Investigation of Rational Drug Use and Health Perceptions of University Students

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 3, 509 - 521, 26.12.2025

Şükrü Ekenler

https://izlik.org/JA78ZS95YP

Öz

The aim of this study was to evaluate university students' rational drug use and health perceptions. This descriptive study was conducted with 143 university students studying in the elderly care, occupational health and safety, and social work programs of a public university between May 30 and July 30, 2023. The "Descriptive Information Form," "Rational Drug Use Scale," and "Health Perception Scale" were used to collect the data. Data were evaluated using descriptive statistical analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance, and Spearman correlation analysis. The mean score of the Rational Drug Use Scale was 32.9±7.14, and the mean total score of the Health Perception Scale was 50.6±7.8. It was determined that the health perceptions and rational drug use of university students were similar to those in the literature. A moderate positive correlation was found between the total score of the Health Perception Scale and the total score of the Rational Drug Use Scale. To address faulty attitudes and behaviors related to rational drug use and health perception, there is a need to provide educational programs such as seminars, conferences, courses, and elective courses that address both rational drug use and health perception.

Anahtar Kelimeler

Rational Drug Use , Student , Health Services.

Üniversite Öğrencilerinin Akılcı İlaç Kullanımı ve Sağlık Algılarının İncelenmesi

https://izlik.org/JA78ZS95YP

Öz

Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipte tasarlanan bu çalışma, bir kamu üniversitesinin yaşlı bakım, iş sağlığı ve güvenliği ve sosyal hizmet programlarında öğrenim görmekte olan 143 üniversite öğrencisi ile 30 Mayıs-30 Temmuz 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında “Tanıtıcı Bilgi Formu”, “Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği” ve “Sağlık Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler, tanımlayıcı istatistiksel analizler, bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi ve spearman korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir. Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği puan ortalaması 32.9±7.14 ve Sağlık Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 50.6±7,8 olarak bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin sağlık algıları ve akılcı ilaç kullanım durumlarının literatürle yer alan çalışmalarla benzer olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin Sağlık Algısı Ölçeği toplam puanı ile Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği toplam puanı arasındaki pozitif yönlü orta düzeyde bir korelasyon tespit edilmiştir.
Akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısıyla ilgili hatalı tutum ve davranışlar için öğrencilere akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısını birlikte ele alan seminer, konferans, kurs ve seçmeli ders gibi eğitim programlarının verilmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akılcı İlaç Kullanımı , Öğrenci , Sağlık Hizmetleri.

