İyimserliğin Akademik Başarı ve Kariyer Planlamasına Etkisi

Öz

Çalışmada turizm eğitimi alan öğrencilerin iyimserliklerinin akademik başarı ve kariyer planlarına etkisi incelenmiştir. Çalışmanın evrenini ön lisans ve lisans düzeylerinde turizm eğitimi almakta olan öğrenciler, çalışma evrenini ise, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Mersin Üniversitesi Turizm Fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmaya 440 öğrenci katılım sağlamış ve veriler anket aracılığıyla elde edilmiştir. Çalışmada t-testleri, ANOVA ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin daha iyimser oldukları görülmüştür. Kadın öğrencilerin genel not ortalaması daha yüksek çıkmıştır. Genel not ortalaması yaşa, eğitim kurumuna, cinsiyete, bölüme, sınıfa, bölümü seçme isteğine, mezun olunca çalışma kurumuna ve turizm işletmesinde çalışmak istenen departmana göre anlamlı farklılık göstermektedir. İyimserlik bölümü seçme isteğine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Kariyer planlaması bölümü seçme isteğine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Hedefleri belirleme turizm işletmesinde çalışmak istenen departmana göre anlamlı farklılık göstermektedir. Turizm öğrencilerinin çoğu bölümü isteyerek seçmiş ve meslekte devam etmek istemektedir. Regresyon analizi sonuçlarına göre; öğrencilerin iyimserlikleri akademik başarılarını etkilememektedir. Öğrencilerin iyimserlik düzeyleri kariyer planlamayı kısmi olarak etkilemektedir. Öğrencilerin iyimserlik düzeyleri hedefleri belirleme düzeylerini kısmi olarak etkilemektedir. Öğrencilerin iyimserlik düzeyleri kendi kendini değerlendirmeyi etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm öğrencileri
• iyimserlik
• akademik başarı
• kariyer planlaması

The Effect of Optimism on Academic Achievement and Career Planning

Abstract

The study examines the impact of the optimism of students receiving tourism education on their academic success and career plans. The population of the study consists of students receiving tourism education at the associate and undergraduate levels, while the sample includes students from Mersin University Social Sciences Vocational School and Mersin University Faculty of Tourism. A total of 440 students participated in the study, and the data were collected through a survey. T-tests, ANOVA, and regression analyses were conducted in the study. The analyses showed that students are generally more optimistic. Female students have a higher overall GPA. The overall GPA shows significant differences based on age, educational institution, gender, department, class, the desire to choose the department, the institution they plan to work at after graduation, and the department in which they want to work in a tourism enterprise. Optimism shows a significant difference according to the desire to choose the department. Career planning shows a significant difference according to the desire to choose the department. Goal setting shows a significant difference according to the department in which they want to work in a tourism enterprise. Most tourism students have chosen their department willingly and wish to continue in the profession. According to the results of the regression analysis, students' optimism does not affect their academic success. Students' levels of optimism partially affect career planning. Students' levels of optimism partially affect their goal-setting levels. Students' levels of optimism affect their self-assessment.

