Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Algıları ile Risklere Karşı Tutumlarının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma, sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği risk algılarının ve algıladıkları risklere karşı tutumlarının belirlenmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılan çalışma, bir üniversite hastanesinde görev yapan 366 sağlık çalışanı ile yapılmıştır. Veriler, anket formu aracılığıyla çevrimiçi ortamda (Google Form) toplanmıştır. Anket formunun ilk bölümü çalışanların demografik ve işle ilgili özelliklerini, ikinci bölümü iş sağlığı ve güvenliği risk algısını, üçüncü bölümü ise çalışanların iş sağlığı ve güvenliği risk tutumlarını ölçen sorulardan oluşmaktadır. Verilerin analizinde IBM SPSS v.23 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Sağlık çalışanlarının %33,9’unun çalıştığı birimin risk düzeyini yüksek algıladığı bulunmuştur. Bununla birlikte, katılımcıların %25,7’sinin iş kazası geçirme riski algısının, %35,2’sinin meslek hastalığına yakalanma riski algısının yüksek olduğu belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının algıladıkları riskler arasında ilk üç sırada enfeksiyon (%79,7), stres (%78,6) ve kesici-delici alet yaralanması (%66,6) yer almaktadır. Katılımcıların iş sağlığı ve güvenliği risk tutumlarının iyi düzeyde [43,87±5,11 (min-maks: 11-55) puan] olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çalışma ortamındaki iş sağlığı ve güvenliği risk algılarındaki farklılıklara rağmen sağlık çalışanlarının önemli bir bölümünün fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk altında olduğu bulunmuştur. Etkili bir risk yönetimi için kurum yöneticilerinin yanı sıra sağlık çalışanlarının da sorumluluk alması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş güvenliği
• İş sağlığı
• tutum
• sağlık çalışanları

Evaluation of Health Workers' Occupational Health and Safety Risk Perceptions and Attitudes towards Risks

Öz

Aim: This study aims to determine occupational health and safety risk perceptions of health workers and their attitudes toward the perceived risks. Method: The descriptive and cross-sectional study was conducted with 366 healthcare professionals in a university hospital. Data were collected online (Google Forms) via a questionnaire. The first part of the questionnaire is demographic and work-related characteristics of health workers, the second part is the perception of occupational health and safety risk, and the third part consists of questions measuring occupational health and safety risk attitudes. IBM SPSS v.23 package program was used to analyze the data. Results: 33.9% of the health workers perceived the unit’s risk level as high. 25.7% of the participants had a high perception of the risk of having an occupational accident, and 35.2% had a high perception of the risk of contracting an occupational disease. Infection (79.7%), stress (78.6%) and percutaneous injury (66.6%) are in the first three ranks among the risks perceived by healthcare professionals. It was found that the occupational health and safety risk attitudes were at a good level [43.87±5.11 (min-max: 11-55) score]. Conculion: Despite the differences in occupational health and safety risk perceptions in the working environment, it has been found that a significant portion of health workers are under physical, chemical, biological, ergonomics and psychosocial risks. For effective risk management, health professionals also need to take responsibility in addition to the institution’s managers.

Anahtar Kelimeler

• attitude
• medical staff
• Occupational health
• Occupational safety

Kaynakça

1. Boniol M, Kunjumen T, Nair TS, Siyam A, Campbell J, Diallo K. The global health workforce stock and distribution in 2020 and 2030: a threat to equity and 'universal' health coverage? BMJ Glob Health. 2022;7(6):e009316. doi: 10.1136/bmjgh-2022-009316.
2. World Health Organization. Protecting health and safety of health workers. URL: https://www.who.int/activities/protecting-health-and-safety-of-health-workers. Published 2023. Accessed July 16, 2023.
3. World Health Organization. New WHO/ILO guide urges greater safeguards to protect health workers. URL: https://www.who.int/news/item/21-02-2022-new-who-ilo-guide-urges-greater-safeguards-to-protect-health-workers. Published February 21, 2022. Accessed July 16, 2023.
4. Appiagyei H, Nakua EK, Donkor P, Mock C. Occupational injuries among health care workers at a public hospital in Ghana. Pan Afr Med J. 2021;39:103. doi: 10.11604/pamj.2021.39.103.23542.
5. Denge T, Rakhudu M. Perceptions of nurses on occupational health hazards and safety practices in Ditsobotla public hospitals in North West province. Curationis. 2022;45(1):e1-e9. doi: 10.4102/curationis.v45i1.2220.
6. Elarslan S, Özaydın Ö, Güdük Ö, Sertbas Y. Hastanelerde görülen iş kazalarının incelenmesi: bir eğitim ve araştırma hastanesi örneği. Bosphorus Medical Journal/Boğaziçi Tıp Dergisi. 2022;9(3).
7. Faller EM, Bin Miskam N, Pereira A. Exploratory study on occupational health hazards among health care workers in the Philippines. Ann Glob Health. 2018;84(3):338-341. doi: 10.29024/aogh.2316.
8. Taşçıoğlu İ. Lüleburgaz Devlet Hastanesi ve Lüleburgaz 82. Yıl Devlet Hastanelerinde iş ve çalışma ortamından kaynaklanan riskler ve bu riskleri hemşirelerin algılama düzeylerinin saptanması (Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2007.

