Büyük Zaferi Anmak ve Anlamak: Malazgirt Zaferi’nin 900. Yıl Dönümünde Basında Çıkan Yazılar Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu makalede, Malazgirt Zaferi’nin 900. Yıl Dönümünün Türkiye’deki yazılı basında nasıl ele alındığı incelenmiştir. Türkiye’nin farklı şehirlerinde çıkan gazetelerdeki haber, köşe yazısı ve değerlendirme yazıları analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, tarihi bir olayın yıl dönümünün basın aracılığıyla nasıl yeniden anlamlandırıldığını, milli kimlik inşası ve tarih algısı bakımından ortaya koymaktır. Nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada, gazetelerdeki metinlerin muhtevası, konuyla ilgili vurguladıkları esaslar değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Malazgirt Zaferi'nin farklı gazetelerde tarihsel hafıza, milliyetçilik ve toplumsal birlik gibi kavramlarla çeşitli şekillerde ilişkilendirildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, basında yer alan yazılar üzerinden tarihi bir olayın incelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik önemli bir katkı sunmaktadır. Araştırmanın bulguları, yazılı basının sadece bilgi aktaran bir araç olmanın ötesinde, toplumsal belleğin şekillenmesinde ve tarihi olaylara atfedilen anlamların yeniden üretilmesinde etkin bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Malazgirt Zaferi gibi tarihi ve sembolik değeri yüksek bir olayın yıl dönümüne ilişkin gazetelerde sunulan içerikler hem tarihi süreklilik duygusunu güçlendirmekte hem de güncel kimlik politikalarıyla örtüşen bir anlatı oluşturulmasına hizmet etmektedir. Bu çerçevede basın, geçmişi yalnızca hatırlatmakla kalmamakta; aynı zamanda geçmişi, günümüzün siyasi, ideolojik ve kültürel ihtiyaçlarına göre yeniden kurgulamaktadır. Farklı gazetelerin olayın anlamına dair yaptığı vurgu, tarihsel olayların medya tarafından nasıl çeşitli şekillerde çerçevelenebildiğini de göstermektedir. Özellikle birlik ve beraberlik temaları, kahramanlık anlatıları ve milli şuurun ön plana çıkarılması, tarihi olayların ulusal kimlik inşasında bir araç olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, tarihi olayların yıl dönümlerinde yapılan medya temsillerinin yalnızca geçmişi yüceltmekle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda toplumun ortak değerlerini pekiştirme ve geleceğe yönelik ortak bir vizyon oluşturma işlevi gördüğünü göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, medya, tarih ve toplumsal hafıza arasındaki çok katmanlı ilişkiyi anlamak açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bu çalışma, tarihî olayların yıl dönümlerinde yapılan medya temsillerinin sadece geçmişi bugüne taşımakla kalmadığını; aynı zamanda kolektif kimliğin yeniden üretildiği kültürel pratikler olduğunu göstermektedir. Yazılı basın, bu tür anma süreçlerinde yalnızca bilgi iletimi sağlamakla kalmamakta, toplumsal aidiyetin ve ulusal bütünlüğün yeniden inşa edildiği sembolik alanlar yaratmaktadır. Bu noktada medya, kültürel bellek oluşumuna aktif biçimde katılmakta; belirli tarihî olaylar üzerinden ortak bir anlatı, ortak bir bilinç ve toplumsal bir yönelim geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Malazgirt Zaferi
• Alparslan
• 900. Yıl Dönümü
• Basın
• Yazılar

Destekleyen Kurum

İlgili makale, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Programı desteğiyle hazırlanan “Şanlı Tarihin Büyük Zaferini Anmak: 1071 Malazgirt Zaferi’nin 900. Yıl Dönümünün Türk Basınına Yansımaları” başlıklı projeden üretilmiştir.

Commemorating and Understanding the Great Victory: A Study on the Articles Published in the Press on the 900th Anniversary of the Victory of Malazgirt

Öz

In this article, it is analysed how the 900th anniversary of the Victory of Malazgirt was handled in the print media in Turkey. News, columns and reviews in newspapers published in different cities of Turkey were analysed. The aim of the study is to reveal how the anniversary of a historical event is re-signified through the press in terms of national identity construction and perception of history. In the study conducted by qualitative content analysis method, the content of the texts in the newspapers and the principles they emphasise on the subject were evaluated. The findings show that the Victory of Malazgirt is associated with concepts such as historical memory, nationalism and social unity in different newspapers in various ways. In this respect, the study makes an important contribution to the analysis of a historical event and its transmission to future generations through the articles in the press. The findings of the study reveal that print media plays an active role in shaping social memory and reproducing the meanings attributed to historical events, beyond being merely a means of conveying information. The content presented in newspapers on the anniversary of an event with high historical and symbolic value such as the Victory of Malazgirt both strengthens the sense of historical continuity and serves to create a narrative that coincides with current identity politics. In this framework, the press not only reminds the past, but also reconstructs it according to the political, ideological and cultural needs of the present. The emphasis placed by different newspapers on the meaning of the event also shows how historical events can be framed in various ways by the media. In particular, themes of unity and solidarity, heroic narratives and the foregrounding of national consciousness reveal that historical events are used as a tool in the construction of national identity. This situation shows that media representations on the anniversaries of historical events are not only limited to glorifying the past, but also function to reinforce the common values of the society and create a common vision for the future. In this context, the study constitutes an important example in terms of understanding the multi-layered relationship between media, history and social memory. This study shows that media representations on the anniversaries of historical events not only carry the past into the present, but are also cultural practices through which collective identity is reproduced. In such commemoration processes, the print media not only conveys information but also creates symbolic spaces where social belonging and national integrity are reconstructed. At this point, the media actively participates in the formation of cultural memory; it prepares the ground for the development of a common narrative, a common consciousness and a social orientation through certain historical events.

Anahtar Kelimeler

• Malazgirt Victory
• Alparslan
• 900th Anniversary
• Press
• Writings

Kaynakça

1. Balcı, Ali, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler, Pegem Akademi, Ankara 2006.
2. Cooper, Harris M., Research Synthesis and Meta- Analyses: A step by step aproach, Sage Publıcations, London 2017.
3. Kafesoğlu, İbrahim, “Alparslan” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt:2, İstanbul, 1989, s.526-530.
4. Kafesoğlu, İbrahim, “Türk Fütuhat Felsefesi ve Malazgirt Muharebesi.” Tarih Enstitü Dergisi 2 1971, s.1-16.
5. Koca, Salim, “Osman Turan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt:41, İstanbul, 2012, s. 410-412.
6. Köymen, Mehmet Altay, Selçuklu Devri Türk Tarihi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara,2019.
7. Köymen, Mehmet Altay, Selçuklu Devri Türk Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınları,2019.
8. Sevim, Ali, “Malazgirt”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt:27, Ankara,2003, s.481-483.

9. Sevim, Ali, Malazgirt Armağanı, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1993.
10. Sevim, Ali, Malazgirt Armağanı, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1993.
11. Turan, Osman, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2021.
12. Turan, Osman, Selçuklular ve İslamiyet, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2017.
13. Turan, Osman, Selçuklular Zamanında Türkiye, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2017.
14. Wach, Elise, “Learning About Qualitative Document Analysis”, IDS Practıce Paper in Brıef, 13 (August 2013), s. 1-11.
15. Yinanç, Mükrimin Halil, Türkiye Tarihi, Selçuklular Devri I: Anadolu’nun Fethi, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1944.