Keywords

• Tourism students
• optimism
• academic success
• career planning

Kaynakça

1. Akhun, İ. (2019). Akademik Başarının Kestirilmesi (Çoklu Regresyon Yaklaşımının Uygulanmasına İlişkin Bir Araştırma). Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 9(1), 325-334. https://doi.org/10.17497/jfes.504860
2. Akram, B., ve Suneel, I. (2023). The Relationship between Optimism and Academic Achievement among University Students in Pakistan. Pakistan Journal of Social Sciences, 43(2), 283-294. https://doi.org/10.36899/pjss.v43i2.7540
3. Aymankuy, Y., ve Aymankuy, Ş. (2013). Turizm işletmeciliği eğitimi alan öğrencilerin turizm sektöründeki istihdamla ilgili görüşleri ve sektördeki kariyer beklentileri (Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu örneği). Akademik Bakış Dergisi, 35(4), 1-21.
4. Baltacı, F., Üngüren, E., Avsallı, H. ve Demirel, O. N., (2012). Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Eğitim Memnuniyetlerinin ve Geleceğe Yönelik Bakış Açıların Belirlemesine Yönelik Bir Araştırma. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(1), 17-25.
5. Carver, C. S. ve Scheier, M. F. (2002). Optimism. Snyder, C. R., Lopez, S.J. (Ed.), Handbook of Positive Psychology. (s.231) içinde. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195187243.013.0017
6. Chalofsky, N., E., Rocco, T., S. ve Morris, M. L. (2014). Handbook of human resource development. Wiley. Coşkun, R., Altunışık, R., ve Yıldırım, E. (2019). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. (10. Baskı). Sakarya Yayıncılık.
7. Çavuş, Ş., Kaya, A., (2015). Turizm Lisans Eğitimi Alan Öğrencilerin Kariyer Planları ve Turizm Sektörüne Yönelik Tutumu. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(5), 101-117.
8. Çeçe, T. (2018). Turizm eğitimi almakta olan lisans öğrencilerinin sektörel algı ve tutumları ile kariyer planları arasındaki ilişki: Kastamonu Üniversitesi örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kastamonu Üniversitesi.

