Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri

Merve Keleş; Meryem Yavuz Van Giersbergen

Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri

Öz

Yaşlı bireyler yetersiz besin tüketimleri ve beslenme sorunlarından dolayı toplumda beslenmelerine dikkat etmesi gereken risk taşıyan kişiler arasında yer almaktadır. Yaşlılarda yeterli ve uygun beslenme şekli, yeterli sıvı alımı sağlığın korunmasında ve geliştirilmesinde, yaşam kalitesinin yükseltilmesinde önemlidir. Yetersiz beslenme ve sıvı kaybı yaşlılarda sıklıkla ihmal edilen sorunlardır. Yaşlı bireylerde yetersiz beslenme ve sıvı alımının az olması enfeksiyon oranları ve basınç yaralarının artması, hastanede kalış süresinin uzaması, böbrek fonksiyonlarının azalması ve ölüm oranının artması ile ilişkilidir. Kliniklerde bakım verilen yaşlı bireylerin beslenme ve sıvı alma durumları ile ilgili risklerin belirlenmesi önemlidir. Yeterli beslenmenin sağlanamadığı durumlarda oral, enteral ve/veya parenteral beslenme desteği faydalı olabilir. Yaşlılarda yetersiz beslenme, sıvı kaybının önlenmesi, tedavisi multidisipliner bir yaklaşımı gerektirir. Hemşire, hekim ve diyetisyen işbirliği ile yaşlıların beslenme girişimlerinin planlanması, beslenme ve sağlık durumlarının periyodik olarak değerlendirilmesi, bedenin sıvı durumunu takip etmek için vücut ağırlığının izlenmesi, yetersiz beslenme ve sıvı kaybı tedavisinde önem taşımaktadır. Bu makalede Avrupa Klinik Beslenme ve Metabolizma Derneği tarafından geliştirilen ‘’Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Hidrasyon Üzerine ESPEN Rehberi’’ (2019) ile ilgili öneriler okuyucular ile paylaşılacaktır. Bu rehberin önerileri kliniklerde yaşlı bireylere bakım veren hemşire ve sağlık ekibine uygulamalarını gözden geçirmelerinde kaynak oluşturacaktır.

Anahtar Kelimeler

Yaşlılarda hidrasyon, Yaşlılarda klinik beslenme, Beslenme yöntemleri

Kaynakça

Aksoydan, E. (2008). Yaşlılık ve Beslenme. T.C. Sağlık Bakanlığı. Yayın No: 726 ISBN : 978-975-590-242-5 Baskı : Klasmat Matbaacılık Ankara file:///C:/Users/lenovo/Downloads/_Ekutuphane_kitaplar_A%201.pdf
Arıoğul, S. (2013). Yaşlılarda Malnütrisyon Kılavuzu. Akademik Geriatri Derneği. Ankara
Baz, S., Ardahan, M. (2016). Yaşlılarda Malnütrisyon ve Hemşirelik Yaklaşımları. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 147-153
Bratlund C V., O’Donoghue CR., Rocchiccioli JT. (2010). Dehydration and dysphagia. Challenges in the older adult. J Med Speech Lang Pathol, 18(3), 1-10 Camina-Martín MA., De Mateo-Silleras B., Malafarina V., Lopez-Mongil R., Niño-Martín V., López-Trigo JA, et al. (2015). Nutritional status assessment in geriatrics. Consensus declaration by the Spanish society of geriatrics and gerontology nutrition work group. Maturitas.
Cemali, M., Cemali, Ö., Zafer, E. (2018). Nutritional Status, Physical Performance and Fatigue in Geriatrics. Clinical Nutrition, 37, 180
Cindemir C. (2008). Yeterli Ve Dengeli Beslenmenin Önemi. Medimagazin. 17 Eylül 2008 https://www.medimagazin.com.tr/guncel/tr-yeterli-ve-dengeli-beslenmenin-onemi-11-666-16852.html
Güleç, E. (2013). Bakımevlerinde Kalan Yaşlı Bireylerin Sıvı Alım Durumları ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İzmir. Dokuz Eylül Üniversitesi
Gürkan, A., Gülseven, B. (2013). Enteral Beslenme Bakımda Güncel Yaklaşımlar. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 16(2)
Hodgkinson B., DipNsg DE., Wood J. (2003). Maintaining oral hydration in older adults. A systematic review. International Journal of Nursing Practice, 9(3), 19-28
Hooper L., Bunn D., Jimoh FO. (2014). Fairweather-Tait SJ. Water-loss dehydration and aging. Mechanisms of Ageing and Development, 136-137, 50-58

