Öz
Ameliyathaneler, yangın ve yanıklara karşı hastaların en savunmasız olduğu hastane bölümleridir. Ameliyathanede yanık yaralanmaları; fiziksel temas veya ateşe/ısıtılmış nesnelere yakınlık, elektrocerrahi ünitesi arızası, elektrik çarpması veya kimyasallarla temastan kaynaklanır. Hastalarda cerrahi girişim sürecinde meydana gelen yanıklar, ciddi komplikasyonlara, hatta ölüme neden olabilecek istenmeyen olaylardan biridir ve çoğunlukla önlenebilirdir. Ameliyathanede herkes hastanın bakımından ve korunmasından sorumludur ve bu rolde olan herkes hasta yanıkları riskinin ve yanık yaralanmasının potansiyel kaynaklarının farkında olmalıdır. Bu nedenle bu makalede hasta yanıklarına neden olan faktörlere ve hasta yanıklarının önlenmesine yönelik önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Andsoy I, Güngör T, Nabel E. Ameliyathane hemşirelerinin yangın güvenliğine karşı aldığı önlemlerin belirlenmesi: Karabük ili örneği [Determination of measures that the operating nurses take for the fire safety: example of Karabük]. Journal of Contemporary Medicine 2014;2(2), 87–94.
- Özşaker E. Bölüm 14: Ameliyathanede Hasta Güvenliği. Cerrahi Hemşireliği Kitabı. Ed: Yavuz van Giersbergen M., Ankara Nobel Tıp Kitabevi. Ankara, 1. Baskı 2023b; s:137-156.
- de Lanzac KS, & Koveleskie JR. Burns in the Operating Room. Catastrophic Perioperative Complications and Management: A Comprehensive Textbook 2019;177-195.
- Demircin S, Aslan F, Karagöz YM, Atılgan M. Cerrahi diatermi yanıklarının tıbbi hukuki yönleri: Bir olgu sunumu ve literatürün gözden geçirilmesi. Rom J Leg Med 2013;21, 173–176.
- Özşaker E. Bölüm 37: Yanıklar. Ameliyathane Teknikerliği Kitabı. Ed: Yanardağ CH; Olun Ş., Ankara Nobel Tıp Kitabevi. Ankara, 1. Baskı 2023a; s:218-242.
- Bidigare C. Lewis's Medical-Surgical Nursing E-Book- Assessment and Management of Clinical Problems. (Ed. Harding MM, Kwong J, Roberts D, Hagler D, Reinisch). Chapter 24, Eleventh Edition. Elsevier, Canada 2020; p.1655-1737.
- Ghafouri R, Bashkam MB. Surgical fire in operating room- A meta synthesis. World Journal of Advanced Research and Reviews 2020, 07(02), 314-319.
- Bansal H, Veeresh V, Mittal S, Trikha V. Operating Light Burn in an Orthopaedic Surgery: A Case Report. Indian J Orthop 2021 Sep 2;56(3):510-513. doi: 10.1007/s43465-021-00497-0.
- Calder LA, Héroux DL, Bernard CA, Liu R, Neilson HK, Gilchrist AD, Fish JS. Surgical Fires and Burns: A 5-Year Analysis of Medico-legal Cases. J Burn Care Res 2019 Oct 16;40(6):886-892. doi: 10.1093/jbcr/irz108.
- Işık Andsoy I. Ameliyat Sırası Dönemde Hasta Bakımı. Güncel Yöntemlerle Cerrahi Hastalıklarda Bakım Kitabı. Ed: Çelik S, Çukurova Nobel Tıp Kitabevi, Antalya 2018; S: 43-74.
- Phillips N. Berry and Kohn’s operating room technique (13th ed.) 2017, St. Louis, MO: Elsevier.
- Haith LR, Santavasi W, Shapiro TK, Reigart CL, Patton ML, Guilday RE, Ackerman BH. Burn Center Management of Operating Room Fire Injuries. Journal of Burn Care & Research 2012; 33, 649–653.
- Yılmaz Y, Kandemir B, Gökçe Ş, Ergül T, Dağcı M. Ameliyathanede Hasta Güvenliği Konusunda Türkiye’de Yaşanmış Olayları Bildiren Haberlerin Retrospektif Analizi. Artuklu International Journal of Health Sciences 2022;2(3):36-41.