9. Çelik, M., (2020). Dördü Bir Arada: Kariyer Uyumunun Yordayıcıları Olarak İyimserlik, Umut, Bölüm Uygunluğu ve İstihdam Edilebilirlik. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 293-305.
10. Çetin, A., Ceylan, S. ve Özdipçiner, N. S. (2019). Turizm eğitimi alan ön lisans öğrencilerinin sektöre yönelik meslek algıları: Pamukkale Üniversitesi Örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1970-1995. https://doi.org/10.26466/opus.554480
11. Dember, W. N., Martin, S. H., Hummer, M. K., Howe, S. R., ve Melton, R. S. (1989). The measurement of optimism and pessimism. Current psychology, 8, 102.
12. Dessler, G., (2019). İnsan kaynakları yönetimi. (15. Baskı) Palme Yayınevi.
13. Dinçer, F. İ., Akova, O. ve Kaya, F. (2013). Meslek Yüksekokulu Turizm ve Otel İşletmeciliği Programı Öğrencilerinin Kariyer Planlaması Üzerine Bir Araştırma: İstanbul Üniversitesi ve Gümüşhane Üniversitesi Örneği. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 1(2), 42-56.
14. Duman, T., Tepeci, M. ve Unur, K. (2006). Mersin'de yükseköğretim ve orta öğretim düzeyinde turizm eğitimi almakta olan öğrencilerin sektörün çalışma koşullarını algılamaları ve sektörde çalışma isteklerinin karşılaştırmalı analizi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 17(1), 51-69.
15. Eğrican, N. (2011, 18 Ağustos). Eğitimde kızların erkeklerden daha başarılı olma nedenleri. Tesisat. 14.08.2024 tarihinde https://www.tesisat.com.tr/yayin/181/egitimde-kizlarin-erkeklerden-daha-basarili-olma-nedenleri_3173.html adresinden alınmıştır.
16. El-Anzi, F. O. (2005). Academic achievement and its relationship with anxiety, self-esteem, optimism, and pessimism in Kuwaiti students. Social Behavior and Personality: an international journal, 33(1), 95-104. https://doi.org/10.2224/sbp.2005.33.1.95
17. Erdoğan, H. T. (2009). Bireysel Kariyer Planlama ile Kişisel Başarı Arasındaki İlişkiye Yönelik Dumlupınar Üniversitesinde Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi.
18. Erdoğdu, M. Y. (2020). İyimserlik (Yaşam Yönelimi) ile Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkide Akademik Başarının Aracılık Rolü. Eğitim ve Bilim, 46(205), 395-407. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.8998
19. Gillham, J. E., Shatté, A. J., Reivich, K. J., ve Seligman, M. E. P. (2001). Optimism, pessimism, and explanatory style. In E. C. Chang (Ed.), Optimism & pessimism: Implications for theory, research, and practice (s.53–75) içinde. American Psychological Association. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/10385-003
20. Gül, H., Maksüdünov, A., Yamaltdinova, A. ve Abdildaev, M. (2019). Öğrencilerin Demografik Özelliklerinin Kariyer Uyumluluğu ve İyimserliği ile İlişkisi: Kırgızistan Örneği. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 36, 34-46.
21. Güler, B. ve Emeç, H. (2006). Yaşam Memnuniyeti ve Akademik Başarıda İyimserlik Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 129-149.
22. Güllü, M., Kendir, H. ve İnce, C. (2016). Turizm Eğitimi Alan Lisans Öğrencilerinin İş Değeri Algıları ve Mesleğe Devam Niyetleri: Stajyer Öğrencilere Yönelik Bir Araştırma Turan: Stratejik Araştırmalar Merkezi, 8(32), 567.
23. Güzel, T., Akdağ, G., Güler, O. ve Şener, S. (2014). Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Turizmde Kariyer Algılamaları: Çanakkale, Mersin ve Kıbrıs’ta Bir Araştırma. 3.Doğu Akdeniz Sempozyumu, Mersin, Türkiye
24. Hayat, A. A., Emad, N., Sharafi, N. ve Keshavarzi, M. H. (2022). A Comparative Study of Students' Academic Optimism and Hope, and Their Relationships with Academic Achievement. Shiraz E-Medical Journal, 23(11). https://doi.org/10.5812/semj.1-10
25. Işık, N., Pektaş, Ç. ve Atılgan, E. (2018). Turizm Ön Lisans Eğitiminde Kariyer Planlaması: Gaziantep Örneği, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(2), 10-20.
26. İlter İ., (2021). Lisans öğrencilerinin akademik başarıları ve kariyer kararı öz-yeterliklerinin lisansüstü eğitim niyetlerine etkisi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science, 11(1), 1-13.
27. Karasar, N. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemi Kavramlar İlkeler Teknikler. Nobel Yayınevi.
28. Karlıdağ, H. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarına Yön Veren Faktörlerin Kariyer Kararlılığına Etkisi: İstanbul’daki Bir Vakıf Üniversitesinde Uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Aydın Üniversitesi.
29. Kozak, M. A. ve Kızılırmak, İ. (2001). Türkiye’de meslek yüksekokulu turizm-otelcilik programı öğrencilerinin turizm sektörüne yönelik tutumlarının demografik degişkenlere göre değişimi: Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrencileri üzerine bir uygulama. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 12(1), 9-16.
30. Kozak, M. ve Dalkıranoğlu, T. (2013). Mezun öğrencilerin kariyer algılamaları: Anadolu Üniversitesi örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 41 – 52.