Kıray Vural, B., Zencir, G., İnci, F. (2018). Üç Farklı Yerleşim Alanında Yaşlıların Beslenme Durumunun İncelenmesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 3(2): 1-7
Mentes, J. (2006). Oral Hydration in Older Adults: Greater awareness is needed in preventing, recognizing, and treating dehydration. American Journal of Nursing.
Mistura, L., D’Addezio, L., Turrini, A. (2016). Beverage Consumption Habits in Italian Population: Association with Total Water Intake and Energy Intake. Nutrients, 8(11), 674
Miller, HJ. (2015). Dehydration in the Older Adult. Journal of Gerontological Nursing, 41(9), 8-13
M, Mercanlıgil., Seyit.(2008).Yaşlılıkta Beslenme Desteği. Beslenme ve Diyet Dergisi. 35(2), 63-72
Lochs H., Allison S. P., Meier R., Pirlich M., Kondrup J., Schneider S., Pichard C. (2006). Introductory to the ESPEN Guidelines on Enteral Nutrition: Terminology, Definitions and General Topics. Clinical Nutrition. 25(2), 180-186
Özgüneş, G. (2013). Huzurevinde Yaşayan Yaşlılarda Beslenme Durumunun Taranması: Tarama Testleri Kıyaslaması. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Hacettepe Üniversitesi
Pekcan, G. (2008). Beslenme Durumunun Saptanması. T.C. Sağlık Bakanlığı. Yayın No: 726 ISBN:978-975-590-242-5 Baskı: Klasmat Matbaacılık Ankara https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/A%2014.pdf
Rashid, I., Tiwari, P., & Lehl, S. S. (2020). Malnutrition among elderly a multifactorial condition to flourish: Evidence from a cross-sectional study. Clinical Epidemiology and Global Health.
Saka, B., Kaya, O., Ozturk, G. B., Erten, N., & Karan, M. A. (2010). Malnutrition in the elderly and its relationship with other geriatric syndromes. Clinical Nutrition. 29 (6), 745-748
Saruhan, S., Pekcan, G. (2001). Yaşlılarda Antropometrik Yöntemlerle Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi, Boy Uzunluğu ve Vücut Ağırlığının Saptanmasında Denklemler. Beslenme ve Diyet Dergisi. 30(2), 32-41
Smoliner C., Norman K., Scheufele R., Hartig W., Pirlich M., Lochs H. (2008). Effects of food fortification on nutritional and functional status in frail elderly nursing home residents at risk of malnutrition. Nutrition, 24 (11-12), 1139-1144
Sobotka L., Schneider SM., Berner YN., Cederholm T., Krznaric Z., Shenkin A. et al. (2009). ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition. Geriatrics. Clinical Nutrition. 28(4), 461-466
Streicher, M., Themessl-Huber, M., Schindler, K., Sieber, C. C., Hiesmayr, M., & Volkert, D. (2017). Who receives oral nutritional supplements in nursing homes? Results from the nutrition day project. Clinical Nutrition. 36(5), 160-1371
Rakıcıoğlu, N. Yaşlılık Döneminde Sağlıklı Beslenme. http://e-kutuphane.teb.org.tr/pdf/tebakademi/geriatri_2009/20.pdf
Rubino M., Jin J., Gramlich L. (2018). Nutritional Assessment in Adults. In: Reference Module in Biomedical Sciences. Division of Gastroenterology. University of Alberta. Canada. 709-716
TR Beslenme Raporu. (2015). Yaşlılık Döneminde Beslenme.Geriatri Derneği. Eğitim Serisi No.1 www.beslenme.gov.tr http://gidabilgi.com/Kategori/Detay/yaslilik-doneminde-beslenme-02c5bf
Volkert D., Beck AM., Cederholm T., Cruz-Jentoft A., Goisser S., Hooper L, et al. (2019). ESPEN Guideline on Clinical Nutrition and Hydration in Geriatrics. Clinical Nutrition, 38(1), 10-47
Üstündağ, H. (2001). Total Parenteral Beslenme. Yoğun Bakım Hemşireleri Dergisi 5(1), 41-43
Yabancı, N., Akdevelioğlu, Y., Rakıcıoğlu, N. (2012). Yaşlı Bireylerin Sağlık ve Beslenme Durumlarının Değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 40(2), 128-135
Yentür, E. (2011). Beslenme durumunun değerlendirilmesi. Klinik Gelişim Dergisi, 24(1), 1-4.
Yeşildemir, Ö., Tek, N.A. (2018). Enteral Beslenme Desteği: Farklı Geriatrik Hastalıklarda Endikasyonlar, Uygulama Yolu ve Ürün Tercihi. Türkiye Klinikleri Journal Health Science, 3(1), 71-9

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Merve Keleş ^*
0000-0001-7822-8361
Türkiye

Meryem Yavuz Van Giersbergen
0000-0002-8661-0066
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2020

Kabul Tarihi

3 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA96JK76PG

APA

Keleş, M., & Yavuz Van Giersbergen, M. (2020). Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 188-199. https://izlik.org/JA96JK76PG

AMA

1.Keleş M, Yavuz Van Giersbergen M. Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri. JGEHES. 2020;2(3):188-199. https://izlik.org/JA96JK76PG

Chicago

Keleş, Merve, ve Meryem Yavuz Van Giersbergen. 2020. “Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 2 (3): 188-99. https://izlik.org/JA96JK76PG.

EndNote

Keleş M, Yavuz Van Giersbergen M (01 Aralık 2020) Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 2 3 188–199.

IEEE

[1]M. Keleş ve M. Yavuz Van Giersbergen, “Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri”, JGEHES, c. 2, sy 3, ss. 188–199, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96JK76PG

ISNAD

Keleş, Merve - Yavuz Van Giersbergen, Meryem. “Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 2/3 (01 Aralık 2020): 188-199. https://izlik.org/JA96JK76PG.

JAMA

1.Keleş M, Yavuz Van Giersbergen M. Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri. JGEHES. 2020;2:188–199.

MLA

Keleş, Merve, ve Meryem Yavuz Van Giersbergen. “Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 3, Aralık 2020, ss. 188-99, https://izlik.org/JA96JK76PG.

Vancouver

1.Merve Keleş, Meryem Yavuz Van Giersbergen. Yaşlılarda Klinik Beslenme ve Sıvı Durumu: Kanıta Dayalı Uygulama Önerileri. JGEHES [Internet]. 01 Aralık 2020;2(3):188-99. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96JK76PG

Genel Sağlık Bilimleri Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.