- Oyur Çelik G, Öztürk M. Ameliyathanede Yangın, Alınacak Önlemler ve Çalışanların Farkındalığının Belirlenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 2018;7 (4), 2820-2836.
- ECRI, I. (2009). New clinical guide to surgical fire prevention. Patients can catch fire--here's how to keep them safer. Health Devices, 38(10), 314.
- Rodger D. Surgical fires: Still a burning issue in England and Wales. J Perioper Pract. 2020 May;30(5):135-140. doi: 10.1177/1750458919861906.
- Apfelbaum JL, Caplan RA, Barker SJ, Connis RT, Cowles C, Ehrenwerth J, Wolf MD. Practice advisory for the prevention and management of operating room fires: An updated report by the American Society of Anesthesiologists Task Force on Operating Room Fires. Anesthesiology 2013;118(2), 271–290.
- Aygin D, Usta E, Bozdemir H, Uçar N. Investigation of preventive practices for surgical fires and burns in the operating rooms of four tertiary hospitals. FNJN Florence Nightingale Journal of Nursing 2018;26(3), 169-178.
- Guglielmi CL, Flowers J, Dagi TF, Constantine RH, McKibban T, Greenier E, Groah LK. Empowering providers to eliminate surgical fires. American Association of Nurse Anesthetists Journal 2014;100(4), 412–428.
- Kaye AD, Kolinsky D, Urman RD. Management of a fire in the operating room. J Anesth 2014; 28(2), 279–287. http://dx.doi.org/10.1007/s00540-013-1705-6
- Vogel L. Surgical fires: nightmarish "never events" persist. Canadian Medical Association Journal 2018; 190 (4) e120. https://doi.org/10.1503/cmaj.109-5548
- Kezze I, Zoremba N, Rossaint R, Rieg A, Coburn M, Schalte G. Risks and prevention of surgical fires: A systematic review. Der Anaesthesist 2018; 67 (6) 426–447.
- Choudhry AJ, Haddad NN, Khasawneh MA, Cullinane DC, Zielinski MD. Surgical fires and operative burns: lessons learned from a 33-year review of medical litigation. The American Journal of Surgery 2017;213 (3) 558–564.
- Davoodiantalab A, Zadeh FA, Moshkani M, Ahmad SP, Afshin A, Mofidi A. Evaluation of awareness concerning fire prevention and control methods among personnel of operating room in a hospital. Journal of Health and Safety at Work 2012; 2(2), 69–78.
- Association of periOperative Registered Nurses (AORN). AORN guidance statement: Fire prevention in the operating room. AORN Journal 2005; 81(5), 1067–1075.
- Jones DB, Brunt LM, Feldman LS, Mikami DJ, Robinson TN, Jones SB. Safe energy use in the operating room. Current problems in surgery 2015; 52(11), 447-468.
- Day AT, Rivera E, Farlow JL, Gourin CG, Nussenbaum B. Surgical fires in otolaryngology: a systematic and narrative review. Otolaryngology–Head and Neck Surgery 2018;158(4) 598–616.
- Fereidouni A, Amiri M, Moayedi SA, Teymoori E, Torabizadeh C. The effects of educational intervention on operating room nurses' use of electrosurgical units. Perioperative Care and Operating Room Management. Volume 27, June 2022, 100250.
- Khong BPC, Goh BC, Phang LY, David T. Operating room nurses' self-reported knowledge and attitude on perioperative pressure injury. International Wound Journal 2018; 17(2), 455-465.
- Meeuwsen FC, Guédon AC, Arkenbout EA, van der Elst M, Dankelman J, van den Dobbelsteen JJ. The art of electrosurgery: trainees and experts. Surg Innov 2017; 24:373-8. 10.1177/1553350617705207.
- Polat A. Ameliyat Salonlarındaki Yangın Güvenlik Önlemlerinin İncelenmesi. 15. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi 2023; 26-29 Nisan / İzmir.
- Agar Y. Elektrokoter kullanım ilkelerine uyum durumunun incelenmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2010.
- Jones SB, Munro MG, Feldman LS, Robinson TN, Brunt LM, Fuchshuber RP. Fundamental use of surgical energy (FUSE): An essential educational program for operating room safety. The Permanente Journal 2017;21, 16-50.
- Bektaş Z, Yılmaz N, Yarenoğlu A, Aşdemir G, Demir S, Özkan M. Reusable ve Disposable Plakların Ameliyathanelerde Kullanımı. İstanbul Med J 2013; 14: 44-6.