31. Kuzgun, Y. (2000). Meslek Danışmanlığı Kuramlar ve Uygulamalar. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. Olcay, A. ve Doğan, G., (2020). Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin İyimserlik ve Kötümserlik Kişilik Özelliklerinin Yıllar İtibarıyla Kıyaslanması. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(2), 552-571. https://doi.org/10.21547/jss.702544
32. Özdamar, K. (2011). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi içinde. Kaan Kitapevi.
33. Özdirek, A., (1999). İşletmelerde Kariyer Planlaması Çalışmaları Garanti Bankasında Konuya İlişkin Uygulama Çalışması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir Anadolu Üniversitesi.
34. Özgen, H., (2018). Kariyer Planlaması. H. Özgen ve A. Yalçın, (Ed.), İnsan Kaynakları Yönetimi Stratejik Bir Yaklaşım (s.188-199) içinde. Akademisyen Kitapevi.
35. Pehlivan, R. (2008). Lisans Düzeyinde Turizm Eğitimi Almakta olan Öğrencilerin Sektör ile İlgili Tutumlarının Mezuniyet Sonrası Kariyer Seçimine Etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Adnan Menderes Üniversitesi.
36. Pelit, E., Demirdağ, Ş. A., Gökçe, Y., ve Kılıç, İ. (2016, 27-30 Ekim). Turizm öğrencilerinin sektöre yönelik tutumlarının kariyer yapma isteklerine etkisi: Staj yapan öğrenciler örneği. 3. International Congress of Social Sciences, China to Adriatic içinde (ss. 265-284). Antalya, Türkiye.
37. Peter, J. P. (1981). Construct Validity: A Review of Basic Issues and Marketing Practices. Journal of Marketing Research, 18(2), 133. doi:10.1177/002224378101800201
38. Peterson, C. (2000). The future of optimism. American psychologist, 55(1), 44.
39. Peterson, C. ve Seligman, M. E. P. (1984). Causal explanations as a risk factor for depression: Theory and evidence. Psychological Review, 91(3), 347–374. https://doi.org/10.1037/0033-295X.91.3.347
40. Ramli, A., Antoni, R., Arifin, A., Zulkifli, Z., ve Sudadi, S. (2023). The Analysis of Relationship Between Level of Optimism, Learning Achievement and Character of Students. Journal on Education, 6(1), 2720-2726. https://doi.org/10.26281/joe.v6i1.6345
41. Reeves, R. V. (2022, 9 Kasım). Erkek Çocuklar Eğitimde Neden Geri Kalıyor? https://www.ilkeanaliz.net/2022/11/09/erkek-cocuklar-egitimde-neden-geri-kaliyor/ adresinden 14.08.2024 tarihinde alınmıştır.
42. Rezaei, A., Karimi, H., Rigifarid, A., ve Ataei, P. (2023). Factors influencing academic optimism and its impact on academic achievement of students of agriculture vocational schools in Iran. The Journal of Agricultural Education and Extension, 30(4), 477–498. https://doi.org/10.1080/1389224X.2023.2247634
43. Sarıcı, H. S., (2020). Üniversite Öğrencilerinin Kariyer Planlama Faaliyetlerinin Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi: Vakıf Üniversitesi Örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. KTO Karatay Üniversitesi.
44. Sarıer, Y. (2016). Türkiye'de öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörler: Bir meta-analiz çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 609-627. https://doi.org/10.16986/HUJE.2016034850
45. Scheier, M. F. ve Carver, C. S. (1985). Optimism, coping, and health: assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health psychology, 4(3), 219-220. https://doi.org/10.1037/0278-6133.4.3.219
46. Scheier, M. F. ve Carver, C. S. (1992). Effects of optimism on psychological and physical well-being: Theoretical overview and empirical update. Cognitive therapy and research, 16(2), 202. https://doi.org/10.1007/BF01173489
47. Seçilmiş, C., Kılıçlar, A. ve Sarı, Y., (2012). Türk Dünyasından Gelen Öğrencilerin Memnuniyet Algılarıyla Akademik Başarı İlişkisi: Turizm Öğrencileri Örneği. Milli Eğitim Dergisi, 42(195), 118-130.
48. Türk Dil Kurumu. (2024). Kariyer, eğitim, başarı ve öğretmen. Güncel Türkçe Sözlük içinde. 05.04.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/adresinden alınmıştır.
49. Uçkun, G., Latif, H., Uçkun, S. ve Pelit, E. (2015). Otel organizasyonundaki işlerin yaratıcı ve tutucu kişilik boyutunda değerlendirilmesine ilişkin bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (10).
50. Unur, K. ve Köşker, H. (2015). Türkiye’de turizm eğitimi ve turizm eğitimi alan öğrencilerin turizme bakış açılarına yönelik araştırmaların incelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 44-71.
51. Wang, D., Cheung, C. ve Zhai, X. (2024). Effects of career adaptability and career optimism on career intention of tourism and hospitality students. Tourism Review, 79(1), 24-37. https://doi.org/10.1108/TR-05-2022-0133
52. Yılmaz, M., Aldemir, A. ve Çelik, S. B. (2023). İyimserlik Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması “Revizyon”. Current Perspectives in Social Sciences, 27(3), 196-202. https://doi.org/10.29228/CPS.2023.03.02