Kıraathanelerde Erkeklerin Aşı Kararsızlığı ile Bulaşıcı Hastalık Risk Farkındalığı ve Korunma Davranışı

Coffeehouses are crowded environments with the potential for the spread of infectious diseases, and while vaccination is important in reducing this risk, it alone is not sufficient. Therefore, raising awareness and promoting positive vaccine attitudes among coffeehouse visitors may help reduce transmission during outbreaks. In this context, the aim of this cross-sectional study is to determine the relationship between vaccine hesitancy and infectious disease risk awareness and preventive behavior among men in coffeehouses. The study population consisted of men who visited coffeehouses in the city center of Bitlis between April and June 2023. During this period, data were collected through face-to-face interviews with 405 participants who regularly visited coffeehouses. Most coffeehouse visitors reported that factors such as unhygienic cups, lack of ventilation, crowded environments, and frequent handshakes increased the likelihood of transmission. Furthermore, participants who were aware of the factors increasing the risk of transmission had lower median vaccine hesitancy scores. A moderate, negative, and significant relationship was found between vaccine hesitancy and both disease risk awareness and protective behavior (rₛ=-.534; p<0.05). As a result, it was observed that among men in coffeehouses included in this study, as vaccine hesitancy increased, infectious disease risk awareness and protective behavior decreased. Individuals with higher vaccine hesitancy were less likely to know about and avoid factors that increase the risk of transmission. Increasing awareness of protection against infectious diseases can reduce vaccine hesitancy, leading coffeehouse visitors to trust and perceive vaccines as beneficial.

Kıraathaneler, bulaşıcı hastalıkların yayılma potansiyeline sahip kalabalık ortamlardır ve bu riski azaltmada aşı önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Bu nedenle, kıraathanelerde bulunan bireylerin, bulaşıcı hastalıklara karşı farkındalıklarının artırılması ve aşılara yönelik olumlu tutum geliştirmeleri, salgın dönemlerinde hastalık yayılımının azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda, bu kesitsel çalışmanın amacı, kıraathanelerdeki erkeklerin aşı kararsızlığı ile bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışı arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın kapsamını, Nisan-Haziran 2023 tarihleri arasında Bitlis ili merkezindeki kıraathanelere gelen erkekler oluşturmaktadır. Belirtilen dönemde, düzenli olarak kıraathanelere gelen 405 katılımcıyla yüz yüze görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Kıraathane ziyaretçilerinin çoğu, bardakların hijyenik olmaması, ortamın havalandırılmaması, kalabalık ortam ve sık sık tokalaşma gibi durumların bulaşma ihtimalini artırdığını belirtmişlerdir. Ayrıca, bulaşma ihtimalini artıran faktörleri bilen katılımcıların aşı kararsızlığı ortanca puanı daha düşük bulunmuştur. Aşı kararsızlığı ile hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışı arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (rₛ=-.534; p<0.05). Bu çalışma kapsamındaki kıraathanelerdeki erkeklerde aşı kararsızlığı arttıkça bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışının azaldığı görülmüştür. Aşı kararsızlığı yüksek olan bireylerin, bulaşma ihtimalini artıran faktörleri bilme ve bu faktörlerden kaçınma eğilimi daha düşüktür. Bulaşıcı hastalıklardan korunma bilincinin artması, aşı kararsızlığını azaltarak kıraathane ziyaretçilerinin aşılara güvenmesini ve faydalı bulmasını sağlayabilir.