- Azizoğlu H, Eti Aslan F. Türkiye’deki Ameliyathane Hemşirelerinin Ameliyat Sırasında Kullanılan Kablo ve Bağlantılara Yönelik Deneyimleri: Bir Nitel Çalışma. Gevher Nesibe Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2023; 8(4), 909–916.
- Özbayır T. Ameliyat Dönemi Bakım. A Karadakovan & F Eti Aslan (Ed.), Dâhili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım 2021; s. 259-297. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
- Isır A, Akbaba M, Coşkun AG, Dülger HE. Diatermi Yanığına Adli Tıp Bakışı (İntraoperatif Diatermi yanığı): Gaziantep Tıp Dergisi 2009; cilt:15/sayı:1.
- Murphy E. Risks of Burns, Alexander's Care of the Patient in Surgery. Chapter 2: Patient Safety and Risk Management, 16th Edition, Elsevier 2019; p.28.
- Ball KA. Surgical Modalities. Alexander's Care of the Patient in Surgery, (Ed: Rothrock J. C., Dona R. M.), 14th edition, Mosby Elsevier, Chapter 7, 2010; 204-249.
- Konateke S. Ameliyathanelerde Önemli Bir Risk: Basınç Yaralanması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;24(3), 365-372.
- Konak EŞ. Cerrahi girişim uygulanan hastalarda basınç yaralanması riskinin incelenmesi (Master's thesis, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü). 2019.
- Aktaş D, Koçaşlı S. Ameliyathanede Çalışan Hemşirelerin Cerrahiye Bağlı Basınç Yaralanmalarına İlişkin Bilgi Düzeyi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2020; 7(2), 173-179.
- Dolgun E, van Giersbergen MY. Ameliyathanede Kimyasal Madde Güvenliği. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2016;32(1), 130-140.
- Association of periOperative Registered Nurses (AORN). Patient and Worker Safety. In: Retzlaff K. Managing Editor. Perioperative Standards and Recommended Practices. Denver CO 2013; 231-233.
- Batra S, Gupta R. Alkol bazlı cerrahi hazırlık solüsyonu ve ameliyathanede yangın riski: Olgu sunumu. Cerrahide Hasta Güvenliği 2008; 2 (1), 10.
- National Institute for Health and Care Excellence. Surgical site infections: prevention and treatment (update) [online] Available from: https://www.nice.org.uk/guidance/indevelopment/gid-ng10094.
- AORN. Recommended Practices for Electrosurgery. Editor: Conner R. Perioperative Standards and Recommended Practices. 2014 Edition United States of America 2014; 123-140.
- Emirkadı H. Anestezi Uygulamalarında Güvenlik. 4. Sterilizasyon – Ameliyathane – Dezenfeksiyon Sempozyumu. 2018; 6-9 Aralık. Antalya.
- Öcek Z. Sağlık Çalışanlarının Çalışma Yaşamındaki Kimyasal Tehlike ve Risklerle Sonuçları ve Önlemleri. Sağlık Çalışanlarının Sağlığı 3. Ulusal Kongresi Kongre Kitabı. 2011; 171-173.
- Candan Dönmez Y. Ameliyathanede Kimyasal Gazlar. Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliğinde Güncel Yaklaşımlar 2013; 69-75.
Öz
Operating theatres are the hospital departments where patients are most vulnerable to fire and burns. Burn injuries in the operating theatre are caused by physical contact or proximity to fire/heated objects, electrosurgical unit malfunction, electric shock or contact with chemicals. Burns that occur in patients during the surgical intervention process are one of the undesirable events that can cause irreparable complications and even death and are mostly preventable. Everyone in the operating theatre is responsible for the care and protection of the patient and everyone in this role should be aware of the risk of patient burns and the potential sources of burn injury. Therefore, in this article, the factors that cause patient burns and recommendations for the prevention of patient burns are included.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Andsoy I, Güngör T, Nabel E. Ameliyathane hemşirelerinin yangın güvenliğine karşı aldığı önlemlerin belirlenmesi: Karabük ili örneği [Determination of measures that the operating nurses take for the fire safety: example of Karabük]. Journal of Contemporary Medicine 2014;2(2), 87–94.
- Özşaker E. Bölüm 14: Ameliyathanede Hasta Güvenliği. Cerrahi Hemşireliği Kitabı. Ed: Yavuz van Giersbergen M., Ankara Nobel Tıp Kitabevi. Ankara, 1. Baskı 2023b; s:137-156.
