Araştırma Makalesi

Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu

Cilt: 8 Sayı: 1 26 Nisan 2026
Yasemin Derya Fidancıoğlu , Bahar Ürün Ünal , Sinem Alkurt Kaplan , Müzeyyen Dilşah Demiray *, Hakan Yasin Gönder
PDF İndir
Genel Sağlık Bilimleri Dergisi Kapak Genel Sağlık Bilimleri Dergisi
TR EN

Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu

Öz

Türkiye'de pilot uygulamaları başlatılan aile diş hekimliği sistemi, ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin birinci basamak düzeyinde sistematik ve koruyucu odaklı bir yapıya kavuşturulmasını hedeflemektedir. Bu araştırma, Türkiye’de aile diş hekimliği modelinin uygulanabilirliğine ilişkin diş hekimleri ve aile hekimlerinin görüşlerini değerlendirmek ve bu modelin koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetleri ile sağlık sistemi üzerindeki olası etkilerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Gözlemsel ve kesitsel nitelikteki çalışmada veriler çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılara kartopu (snowball) örnekleme yöntemiyle ulaşılmış; 113 aile hekimi ve 117 diş hekimi olmak üzere toplam 230 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra t-testi, Kruskal–Wallis ve Mann–Whitney U testleri uygulanmıştır. Katılımcıların yaklaşık üçte biri aile diş hekimliği kavramını bildiğini ifade etmiştir. Diş hekimleri, mesleki açıdan en sık karşılaşılan sorunları hasta yoğunluğu, toplumun ağız ve diş sağlığı konusundaki bilgi eksikliği ve performansa dayalı sistem olarak belirtmiştir. Her iki meslek grubu da toplumun bilgilendirilmesi ve koruyucu hizmetlerin güçlendirilmesi gerektiği konusunda büyük ölçüde hemfikirdir. Bulgular hem diş hekimlerinin hem de aile hekimlerinin aile diş hekimliği modeline yönelik farkındalıklarının sınırlı olduğunu ancak modelin sağlık sistemine entegrasyonunun önemli görüldüğünü göstermektedir. Aile diş hekimliği modelinin etkin biçimde uygulanabilmesi için aile hekimleri ve diş hekimleri arasında iş birliğinin güçlendirilmesi, ulusal düzeyde koruyucu diş sağlığı politikalarının geliştirilmesi ve toplum temelli farkındalık programlarının artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Sistemi, Aile Diş Hekimliği, Aile Hekimliği, Koruyucu Diş Hekimliği.

Kaynakça

  1. Çam, F. (2019). Türkiye'de aile diş hekimliği uygulaması: Diş hekimi ve hasta değerlendirmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi]. Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
  2. Doğan, A. ve Durukan Köse, S. (2023). Koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin sunumu: Türkiye ve bazı ülkelerde örnek uygulamalar. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 5(2), 262-272. https://doi.org/10.55050/sarad.1253329
  3. Ekici, Ö. (2013). Türkiye’de kamu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin yeniden yapılandırılması: Sorunlar ve öneriler [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  4. El Taguri, A. (2008). Essential concepts in modern health services. The Libyan Journal of Medicine, 3(3), 148–155. https://doi.org/10.4176/080306
  5. Ertürk Atabey, S. (2012). Sağlık sistemleri ve sağlık politikaları. Gazi Kitapevi.HealthTurkiye. (2025, 5 Ekim). Türkiye sağlık sistemi. https://www.healthturkiye.com/tr/turkiye-health-system
  6. Hammersmith, K. J., Siegal, M. D., Casamassimo, P. S., & Amini, H. (2013). Ohio dentists' awareness and incorporation of the dental home concept. The Journal of the American Dental Association, 144(6), 645–653. https://doi.org/10.14219/jada.archive.2013.0182
  7. İçtin, E. G. (2013). Dünya Sağlık Örgütü 2003 dünya ağız-diş sağlığı raporu’nun değerlendirilmesi [Bitirme tezi]. Ege Üniversitesi.
  8. Mathu-Muju, K. R., Friedman, J. W., & Nash, D. A. (2013). Oral health care for children in countries using dental therapists in public, school-based programs, contrasted with that of the United States, using dentists in a private practice model. American Journal of Public Health, 103(9), e7–e13. https://doi.org/10.2105/AJPH.2013.301251
  9. Peres, M. A., Macpherson, L. M. D., Weyant, R. J., Daly, B., Venturelli, R., Mathur, M. R., Listl, S., Celeste, R. K., Guarnizo-Herreño, C. C. ve Kearns, C. (2019). Oral diseases: A global public health challenge. Lancet, 394(10194), 249–260. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31146-8
  10. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025, 12 Ekim). Aile diş hekimliği modeli uygulaması 3 pilot ilde başlatıldı. https://shgmadsdb.saglik.gov.tr/TR-92751/aile-dis-hekimligi-modeli-uygulamasi-3-pilot-ilde-baslatildi.html

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

26 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

27 Ocak 2026

Kabul Tarihi

16 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA69YP36DG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Fidancıoğlu, Y. D., Ürün Ünal, B., Alkurt Kaplan, S., Demiray, M. D., & Gönder, H. Y. (2026). Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 130-143. https://izlik.org/JA69YP36DG
AMA
1.Fidancıoğlu YD, Ürün Ünal B, Alkurt Kaplan S, Demiray MD, Gönder HY. Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu. JGEHES. 2026;8(1):130-143. https://izlik.org/JA69YP36DG
Chicago
Fidancıoğlu, Yasemin Derya, Bahar Ürün Ünal, Sinem Alkurt Kaplan, Müzeyyen Dilşah Demiray, ve Hakan Yasin Gönder. 2026. “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 8 (1): 130-43. https://izlik.org/JA69YP36DG.
EndNote
Fidancıoğlu YD, Ürün Ünal B, Alkurt Kaplan S, Demiray MD, Gönder HY (01 Nisan 2026) Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 8 1 130–143.
IEEE
[1]Y. D. Fidancıoğlu, B. Ürün Ünal, S. Alkurt Kaplan, M. D. Demiray, ve H. Y. Gönder, “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu”, JGEHES, c. 8, sy 1, ss. 130–143, Nis. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YP36DG
ISNAD
Fidancıoğlu, Yasemin Derya - Ürün Ünal, Bahar - Alkurt Kaplan, Sinem - Demiray, Müzeyyen Dilşah - Gönder, Hakan Yasin. “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 8/1 (01 Nisan 2026): 130-143. https://izlik.org/JA69YP36DG.
JAMA
1.Fidancıoğlu YD, Ürün Ünal B, Alkurt Kaplan S, Demiray MD, Gönder HY. Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu. JGEHES. 2026;8:130–143.
MLA
Fidancıoğlu, Yasemin Derya, vd. “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2026, ss. 130-43, https://izlik.org/JA69YP36DG.
Vancouver
1.Yasemin Derya Fidancıoğlu, Bahar Ürün Ünal, Sinem Alkurt Kaplan, Müzeyyen Dilşah Demiray, Hakan Yasin Gönder. Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Ağız ve Diş Sağlığı Entegrasyonu. JGEHES [Internet]. 01 Nisan 2026;8(1):130-43. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YP36DG

                                                                  Genel Sağlık Bilimleri Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.