Muğla-Menteşe And The İsmet Aircraft During The War of Independence
Öz
The First World War, which began in 1914, ended in 1918 with devastating consequences. During this war, the Ottoman Empire sided with the Central Powers and was forced to fight on various fronts, such as the Gallipoli and Caucasus fronts. Before and during the First World War, the Allied Powers entered into various secret agreements, such as the Sykes-Picot Agreement and the Treaty of London, to partition the Ottoman Empire among themselves. Following the Ottoman Empire’s defeat in the First World War under the terms of the Armistice of Mudros, the parties gathered in Paris to discuss the post-war situation. In accordance with the decisions taken at the Paris Peace Conference, the Greeks landed troops in Izmir on 15 May 1919. The occupation of Izmir provoked a strong reaction and was protested not only throughout Anatolia but also in Muğla. Immediately following this occupation, the Menteşe Society for the Defence of the Homeland was established in Muğla. This society participated in the Nazilli Congresses held in Aydın-Nazilli on 8 August 1919 and 18 September 1919, thereby taking its place within the National Forces movement in Western Anatolia. Whilst these events were unfolding in Muğla, Italian troops, who had previously conducted reconnaissance missions in the region, occupied the city of Muğla on 23 July 1919. This occupation was also protested by the people of Muğla to the Istanbul Government and the Allied Powers. The Italians remained in Muğla for approximately one year before withdrawing shortly after the Grand National Assembly of Turkey was convened in Ankara on 23 April 1920.
On the other hand, after the Ankara Government had transitioned to a regular army on the Western Front, it had won the First and Second Battles of İnönü but lost the Battle of Kütahya-Eskişehir. It was at this time that an aircraft, en route from Greece to reinforce the Greek forces in İzmir, crashed near Kuşadası. The aircraft was subsequently retrieved from this location and transported to Muğla; after being repaired there, it was sent to the front to be used in the Battle of Sakarya. This study examines the Ottoman Empire’s position during the First World War, the outbreak and organisation of the War of Independence, the establishment of the Kuva-yı Milliye Organisation in Muğla, the occupation and liberation of Muğla by the Italians, the repair of the ‘İsmet’ aircraft in Muğla and its dispatch to the Western Front, and the contributions made by the ‘İsmet’ aircraft at the front, have been examined using relevant archival documents, articles and books. Thus, a significant gap has been filled regarding both Muğla’s role during the War of Independence and the contribution of the İsmet Aircraft in the Battle of Sakarya.
Anahtar Kelimeler
Millî Mücadele Döneminde Muğla-Menteşe ve İsmet Tayyaresi
Öz
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı çok yıkıcı bir sonuçla 1918 yılında bitmiştir. Bu savaşta Osmanlı Devleti İttifak Devletleri yanında yer alarak Çanakkale Cephesi, Kafkas Cephesi gibi farklı cephelerde savaşmak zorunda kalmıştır. I. Dünya Savaşı öncesi ve içinde İtilaf Devletleri Osmanlı Devleti’ni aralarında paylaşmak için Sykes-Picot Antlaşması, Londra Antlaşması gibi çeşitli gizli antlaşmalar yapmışlardır. Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılınca taraflar savaş sonrası durumu görüşmek için Paris’te bir araya gelmişlerdir. Paris Barış Konferansı’nda alınan karar gereğince 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunanlılar İzmir’e asker çıkarmıştır. İzmir’in işgali tüm Anadolu’da olduğu gibi Muğla’da da büyük tepki çekmiş ve protesto edilmiştir. Bu işgalin hemen ardından Muğla’da Menteşeliler Müdafa-yı Vatan Cemiyeti kurulmuştur. Bu cemiyet 8 Ağustos 1919 tarihinde ve 18 Eylül 1919 tarihinde Aydın-Nazilli’de toplanan Nazilli Kongrelerine katılarak Batı Anadolu’daki Kuva-yı Milliye hareketinin içinde yer almıştır. Muğla’da bu işler olurken daha önceden bölgede keşif gezileri düzenleyen İtalyan birlikleri 23 Temmuz 1919 tarihinde Muğla şehrini işgal etmiştir. Bu işgal de Muğlalılar tarafından İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri nezdinde protesto edilmiştir. İtalyanlar Muğla’da yaklaşık 1 yıl kaldıktan sonra 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da TBMM açıldıktan hemen sonra boşaltmıştır.
Diğer taraftan Ankara Hükümeti Batı Cephesi’nde düzenli orduya geçtikten sonra I ve II. İnönü Savaşlarını kazanmış ancak Kütahya-Eskişehir Muharebesi’ni kaybetmişti. İşte bu sırada Yunanistan’dan İzmir’de bulunan Yunan kuvvetlerine takviye giden bir tayyare Kuşadası yakınlarına düşmüştür. Daha sonra bu uçak buradan alınarak Muğla’ya getirilmiş ve burada tamir edildikten sonra Sakarya Savaşı’nda kullanılmak üzere cepheye gönderilmiştir. İşte bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndaki pozisyonu, Millî Mücadele’nin başlaması ve örgütlenmesi, Muğla’da Kuva-yı Milliye Teşkilatı’nın kurulması, Muğla’nın İtalyanlar tarafından işgali ve kurtuluşu, İsmet Tayyaresi’nin Muğla’da tamir edilerek Batı Cephesi’ne gönderilmesi ve İsmet Tayyaresi’nin cephede yaptığı katkılar, ilgili arşiv belgeleri, makaleler ve kitaplar incelenerek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Böylece hem Millî Mücadele döneminde Muğla’nın yeri hem de İsmet Tayyaresi’nin Sakarya Savaşı’ndaki katkısı konusunda önemli bir boşluk doldurulmuştur.
Anahtar Kelimeler