- de Lanzac KS, & Koveleskie JR. Burns in the Operating Room. Catastrophic Perioperative Complications and Management: A Comprehensive Textbook 2019;177-195.
- Demircin S, Aslan F, Karagöz YM, Atılgan M. Cerrahi diatermi yanıklarının tıbbi hukuki yönleri: Bir olgu sunumu ve literatürün gözden geçirilmesi. Rom J Leg Med 2013;21, 173–176.
- Özşaker E. Bölüm 37: Yanıklar. Ameliyathane Teknikerliği Kitabı. Ed: Yanardağ CH; Olun Ş., Ankara Nobel Tıp Kitabevi. Ankara, 1. Baskı 2023a; s:218-242.
- Bidigare C. Lewis's Medical-Surgical Nursing E-Book- Assessment and Management of Clinical Problems. (Ed. Harding MM, Kwong J, Roberts D, Hagler D, Reinisch). Chapter 24, Eleventh Edition. Elsevier, Canada 2020; p.1655-1737.
- Ghafouri R, Bashkam MB. Surgical fire in operating room- A meta synthesis. World Journal of Advanced Research and Reviews 2020, 07(02), 314-319.
- Bansal H, Veeresh V, Mittal S, Trikha V. Operating Light Burn in an Orthopaedic Surgery: A Case Report. Indian J Orthop 2021 Sep 2;56(3):510-513. doi: 10.1007/s43465-021-00497-0.
- Calder LA, Héroux DL, Bernard CA, Liu R, Neilson HK, Gilchrist AD, Fish JS. Surgical Fires and Burns: A 5-Year Analysis of Medico-legal Cases. J Burn Care Res 2019 Oct 16;40(6):886-892. doi: 10.1093/jbcr/irz108.
- Işık Andsoy I. Ameliyat Sırası Dönemde Hasta Bakımı. Güncel Yöntemlerle Cerrahi Hastalıklarda Bakım Kitabı. Ed: Çelik S, Çukurova Nobel Tıp Kitabevi, Antalya 2018; S: 43-74.
- Phillips N. Berry and Kohn’s operating room technique (13th ed.) 2017, St. Louis, MO: Elsevier.
- Haith LR, Santavasi W, Shapiro TK, Reigart CL, Patton ML, Guilday RE, Ackerman BH. Burn Center Management of Operating Room Fire Injuries. Journal of Burn Care & Research 2012; 33, 649–653.
- Yılmaz Y, Kandemir B, Gökçe Ş, Ergül T, Dağcı M. Ameliyathanede Hasta Güvenliği Konusunda Türkiye’de Yaşanmış Olayları Bildiren Haberlerin Retrospektif Analizi. Artuklu International Journal of Health Sciences 2022;2(3):36-41.
- Oyur Çelik G, Öztürk M. Ameliyathanede Yangın, Alınacak Önlemler ve Çalışanların Farkındalığının Belirlenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 2018;7 (4), 2820-2836.
- ECRI, I. (2009). New clinical guide to surgical fire prevention. Patients can catch fire--here's how to keep them safer. Health Devices, 38(10), 314.
- Rodger D. Surgical fires: Still a burning issue in England and Wales. J Perioper Pract. 2020 May;30(5):135-140. doi: 10.1177/1750458919861906.
- Apfelbaum JL, Caplan RA, Barker SJ, Connis RT, Cowles C, Ehrenwerth J, Wolf MD. Practice advisory for the prevention and management of operating room fires: An updated report by the American Society of Anesthesiologists Task Force on Operating Room Fires. Anesthesiology 2013;118(2), 271–290.
- Aygin D, Usta E, Bozdemir H, Uçar N. Investigation of preventive practices for surgical fires and burns in the operating rooms of four tertiary hospitals. FNJN Florence Nightingale Journal of Nursing 2018;26(3), 169-178.
- Guglielmi CL, Flowers J, Dagi TF, Constantine RH, McKibban T, Greenier E, Groah LK. Empowering providers to eliminate surgical fires. American Association of Nurse Anesthetists Journal 2014;100(4), 412–428.
