Osmanlı İmparatorluğu’nda Batıcı Düşünce Çerçevesinde Dr. Abdullah Cevdet Ve İctihad Dergisi
Öz
ÖZET
Osmanlı Devleti, XVIII. Yüzyıldan itibaren Batılılaşma çabaları içine girmiştir. Bu çabalar, önce askerî alanda ve XIX. Yüzyılda ise toplumsal ve İdarî alanlarda gerçekleştirilmiş devleti yöneten geleneksel elit tarafından hoşnutsuzlukla, ulemâ tarafından ise şüphe ile karşılanmıştır. Diğer yandan bu gerilim, toplumda büyük bir dinamizme yol açmıştır. Bir yanda aşırı Batıcılardan, öte yanda Batıdan hiç hoşlanmayan ve ancak devletin bekası için Batılılaşmak zorunda olduğunu hissedenler ile Batılı olan her şeyden uzak durmayı yaşam tarzı olarak benimseyen aydınlardan ve bu konulara tamamen ilgisiz bir halktan oluşan Osmanlı toplumu, Batıcılığı kapsamlı bir problematik olarak görmüştür.
Dr. Abdullah Cevdet’in yayımladığı îctihad Dergisi, Batıcılığı bir hayat tarzı olarak görmekte ve en aşırı düzeyde Batıcılığı Batı ile “aynîleşmeyi“ savunmaktadır. Dergi, 28 yıllık yayın hayatı boyunca çağdaşları arasında en kararlı, istikrarlı ve ısrarlı bir şekilde Batıcılığı sürekli savunmuştur. Her olayı, her konuyu ve her meseleyi, Batıcı bir tarzda çözmeyi, anlamayı ve aşmayı prensip edinmiştir. Bu anlayış, çağdaşı aydınlar tarafından çok şiddetle eleştirilmiştir.
Her zaman Batıcılığı savunmakla beraber, 1904-1908 yıllan arasında Sultan Abdülhamid’e karşı en şiddetli muhalefeti de yürütmüştür. îctihad, Meşrutiyet’in ilânından büyük bir memnuniyet duymakla beraber, Meşrutiyet döneminde, Batıcılık alanında beklediklerinin beklediği hızla gerçekleşmemesinden dolayı 1913 - 1918 yılları arasında İttihad ve Terakki Cemiyeti iktidarına karşı da muhalefet yürütmüştür. Bu arada İslâmcı basın tarafından dinsizlikle suçlanmıştır. Ayrıca İttihatçılara karşı, gerektiğinde İslâmcılar ile de işbirliği yapmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABDULLAH CEVDET. “İctihad.” İctihad, 1,1 Eylül 1904b: 1-2.
- ABDULLAH CEVDET. “26 Teşrin-i Evvel Tarihli ‘Son Telgraftan Aynen Abdullah
- Cevdet Bey’in Teessürü Ziya’nın Ziyaı.” İctihad, 171,1 Teşrin-i Sani 1924b: 3457-3458
- ABDULLAH CEVDET. “Dil Mesti-Î Mevlana.” îctihad, 86, 26 Kanun-ı Evvel 1329f: 1898-1902.
- ABDULLAH CEVDET. “Dilimle İkrar, Kalbimle Tasdik Eylerim.” İctihad, 28 Teşrin-i Sani 1329ad: 1809-1810. ABDULLAH
- ABDULLAH CEVDET. “îctihadları İçtihadımıza Muhâlif Olanlar.” İctihad, 60, 4 Nisan 13291: 1306
- ABDULLAH CEVDET. “İlm-i Elsine-i Kıyasiye’den Bir Nebze.” îctihad, 43, 15 Mart 1328b: 1041.
- ABDULLAH CEVDET. “İstanbul Muhafızlığının Tamimi.” îctihad, 72, 18 Temmuz 1329v: 1594
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yunus Emre Tansü
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
17 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
10 Nisan 2018
Kabul Tarihi
17 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 1
Cited By
II. Abdülhamit Karşıtı Bir Ön Söz: İki Emel (İnceleme-Metin)
ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
https://doi.org/10.48146/odusobiad.1056689