9. Ayenew E, Akafu W, Wolde D. Prevalence of work-related health hazard and associated factors among health workers in public health ınstitutions of Gambella town, Western Ethiopia: Cross-sectional survey. J Environ Public Health. 2022;6224280. doi: 10.1155/2022/6224280.
10. World Health Organization. Occupational health: health workers. URL: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/occupational-health--health-workers. Published November 7, 2022. Accessed July 14, 2023.
11. Qaraman AFA, Elbayoumi M, Kakemam E, Albelbeisi AH. Knowledge, attitudes, and practice towards occupational health and safety among nursing students in Gaza Strip, Palestine. Ethiop J Health Sci. 2022;32(5):1007-1018. doi: 10.4314/ejhs.v32i5.16.
12. Lawrence W, Hine J, Watson D, Smedley J, Walker-Bone K. How to improve hospital employees' health and well-being: a staff consultation. BMC Health Serv Res. 2022;22(1):1488. doi: 10.1186/s12913-022-08621-y.
13. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel psychology, 28(4), 563-575.
14. Ayre, C., Scally A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47 (1), 79–86. doi: 10.1177/0748175613513808.
15. Hessels AJ, Guo J, Johnson CT, Larson E. Impact of patient safety climate on infection prevention practices and healthcare worker and patient outcomes. American Journal of Infection Control. 2023;51(5), 482-489.
16. Samur M, Intepeler SS. Factors influencing nurses' perceptions of occupational safety. Arch Environ Occup Health. 2017;72(1):45-52. doi: 10.1080/19338244.2016.1156045.
17. Özkan Ö. Hastanede çalışan hemşirelerin iş ve çalışma ortamı tehlike ve riskleri ile risk algılarının saptanması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2005. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=FAg6nD0plla5DsxyUAGH9Q&no=ufOoFLJI3QoW5Dp_7vesXg
18. Alameer DS, Elahi IRN, Elahi IN. Prevalence and determinants of work-related ınjuries among healthcare workers in Jeddah, Saudi arabia. Cureus. 2023;15(3).
19. enol V, Sunman G. Üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerde iş kazası sıklığı ve etkileyen etmenler. PASHİD. 2022;3(2), 95-110.
20. Aygün G, Ozvurmaz S. Sağlık çalışanlarının yaşadığı iş kazaları ve ilişkili faktörler. Medical Sciences. 2020;15(4), 123-132.
21. Farotimi AA, Ajao EO, Nwozichi CU, Ademuyiwa IY. Effect of training on knowledge, perception and risk reduction regarding ınfection control among nurses in selected teaching hospitals in Nigeria. Iran J Nurs Midwifery Res. 2018;23(6):471-477. doi: 10.4103/ijnmr.IJNMR_208_17.
22. Garus-Pakowska A, Górajski M. Behaviors and attitudes of polish health care workers with respect to the hazards from blood-borne pathogens: a questionnaire-based study. Int J Environ Res Public Health. 2019;16(5):891. doi: 10.3390/ijerph16050891.
23. Pavithran VK, Murali R, Krishna M, Shamala A, Yalamalli M, Kumar AV. Knowledge, attitude, and practice of needle stick and sharps injuries among dental professionals of Bangalore, India. J Int Soc Prev Community Dent. 2015;5(5):406-12. doi: 10.4103/2231-0762.165932.
24. Ünal Ö. During COVID-19, which is more effective in work accident prevention behavior of healthcare professionals: Safety awareness or fatalism perception? Work. 2020;67(4):783-790. doi: 10.3233/WOR-203327.
25. World Health Organization. Occupational stress, burnout and fatigue. URL: https://www.who.int/tools/occupational-hazards in-health-sector/occup-stress-burnout-fatigue. Published 2023. Accessed July 14, 2023.
26. Alsabaani A, Alqahtani NSS, Alqahtani SSS, Al-Lugbi JHJ, Asiri MAS, Salem SEE, et al. Incidence, knowledge, attitude and practice toward needle stick ınjury among health care workers in Abha city, Saudi Arabia. Front Public Health. 2022; 10:771190. doi: 10.3389/fpubh.2022.771190.
27. Kaur M, Mohr S, Andersen G, Kuhnigk O. Needlestick and sharps injuries at a German university hospital: epidemiology, causes and preventive potential - a descriptive analysis. Int J Occup Med Environ Health. 2022;35(4):497-507. doi: 10.13075/ijomeh.1896.01854.