- Kaye AD, Kolinsky D, Urman RD. Management of a fire in the operating room. J Anesth 2014; 28(2), 279–287. http://dx.doi.org/10.1007/s00540-013-1705-6
- Vogel L. Surgical fires: nightmarish "never events" persist. Canadian Medical Association Journal 2018; 190 (4) e120. https://doi.org/10.1503/cmaj.109-5548
- Kezze I, Zoremba N, Rossaint R, Rieg A, Coburn M, Schalte G. Risks and prevention of surgical fires: A systematic review. Der Anaesthesist 2018; 67 (6) 426–447.
- Choudhry AJ, Haddad NN, Khasawneh MA, Cullinane DC, Zielinski MD. Surgical fires and operative burns: lessons learned from a 33-year review of medical litigation. The American Journal of Surgery 2017;213 (3) 558–564.
- Davoodiantalab A, Zadeh FA, Moshkani M, Ahmad SP, Afshin A, Mofidi A. Evaluation of awareness concerning fire prevention and control methods among personnel of operating room in a hospital. Journal of Health and Safety at Work 2012; 2(2), 69–78.
- Association of periOperative Registered Nurses (AORN). AORN guidance statement: Fire prevention in the operating room. AORN Journal 2005; 81(5), 1067–1075.
- Jones DB, Brunt LM, Feldman LS, Mikami DJ, Robinson TN, Jones SB. Safe energy use in the operating room. Current problems in surgery 2015; 52(11), 447-468.
- Day AT, Rivera E, Farlow JL, Gourin CG, Nussenbaum B. Surgical fires in otolaryngology: a systematic and narrative review. Otolaryngology–Head and Neck Surgery 2018;158(4) 598–616.
- Fereidouni A, Amiri M, Moayedi SA, Teymoori E, Torabizadeh C. The effects of educational intervention on operating room nurses' use of electrosurgical units. Perioperative Care and Operating Room Management. Volume 27, June 2022, 100250.
- Khong BPC, Goh BC, Phang LY, David T. Operating room nurses' self-reported knowledge and attitude on perioperative pressure injury. International Wound Journal 2018; 17(2), 455-465.
- Meeuwsen FC, Guédon AC, Arkenbout EA, van der Elst M, Dankelman J, van den Dobbelsteen JJ. The art of electrosurgery: trainees and experts. Surg Innov 2017; 24:373-8. 10.1177/1553350617705207.
- Polat A. Ameliyat Salonlarındaki Yangın Güvenlik Önlemlerinin İncelenmesi. 15. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi 2023; 26-29 Nisan / İzmir.
- Agar Y. Elektrokoter kullanım ilkelerine uyum durumunun incelenmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2010.
- Jones SB, Munro MG, Feldman LS, Robinson TN, Brunt LM, Fuchshuber RP. Fundamental use of surgical energy (FUSE): An essential educational program for operating room safety. The Permanente Journal 2017;21, 16-50.
- Bektaş Z, Yılmaz N, Yarenoğlu A, Aşdemir G, Demir S, Özkan M. Reusable ve Disposable Plakların Ameliyathanelerde Kullanımı. İstanbul Med J 2013; 14: 44-6.
- Azizoğlu H, Eti Aslan F. Türkiye’deki Ameliyathane Hemşirelerinin Ameliyat Sırasında Kullanılan Kablo ve Bağlantılara Yönelik Deneyimleri: Bir Nitel Çalışma. Gevher Nesibe Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2023; 8(4), 909–916.
- Özbayır T. Ameliyat Dönemi Bakım. A Karadakovan & F Eti Aslan (Ed.), Dâhili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım 2021; s. 259-297. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
- Isır A, Akbaba M, Coşkun AG, Dülger HE. Diatermi Yanığına Adli Tıp Bakışı (İntraoperatif Diatermi yanığı): Gaziantep Tıp Dergisi 2009; cilt:15/sayı:1.
- Murphy E. Risks of Burns, Alexander's Care of the Patient in Surgery. Chapter 2: Patient Safety and Risk Management, 16th Edition, Elsevier 2019; p.28.
- Ball KA. Surgical Modalities. Alexander's Care of the Patient in Surgery, (Ed: Rothrock J. C., Dona R. M.), 14th edition, Mosby Elsevier, Chapter 7, 2010; 204-249.
- Konateke S. Ameliyathanelerde Önemli Bir Risk: Basınç Yaralanması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;24(3), 365-372.
- Konak EŞ. Cerrahi girişim uygulanan hastalarda basınç yaralanması riskinin incelenmesi (Master's thesis, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü). 2019.
