1989 Bulgaristan Zorunlu Göçü’nün Türkiye Üzerindeki Sosyo-Ekonomik Etkisi

Öz

Türkiye’nin sınır komşusu Bulgaristan, topraklarında yaşayan Türklere asimilasyon politikası uygulamış ve Türkleri göç etmek zorunda bırakmıştır. Cumhuriyet öncesi ve sonrası dönemde Bulgaristan’dan Türkiye’ye doğru gerçekleşen kitlesel hareketlerin sonuncusu ise 1989 göçüdür. Bu makalede; 1989’da yaşanan olayların gelişim süreci, göçmenlerin Türkiye’ye geçişleri sonrasında barınma ihtiyaçlarının nasıl giderildiği, iş bulma süreçleri, genel nüfuslarıyla ilgili bilgiler yer almaktadır. Türkiye, göçmenlerin temel ihtiyaçlarını karşılamak için tüm imkanlarını seferber etmiş ve Bulgaristan Türklerine destek çıkmıştır. Bulgaristan’ın baskıcı politikasından kaçarak Türkiye’ye gelen Naim Süleymanoğlu, bu haklı davanın en tanınan savunucularından birisidir. Onun Türkiye’ye gelmesiyle birlikte Bulgaristan Türklerinin sesi tüm dünya tarafından duyulur hale gelmiştir. Bu süreçte sınırdan Türkiye’ye vizeli ve vizesiz girişler yapılmış, bu durumu kontrol altına alabilmek için hükümet çalışmalar yapmıştır. Aile içerisinde bazıları vize alabilirken diğerleri vize alamamış ve bu durum bölünmüş aile sorununu meydana getirmiştir. Sorunun askıda kalması sebebiyle de tersine göç başlamıştır. Bulgaristan’a geri dönenlerin sayısı Todor Jivkov’un görevden istifasıyla birlikte giderek artmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bulgaristan
• Türkiye
• Göç
• Sosyo-ekonomi
• Asimilasyon

Socio-Economic Impact of the 1989 Bulgarian Forced Migration on Turkey

Öz

Bulgaria, Turkey's neighboring country, imposed an assimilation policy on the Turks living in its territory and forced them to migrate. The last of the mass movements from Bulgaria to Turkey in the pre- and post-Republican period was the 1989 migration. This article provides information on the development process of the events of 1989, how the accommodation needs of the migrants were met after their passage to Turkey, the process of finding a job, and their general population. Turkey mobilized all its means to meet the basic needs of the migrants and supported the Bulgarian Turks. Naim Süleymanoğlu, who fled Bulgaria's oppressive policies and came to Turkey, is one of the best-known defenders of this just cause. With his arrival in Turkey, the voice of Bulgarian Turks became heard all over the world. During this period, there were visa and visa-free entries to Turkey through the border, and the government worked to control this situation. Some in the family were able to obtain visas while others were not, creating the problem of the divided family. Reverse migration has begun as a result of the pendency of the problem. The number of returnees to Bulgaria has steadily increased since the resignation of Todor Zhivkov.

Anahtar Kelimeler

• Bulgarian
• Turkey
• Migration
• Socio-economic
• Assimilation

Kaynakça

1. Alişoğlu, Batuhan ve Kayıran, Mehmet. “Eskişehir Basınında 1989 Bulgaristan Göçü”, Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 4/7 (2021): 17-40.
2. Alp, İlker. Belge ve Fotoğraflarla Bulgar Mezalimi, Ankara: 1990.
3. Aslan, İsmail Yılmaz. “1989’da Gelen Bulgaristan Göçmenlerinin Hukuki Durumu”, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10/1-2. (1989): 63-68.
4. Bayraklı, Cemile. “Dış Göçün Sosyo-Ekonomik Etkileri: Görece Göçmen Konutlarında (İzmir) Yaşayan Bulgaristan Göçmenleri Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, 2007: 28-89.
5. Demir, Mustafa. “Bulgaristan’dan Gerçekleşen Dışa Göçün Sosyo-Ekonomik Etkileri”, İnsan ve Toplum Bilimlerinin Akademik İncelemesi, 2/3. (2019): 279-296.
6. Ekici, Süleyman, Gökhan Tuncel. “Göç ve İnsan”, Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5/1 (2016): 9-20. Eren, Gonca. “Bulgaristan Göçmenlerinin Yaşadıkları Sorunlar”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12/65 (2019): 611-625.
7. Funnemark, Bjorn Cato. “Bulgaristan’daki Türk ve İslam Azınlığa Baskı”, Belleten, 51/201 (1987): 1461-1465.
8. İnginar Kemaloğlu, Ayşegül, Bulgaristan’dan Türk Göçü (1985-1989), Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi 2012. Konukman, R. Ercüment. Tarihi Belgeler Işığında Büyük Göç ve Anavatan (Nedenleri, Boyutları, Sonuçları), Ankara: 1990.

9. Kuyucuklu, Nazif. “Bulgaristan’dan 1989 Göçünün Nedenleri, Oluşumu ve Olası Sonuçları”, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 3-4-5 (2012): 269-294
10. Lütem, Ömer Engin. “1984-89 Dönemi Türkiye’nin Bulgaristan Politikası ve 89 Göçü”, ed. Neriman Ersoy-Hacısalihoğlu ve Mehmet Hacısalihoğlu, İstanbul: Balkar ve Balmed (2012): 137-170.
11. Nizamoğlu, Taner. “Bulgaristan Komünist Partisi Belgelerine Göre Zorla İsim Değiştirme Operasyonu ve 1989 Göçü”, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, 2022: 32-50.
12. Özgür, Gülay. “Balkan Savaşları ve Sonrasında Bulgaristan ve Osmanlı Devleti Arasında Nüfus Göçü”, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi 2008: 48-69.
13. Pekdemir, Hasan. “Bulgaristan’dan Gelen Göçmenlerin Türkiye’nin Sosyal Yapısına Etkileri (Eğitim, İstihdam, İskan)”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi 1992: 33-59.
14. Progonati, Erjada. “Balkanlar’da Bir İnsanlık Dramı: 1989 Zorunlu Göçü”, Bulgaristan Türkleri Kültür ve Hizmet Derneği (BULTÜRK), 2. Uluslararası Bulgaristan Sempozyumu 19-22 Haziran 2014, Bildiri Kitabı, İstanbul (2020): 51-59.
15. Şimşir, Bilal N. Bulgaristan Türkleri, İstanbul: Bilgi Yayınevi, 2009.
16. Şirin, N. Aslı. “1989 Göçü ve Sonrası ile İlgili Türkiye’de Yapılan Sosyolojik Araştırmalarla İlgili Bir Değerlendirme”, ed. Neriman Ersoy-Hacısalihoğlu ve Mehmet Hacısalihoğlu, İstanbul: Balkar ve Balmed (2012): 397-420.
17. Taşpınar, Tamer. Naim Cep Herkülü, Ankara: 2019.
18. Yıldırım, Bülent. Bulgaristan’da Türk Varlığı ve Nüfusu, İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayınları, 2020.