Roma İmparatorluk Dönemi Tasvirlerinde Pişirme Kapları ve Gereçleri
Öz
Bu çalışmada, Roma İmparatorluk Dönemi’nden günümüze ulaşan çeşitli eserlerdeki pişirme sahneleri ele alınmış, bu sahnelerde tasvir edilen pişirme kapları ve gereçleri incelenmiştir. Araştırmanın temel malzemesini, Roma İmparatorluk Dönemi’ne tarihlenen lahitler, altarlar, mezar kabartmaları, mozaikler ve duvar resimleri üzerinde betimlenen sahneler oluşturmaktadır. Bu pişirme sahnelerinde; domuz pişirmenin farklı aşamaları, sıvı kaynatma tasvirleri, parfüm yağı kaynatma ve ekmek pişirme süreçleri betimlenmiştir. Bu görsel anlatımlar ikonografik açıdan ayrıntılı biçimde incelenmiş, söz konusu sahnelerdeki kapların ve gereçlerin tipolojik olarak tanımlanması yapılmış ve işlevleri üzerinde durulmuştur.
Cato, Plautus, Varro, Ovidius, Vergilius, Cicero, Plinius, Columella, Apicius, Martialis, Athenaios, Anthimos ve Isidorus Hispalensis gibi antik yazarların metinlerinde geçen pişirme kapları ve gereçleri araştırılmış, yazılı kaynaklardaki bilgiler ile tasvirler karşılaştırmalı bir yöntemle değerlendirilmiştir. Sahnelerde betimlenen pişirme süreçleri ve bu işlemlerde kullanılan kaplar ile gereçler antik yazarların anlatımlarıyla son derece uyumludur. Ayrıca, antik yazarlara ait yazılı belgeler dışında, sahnelerde tasvir edilen bu pişirme kapları ve gereçleri, çeşitli kazılardan çıkmış benzer kaplar ve gereçlerle karşılaştırılarak tipolojik yönden incelenmiştir. Böylece, görsel tasvirlerdeki pişirme ekipmanları antik metinler ve kazı buluntusu olan benzer örneklerle bir arada değerlendirilerek, çalışma bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır.
Çeşitli taş eserler üzerinde görülen domuz pişirme sahnelerindeki büyük boyutlu kulplu metal kazanların form özellikleri ve antik metinlerdeki anlatımlar birlikte değerlendirilmiş, bu sahnelerde ahenum, caccabus ve zema türü kazanların tasvir edildiği görülmüştür. Lahit kapakları üzerinde yer alan defrutum hazırlama sahnelerindeki ve ziyafet sahnelerindeki sıvı kaynatma kaplarının ise form, boyut ve işlev açısından olla türü tencereler olduğu anlaşılmaktadır. Tasvir edilen pişirme kaplarının formlarının, kullanım amaçlarıyla uyumlu ve işlevsel açıdan tutarlı biçimde betimlendiği saptanmıştır. Nitekim domuz gibi büyük hacimli hayvanların haşlanmasına yönelik sahnelerde geniş kapasiteli metal kazanlara yer verildiği, sıvı kaynatma sahnelerinde ise kazanlara kıyasla daha küçük ölçekli tencerelerin kullanıldığı görülmektedir.
Duvar resmi üzerinde parfüm üretimini betimleyen sahnedeki yağ kaynatma kabının cortina, pişirme gerecinin craticula olabileceğine dair kapsamlı değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca, kazanlar ve tencereler dışında, pişirme sahnelerinde çeşitli ocakların ve fırınların da yer aldığı belirlenmiştir. Gümüş skyphos üzerinde görülen ve mutfakta yemek hazırlama sürecinin anlatıldığı sahnedeki ocağın foculus türü bir ocak olduğu, ekmek yapımının işlendiği sahnelerde ise furnus tipi büyük boyutlu fırınların tasvir edildiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Herhangi Bir Etik Kurul Kararı Gerekmemektedir.
Cooking Vessels and Utensils in Depictions From The Roman Imperial Period
Öz
This study investigates cooking scenes depicted in various artefacts from the Roman period, with particular focus on the cooking vessels and utensils depicted in such scenes. The primary source of analyses comprises depictions on sarcophagi, altars, grave reliefs, mosaics, and wall painting of the Roman period. The scenes analysed demonstrate a range of culinary practices, including the preparation and cooking of pork, the boiling of liquids, perfumed oil distillation, and bread-making processes. These visual representations have been subjected to systematic iconographic analysis, through which the depicted cooking vessels and utensils have been typologically identified and their functions evaluated.
Written sources constitute a supplementary data in this study, with references to cooking vessels and utensils drawn from a wide range of ancient writers, including Cato, Plautus, Varro, Ovidius, Cicero, Pliny, Columella, Apicius, Martialis, Athenaeus, Anthimus and Isidorus Hispalensis. The information and descriptions found within these works have been evaluated through a comparative perspective, demonstrating significant parallels between the cooking processes and associated material culture depicted in the scenes and those recorded in ancient texts. Moreover, these cooking vessels and utensils depicted in such scenes have been typologically analysed through systematic comparison with archaeologically recovered examples from various excavation contexts. By integrating iconographic, literary, and archaeological evidence, this study follows a holistic analytical framework, situating the depictions of cooking vessels and utensils within the broader context of ancient texts and archaeological finds.
The stylistic characteristics of the large metal cauldrons with handles depicted in pig-roasting scenes on various stone artefacts have been examined along with descriptions in ancient texts. This examination has identified the depicted cauldrons as belonging the ahenum, caccabus and zema types. The vessels depicted in scenes of defrutum preparation and in banquet scenes on sarcophagus lids have been determined to belong to the olla type based on their form, dimensions, and functional characteristics. The forms of the cooking vessels depicted are described in a manner consistent with their intended use and functionally coherent. Indeed, large metal cauldrons are featured in scenes involving the boiling of large animals such as pigs, while smaller pots appear in contexts associated with the boiling of liquids.
Further analysis has been performed to the wall painting depicting perfume production, with particular consideration given to the identification of the oil-boiling vessel as a cortina and the cooking utensil as a craticula. In addition to the cauldrons and pots addressed above, the depictions reveal that various types of hearths and ovens are also represented within cooking scenes. The hearth depicted in the scene on the silver skyphos, which demonstrates the process of food preparation in the kitchen, is of the foculus type, while the scenes depicting bread-making feature large furnus type ovens.
Anahtar Kelimeler