- Aktaş D, Koçaşlı S. Ameliyathanede Çalışan Hemşirelerin Cerrahiye Bağlı Basınç Yaralanmalarına İlişkin Bilgi Düzeyi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2020; 7(2), 173-179.
- Dolgun E, van Giersbergen MY. Ameliyathanede Kimyasal Madde Güvenliği. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2016;32(1), 130-140.
- Association of periOperative Registered Nurses (AORN). Patient and Worker Safety. In: Retzlaff K. Managing Editor. Perioperative Standards and Recommended Practices. Denver CO 2013; 231-233.
- Batra S, Gupta R. Alkol bazlı cerrahi hazırlık solüsyonu ve ameliyathanede yangın riski: Olgu sunumu. Cerrahide Hasta Güvenliği 2008; 2 (1), 10.
- National Institute for Health and Care Excellence. Surgical site infections: prevention and treatment (update) [online] Available from: https://www.nice.org.uk/guidance/indevelopment/gid-ng10094.
- AORN. Recommended Practices for Electrosurgery. Editor: Conner R. Perioperative Standards and Recommended Practices. 2014 Edition United States of America 2014; 123-140.
- Emirkadı H. Anestezi Uygulamalarında Güvenlik. 4. Sterilizasyon – Ameliyathane – Dezenfeksiyon Sempozyumu. 2018; 6-9 Aralık. Antalya.
- Öcek Z. Sağlık Çalışanlarının Çalışma Yaşamındaki Kimyasal Tehlike ve Risklerle Sonuçları ve Önlemleri. Sağlık Çalışanlarının Sağlığı 3. Ulusal Kongresi Kongre Kitabı. 2011; 171-173.
- Candan Dönmez Y. Ameliyathanede Kimyasal Gazlar. Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliğinde Güncel Yaklaşımlar 2013; 69-75.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği |
| Bölüm | Derleme |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 9 Ekim 2024 |
| Kabul Tarihi | 25 Ağustos 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 3 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.57224/jhpr.1563956 |
| IZ | https://izlik.org/JA48XX69XC |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 2026 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi tarafından yayınlanan SAĞLIK PROFESYONELLERİ
ARAŞTIRMA DERGİSİ kar amacı gütmeyen ve kamu yararını gözeten hakemli bir
dergidir. Sağlık bilimleri ve meslekleri alanında ulusal ve uluslararası
nitelikli çalışmaların yayınlanması ile sağlık profesyonellerinin gelişimine
katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nin amaçları doğrultusunda yayın odağında;
• Teori ve uygulama arasında köprü olan,
• Sağlık profesyonellerinin teorik eğitimine katkı sağlayan,
• Sağlık profesyonellerinin uygulama alanlarında gelişmelerine katkı sağlayan,
• Sağlık profesyonellerinin çalışma kapsamında güncel sağlık sorunlarını ve çözüm önerilerini ele alan,
• Sağlığı geliştiren, koruyan ve hastalık sürecinde uygulanan girişimleri ele alan çalışmalar yer almaktadır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ 'nin yayın kapsamında;
• Sağlık profesyonellerinin eğitimini geliştirmeye yardımcı olan çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin temel problemlerini ve uygulamalarını inceleyen, geliştiren çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin görev ve sorumlulukları kapsamında güncel sağlık sorunlarını irdeleyen çalışmalar
• Meta-analiz, sistematik inceleme ile büyük araştırma grupları veya örneklemlerle gerçekleştirilmiş çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin yetkileri kapsamında sağlık sorunlarını ve toplum üzerinde etkisini inceleyen çalışmalar yer almaktadır.
Yazım Kuralları
YAYIN DİLİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nin yayın dili Türkçe’dir. Dergide İngilizce makaleler de yayınlanır. Makalelerin yazımı dil bilgisi kurallarına uygun olmalıdır. Makaleler anlaşılır, açık ve yalın bir dil ile yabancı sözcüklerden arındırılmış olarak yazılmalıdır. Yabancı sözcük kullanımı zorunlu olduğunda yanında parantez içinde Türkçe 'si yazılmalıdır. Makalelerin değerlendirme sürecinde editörler kurulu, hakemler ya da dil editörleri tarafından düzeltmeler önerilebilir. Bu düzeltmelerin yazarlar tarafından yapılmalıdır.