Kaynakça

• Akkaya, A., & Koçaşlı, S. (2022). Sağlık bilimleri fakültesinde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 246-256. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.751195
• Aslan, R., Ilıman, E., & Arslan, A. (2019). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanım düzeylerinin belirlenmesi International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 5(21), 1107-1116. https://doi.org/10.31576/smryj.323
• Burki, M. R., Shakeel, S., Hayat, S., Khan, A. H., Iqbal, M. S., & Khan, J. (2020). Evaluation of knowledge, attitude and practices of university students towards rational use of medicines. https://discoveryjournals.org/medicalscience/current_issue/v24/n106/A76.htm
• Çilingir, D., & Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 167-176. https://doi.org/10.17672/fnjn.343254
• Demirtaş, Z., Dağtekin, G., Sağlan, R., Alaiye, M., Öksüz, M., Işıklı, B., Kılıç, F., & Metintaş, S. (2018). Akılcı ilaç kullanımı ölçeği geçerlilik ve güvenilirliği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 3(3), 37-46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/estudamhsd/issue/40372/482730
• Diamond, J. J., Becker, J. A., Arenson, C. A., Chambers, C. V., & Rosenthal, M. P. (2007). Development of a scale to measure adults' perceptions of health: Preliminary findings. Journal of Community Psychology, 35(5), 557-561. https://doi.org/10.1002/jcop.20164
• Ercan, T., & Biçer, D. F. (2019). Tüketicilerin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi düzeyleri ve davranışlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi: Sivas ili örneği. BMIJ,, 7(2), 998-1021. https://doi.org/10.15295/bmij.v7i2.1133
• Gualano, M. R., Bert, F., Passi, S., Stillo, M., Galis, V., Manzoli, L., & Siliquini, R. (2015). Use of self-medication among adolescents: a systematic review and meta-analysis. Eur J Public Health, 25(3), 444-450. https://doi.org/10.1093/eurpub/cku207
• Güngör, S., & Kaya, E. (2023). Hastalık ve kültür ilişkisine kuramsal bakış. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 659-691. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1295470
• Jamovi. (2024). The jamovi project. In (Version 2.5) https://www.jamovi.org/
• Kadıoğlu, H., & Yıldız, A. (2012). Sağlık algısı ölçeği'nin Türkçe çevriminin geçerlilik ve güvenilirliği. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 32(1), 47-53. https://doi.org/10.5336/medsci.2010-21761 Karaoglu, N., Karaoğlu, K. B., & Yardımcı, H. (2020). Sosyoloji ve tıp öğrencilerinin sağlık algısı ve sağlık kaygısı düzeylerinin karşılaştırılması. Ankara Med J, 3, 615-628. https://doi.org/10.5505/amj.2020.43660
• Kırılmaz, H., & Doğanyiğit, P. B. (2021). Kendi kendine ilaç kullanımı ve sağlık inanç modeli ilişkisi [The Relationship Between Self-Medication Use and Health Belief Model]. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(2), 200-209. https://doi.org/10.22312/sdusbed.897506
• Kuloğlu, Y., & Uslu, K. (2022). Geleceğin sağlık çalışanlarında sağlık okuryazarlık düzeyinin sağlık algısı üzerindeki etkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 255-277. https://doi.org/10.31671/doujournal.955317
• Kurt, O., Oğuzöncül, A. F., Deveci, S. E., & Pirinçci, E. (2020). Bir sosyal bilimler meslek yüksekokulu öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 5(1), 62-72. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.553156
• Lukovic, J. A., Miletic, V., Pekmezovic, T., Trajkovic, G., Ratkovic, N., Aleksic, D., & Grgurevic, A. (2014). Self-medication practices and risk factors for self-medication among medical students in Belgrade, Serbia. PLoS One, 9(12), e114644. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0114644
• Mekonnen, B. D., Ayalew, M. Z., & Tegegn, A. A. (2021). Rational drug use evaluation based on World Health Organization core drug use indicators in Ethiopia: A systematic review. Drug Healthc Patient Saf, 13, 159-170. https://doi.org/10.2147/dhps.S311926
• Melku, L., Wubetu, M., & Dessie, B. (2021). Irrational drug use and its associated factors at Debre Markos Referral Hospital's outpatient pharmacy in East Gojjam, Northwest Ethiopia. SAGE Open Med, 9, 20503121211025146. https://doi.org/10.1177/20503121211025146
• Nayir, T., Okyay, R. A., Yesilyurt, H., Akbaba, M., Nazhcan, E., Acik, Y., & Akkus, H. I. (2016). Assessment of rational use of drugs and self-medication in Turkey: A pilot study from Elazig and its suburbs. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 29, 1429-1435. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27592477/
• Orive, G., Domingo-Echaburu, S., & Lertxundi, U. (2021). Redefining the “rational use of medicines”. Sustainable Chemistry and Pharmacy, 20, 100381. https://doi.org/10.1016/j.scp.2021.100381
• Ozdinc, S., Sensoy, N., Kurt, R., Altas, S., & Altun, R. (2015). Are we using drugs rationally? A survey study from Turkey. Pakistan Journal of Medical Sciences, 31(5), 1-6. https://doi.org/10.12669/pjms.315.7370
• Özdelikara, A., Alkan, S. A., & Mumcu, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinde sağlık algısı, sağlık anksiyetesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Bakırköy Tıp Dergisi 14, 275-282. https://doi.org/10.5350/BTDMJB.20170310015347
• Özişli, Ö. (2023). Akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısı arasındaki ilişki üzerine bir saha çalışması. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(94), 981-986. https://doi.org/10.26450/jshsr.3629
• Özsoy, H., & Şentürk, S. (2021). Sağlik hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(3), 896-913. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.818550
• Team, R.D.C. (2023). A Language and environment for statistical computing. In (Version 4.3) https://cran.r-project.org
• Soysal, A., & Şahin, E. (2020). Akılcı ilaç kullanımı: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(3), 175-182. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/issue/56952/682466
• Sweileh, W. M. (2021). Global research publications on irrational use of antimicrobials: call for more research to contain antimicrobial resistance. Globalization and Health, 17(1), 94. https://doi.org/10.1186/s12992-021-00754-9
• Şengül, B. N., & Akyıl, S. (2022). Farklı kuşaklarda akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısının incelenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(3), 169-178. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hbd/issue/73971/1203565
• Uzun, Ş., Arslan, F., & Açıksöz, S. (2013). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algısı ile sağlığı geliştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gülhane Tıp Dergisi, 55(3), 181-187. https://gulhanemedj.org/archives/2013-055-003
• VanderWeele, T. J. (2017). Religion and health: A synthesis. Spirituality and religion within the culture of medicine: From evidence to practice, 419, 357-401. https://psycnet.apa.org/record/2017-20091-021
• WHO. (1987). The Rational use of drugs: report of the conference of experts. https://iris.who.int/handle/10665/37174
• Xu, R., Mu, T., Wang, G., Shi, J., Wang, X., & Ni, X. (2019). Self-Medication with Antibiotics among university students in LMIC: A systematic review and meta-analysis. J Infect Dev Ctries, 13(8), 678-689. https://doi.org/10.3855/jidc.11359
• Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). Spss uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri (1. Baskı, s. 1-323). Detay Yayıncılık.
• Yeşildağ, A. Y., Ağırbaş, İ., & Yılmaz, G. (2022). Determination of the rational drug use awareness of university students. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 42(1), 1-12. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1024991
• Yıldırım, Ö. Ö., Korkmaz, M., & Avcı, İ. A. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımına yönelik farkındalıkları ile sağlık algılarının incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2), 251-260. https://doi.org/10.46237/amusbfd.762631
• Yin, C., He, X., Shen, K., Mu, X., & Tang, F. (2022). Knowledge and behavior in rational drug use among college students in Zunyi City. Risk Manag Healthc Policy, 15, 121-131. https://doi.org/10.2147/rmhp.S347822