Tanzimat Dönemi Gazetecilerinin, Meşruti Yönetime Geçiş Sürecinde Millet Meclisi Üzerine Düşünceleri
Öz
Osmanlı Devleti, 19. yüzyıl boyunca imparatorluğun birçok
yerinde patlak veren isyanlar, idarede yaşanan istikrarsızlıklar, ekonomik ve
sosyal hayattaki bozulmalarla zor zamanlar yaşamaktaydı.
Devletin bu durumu, başta padişahlar olmak üzere dönemin devlet adamlarını kurtuluş reçeteleri aramaya itti. Bu bağlamda Tanzimat döneminde, özellikle 1860’larda, başlayan fikir gazeteciliği ile hükümete karşı eleştiriler yükseldi. Devletin problemlerinden Babıâli'yi sorumlu tutan gazeteciler, çözüm önerisi olarak Batıcı yenileşmeyi, ülke siyasetinde meşveret ve parlamento fikrini benimsediler.
Başta Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi ilk muhalif gazeteciler, Mısırlı Prens Mustafa Fazıl Paşa'nın da desteğiyle, devletin mevcut problemlerini, meşruti bir yönetim ve hükümetin karşısında sorumlu olduğu bir parlamento ile aşabileceğini öne sürdüler. Mücadeleleri esnasında sansürler, sürgünler ve hapis cezaları ile karşılaşan Tanzimat Aydınları, fikirleri ile toplumda demokrasi kültürünün filizlenmesine katkıda bulunurken, Cumhuriyeti kuran kadrolara da ilham kaynağı oldular.
Bu çalışmada; adı geçen gazetecilerin yaklaşımları üzerinden, dönemin portresini çıkarmaya, Türkiye de demokratik hayatın gelişimine yaptıkları katkıları belirlemeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Çelik, Hüseyin, “Ali Suavi ve Dönemi”, İstanbul, 1994
- Ebüzziya Tevfik, “Yeni Osmanlılar Tarihi”, Bugünkü Türkçeye Uygulayan Şemsettin Kutlu, İstanbul, 1973
- Engelhardt, Eduard Philippe, “Türkiye ve Tanzimat, Devlet-i Osmaniye’nin Târih-i Islahatı 1826’dan 1882’ye”, Yay. Haz.: Erol Kılınç, İstanbul, 2017
- Eryılmaz, Bilal, “Tanzimat ve Yönetimde Modernleşme”, İstanbul, 1992
- Karal, Enver Ziya, “Osmanlı Tarihi V. Cilt Nizam-ı Cedid ve Tanzimat (1789-1856)”, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2007
- Koloğlu, Orhan, “Osmanlı’dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi”, İstanbul, 2015
- Kuntay, Mithat Cemal, “Namık Kemal Devrinin İnsanları ve Olayları Arasında C. I”, İstanbul, 1944
- Kuntay, Mithat Cemal, “Sarıklı İhtilalci Ali Suavi”, İstanbul, 2014
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yusuf Taş
*
0000-0002-6916-8624
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
31 Ekim 2018
Kabul Tarihi
13 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 3
Cited By
Birinci Jön Türk Hareketinde (Genç/Yeni Osmanlılarda) Milli Egemenlik İzleri
Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1159639