DERGİNİN BÖLÜMLERİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nde ağırlıklı olarak özgün nitelikli araştırma makaleleri (% 100 - % 80) yayınlanır. Her sayıda araştırma makalesi sayısına göre derleme makale sayısına karar verilir.
YAYINLAMA POLİTİKALARI
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nde sponsorluk ve reklam kabul edilmemektedir. Açık erişimde bir dergidir. Dergideki makalelere https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhpr adresinden ulaşılabilmektedir.
HAKEM DEĞERLENDİRME VE MAKALENİN YAYINLANMA SÜRECİ
Daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiş ve yazarlar tarafından onaylanan makaleler değerlendirilmek üzere kabul edilir.
Dergiye yüklenen makalenin öncelikle ön kontrolü yapılır. Bu süreçte makalenin derginin yazım kurallarına uygunluğu ve intihal varlığı değerlendirilir. İntihal oranının %20'nin altında olması gerekmektedir.
Sorun saptanmayan makaleler editör tarafından orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi ve dergi kapsamı ile uyumluluğu açısından değerlendirilir. Düzeltme için gerekirse yazara tekrar gönderilebilir ya da uygun bulunmayan makale editör tarafından reddedilir.
Editör değerlendirme sürecine kabul edilmesi uygun bulunan makaleye alan editörü atayabilir ya da süreci kendisi yönetebilir. Editör, makaleleri, etik ilkeleri gözeterek bağımsız olarak değerlendirir, çift kör hakem değerlendirme sürecinden geçmesini sağlar. Hakemlerin kimliğinin gizli kalmasına özen gösterilmelidir.
Değerlendirme sürecine kabul edilen makaleler editör ya da alan editörü tarafından en az iki ulusal/uluslararası hakeme inceleme için sunulur. Hakemler makale konusu hakkında kendini vasıflı hissetmiyor ya da zamanında geri dönüş yapması mümkün görünmüyorsa editöre durumu bildirmelidir.
Editör hakemlere inceleme için sunulan makalelerin, yazarların özel mülkü olduğunu ve bunun imtiyazlı bir iletişim olduğunu açıkça belirtir. Hakemler ve yayın kurulu üyeleri başka kişilerle makaleleri tartışmamalıdır.
Hakemler incelemeyi kabul ettikleri makaleler ile ilgili tüm bilgilerin gizli kalmasını sağlamalı, etik dışı bir durum tespit etmesi durumunda editöre raporlamalıdır.
Hakemler makaleleri değerlendirirken aşağıdaki ilkeleri göz önüne almalıdır.
• Makale önemli güncel bir konuyu inceliyor mu?
• Makalenin literatüre katkısı var mı?
• Öz, makalenin içeriğini açıklıyor mu?
• Makalenin giriş bölümünde incelenen konunun önemi açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Araştırma makalesinde gereç ve yöntem bölümünde amaç, evren, örneklem, veri toplama/araçları, istatistiksel analizler, araştırmanın etik yönü açıklanmış mı?
• Araştırma makalesinde bulgular araştırmanın amacı ile uyumlu, açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Tartışma ve sonuçlar bulgular ile ilişkili mi?
• Yeterli referans verilmiş mi?
• Makale akıcı bir dil ile yazılmış mı?
• Makalede dilbilgisi kurallarına uygun yazılmış mı
Editör tarafından hakem önerileri tamamlanan makaleler değerlendirilir. Bu süreçte makale hakem önerilerine göre makaleyi reddedilebilir ya da hakem önerilerine yanıt vermesi için yazarlara sunabilir. Yazarlar hakemlerin önerilerine yanıt vermek ve makale üzerinde yapılan bütün değişiklikleri farklı bir renk ile belirtmek zorundadır. Yazardan gelen revizyon makalesi editör tarafından değerlendirilir, gerekli bulunması durumunda tekrar hakem değerlendirmesine sunulabilir. Yayın kararı, editör tarafından hakemlerin önerileri doğrultusunda yazarların yaptığı düzenlemelerin yeterliliği göz önüne alınarak verilir. Editör hakem atama konusunda tam yetkiye sahiptir ve dergide yayınlanacak makalelerle ilgili nihai kararı vermekle yükümlüdür.
YAZIM KURALLARI
Sayfa Düzeni: Makale, bilgisayarlarda Microsoft Word programı ile yazılmalıdır. A4 dikey, Kenar boşlukları 4 yandan 2,5cm
Font: The Times Roman, Ana başlıklar 11, Metin 10 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.
