Hemşire Kaynaklı İlaç Hatalarının Nedenleri ve Önlenmesine Yönelik Güncel Yaklaşımlar: Sistematik Derleme
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemşire kaynaklı ilaç hatalarının tespit edilmesi ve önlenmesine yönelik güncel yaklaşımların etkinliğini değerlendiren mevcut literatürün gözden geçirilmesi ve çalışmalardan elde edilen verilerin sistematik olarak değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma sistematik derleme niteliğindedir ve 05.05.2020-16.05.2020 tarihleri arasında İngilizce ve Türkçe literatür taranarak yapılmıştır. Çalışmaya ulusal ve uluslararası nitelikte olan “Pubmed”, “EBSCOhost”, “Science Direct”, “Cochrane”, “Google Scholar”, “Google Akademik”, “Ovid”, “Scopus” veri tabanlarında “nursing”, “nursing errors”, “medication error”, “medicine error”, “curent approaches”, “study protocol” anahtar kelimeleri ile taranmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 01.01.2015-05.05.2020 tarihleri arasında yapılmış ve yayımlanmış, tam metnine ulaşılabilen ve PRISMA bildirimi kriterlerini karşılayan 21 nicel çalışma dâhil edilmiştir. Araştırma örneklemine dâhil edilen çalışmalar; çalışmanın araştırmacıları ve yılı, araştırma deseni ve örneklem grubu, araştırmada uygulanan yöntem/müdahale ve araştırma sonuçları ele alınarak incelenmiştir.
Sonuç: Araştırmaya dâhil edilen çalışmaların örneklemini hemşire ve hemşirelik öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında incelenen çalışmaların 13’ünde hemşirelerin ilaç uygulamalarında hata yaptıkları buna rağmen hata bildirimi yapmadıkları, 1’inde hemşirelik öğrencilerinin ilaç uygulama ve doz hesaplamalarında yeterli bilgiye sahip olmadığı, 2’sinde hemşirelik eğitiminde ilaç hatalarını önlemeye yönelik tasarlanan simülasyon eğitiminin etkili olduğu, 1’inde uyarı işaretli yelek giyilmesinin uygun olmayan ilaç kesintilerini azalttığı, 2’sinde ilaç hatalarını raporlamaya yönelik tasarlanan uygulamanın etkili olduğu, 2’ünde ise ilaç hatalarını önlemeye yönelik barkod okutma ve renkli etiket sisteminin uygulanabilir olduğu belirlenmiştir. Bu sistematik derleme sonucunda hemşirelerin çoğunluğunun ilaç hatası yaptığı ve bu ilaç hatalarını bildirmedikleri görülmüştür. Ayrıca ilaç hatalarını önlemeye yönelik yapılan çalışmalar olsa dahi kurum politikalarıyla birleştirilmediği sürece tam olarak etkili olmadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
ilaç hataları, hemşire hataları, hemşirelik, sistematik derleme
Kaynakça
- Abdalla, E. A., Abdoon, I. H., Osman, B., Osman, W. J., & Mohamed, E. M. (2019). Perception of medication errors' causes and reporting among Sudanese nurses in teaching hospitals. Applied Nursing Research: ANR, 51, 151207-151207.
- Alharbi, J., Jackson, D., & Usher, K. (2020). Compassion fatigue in critical care nurses and its impact on nurse-sensitive indicators in Saudi Arabian hospitals. Australian Critical Care, 33(6), 553-559.
- Ateş, Ç. (2010). Bir eğitim ve araştırma hastanesinde hemşirelerin ilaç uygulama hataları ve hata nedenlerinin belirlenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Programı, Ankara, Türkiye.
- Bowdle, T. A., Jelacic, S., Nair, B., Togashi, K., Caine, K., Bussey, L., ... & Merry, A. F. (2018). Facilitated self-reported anaesthetic medication errors before and after implementation of a safety bundle and barcode-based safety system. British Journal of Anaesthesia, 121(6), 1338-1345.
- Breitkreuz, K. R., Dougal, R. L., & Wright, M. C. (2016). How do simulated error experiences impact attitudes related to error prevention?. Simulation in healthcare: journal of the Society for Simulation in Healthcare, 11(5), 323.
- Canatan H, Erdoğan A, Yılmaz S. Hastanelerde yapılan tıbbi hataların türleri ve nedenleri üzerine bir araştırma: İstanbul ilinde özel bir hastane ile ilgili anket çalışması ve konuya ilişkin çözüm önerileri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2015;2(2):82-9.
- Cancino, K. D., Arias, M., Caballero, E., & Escudero, E. (2020). Development of a safe drug administration assessment instrument for nursing students. Revista latino-americana de enfermagem, 28.
- Christman, L. P. (2003). Front line of defense: the role of nurses in preventing sentinel events. Nursing Administration Quarterly, 27(2), 184-185.
- Çakmak, C., Demir, H., & Kıdak, B. (2017). A research on examination of medical errors through court judgments. Journal of Turgut Özal Medical Center, 24(4), 443-9.
- Donaldson, M., Corrigan, J., & Kohn, L., (2000). Institute of Medicine (US) Committee on Quality of Health Care in America. To err is human: building a safer health system. Washington, DC: National Academies Press, 124 p.