Makale türlerine göre sırasıyla aşağıdaki ana başlıklardan oluşmalıdır;
Orijinal Araştırma Makalesi: Sağlık profesyonellerinin görev yetki ve sorumlulukları kapsamında, daha önce herhangi bir yerde yayınlanmamış prospektif-retrospektif ve deneysel çalışmalardır.
Yapısı:
• Başlık (11 punto, sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (10 punto, ortalama 250-300 kelime; amaç, gereç ve yöntemler, bulgular ve sonuç bölümlerinden oluşmalı)
• Abstract (10 punto ortalama 250-300 kelime, Aim, Method, Result, Conclusion)
• Anahtar kelimeler (10 punto alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Giriş
• Gereç ve Yöntem
• Bulgular
• Tartışma
• Sonuç
• Teşekkür
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto, tablo ve şekil toplam sayısı en fazla 5 olmalıdır.)
Derleme Makalesi: Doğrudan veya davet edilen yazarlar tarafından son literatürü içine alacak şekilde hazırlanmalıdır.
Yapısı:
• Başlık (sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (Ortalama 200-250 kelime, Türkçe)
• Abstract (Ortalama 200-250 kelime, İngilizce
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Konu ile ilgili başlıklar
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto)
Olgu Sunumu: Nadir görülen farklılık gösteren makalelerdir. Yeterli sayıda fotoğraflarla ve şemalarla desteklenmiş olmalıdır.
Yapısı:
• Başlık (11 punto, sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (10 punto, ortalama 100-150 kelime; bölümsüz; Türkçe)
• Abstract (10 punto, ortalama 200-250 kelime, İngilizce)
• Anahtar kelimeler (10 punto, alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Giriş
• Olgu Sunumu
• Tartışma
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto)
Editöryel Yorum/Tartışma: Yayımlanan orijinal araştırma makalelerinin, araştırmanın yazarları dışındaki, o konunun uzmanı tarafından değerlendirilmesidir. İlgili makalenin sonunda yayımlanır.
Editöre Mektup: Son bir yıl içinde dergide yayımlanan makaleler ile ilgili okuyucuların değişik görüş, tecrübe ve sorularını içeren en fazla 500 kelimelik yazılardır.
Yapısı:
• Başlık ve öz bölümleri yoktur.
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Kaynak sayısı 5 ile sınırlıdır.
• Hangi makaleye (sayı, tarih verilerek) ithaf olunduğu belirtilmeli ve sonunda yazarın ismi, kurumu, adresi bulunmalıdır. Mektuba cevap, editör veya makalenin yazar(lar)ı tarafından, yine dergide yayımlanarak verilir.
Bilimsel Mektup: Genel tıbbi konularda okuyucuyu bilgilendiren, basılmış bilimsel makalelere de atıfta bulunarak o konuyu tartışan makalelerdir.
Yapısı:
• Başlık (sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (ortalama 100-150 kelime; bölümsüz, Türkçe ve İngilizce)
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Konu ile ilgili başlıklar
• Kaynaklar
Şekil, Resim, Tablo ve Grafikler
• Tablo başlıkları 10 Punto, ilk harfler büyük yazılmalıdır (Tablo 1. Sosyodemografik Özellikler)
• Şekil, resim, tablo ve grafiklerin metin içinde geçtiği yerler ilgili cümlenin sonunda belirtilmelidir. Şekil, resim, tablo ve grafiklerin açıklamaları makalede kaynakların sonuna eklenmelidir.
• Şekil, resim/fotoğraflar ayrı birer jpg veya gif dosyası olarak (pixel boyutu yaklaşık 500x400, 8 cm eninde ve 300 çözünürlükte taranarak), sisteme eklenmelidir.
• Kullanılan kısaltmalar şekil, resim, tablo ve grafiklerin altındaki açıklamada belirtilmelidir.
• Daha önce basılmış şekil, resim, tablo ve grafik kullanılmış ise yazılı izin alınmalıdır ve bu izin açıklama olarak şekil, resim, tablo ve grafik açıklamasında belirtilmelidir.
• Resimler/fotoğraflar renkli, ayrıntıları görülecek derecede kontrast ve net olmalıdır.
Sayıların Yazılışı
Ondalık Sayıların yazımında sadece nokta kullanılmalıdır. Nokta sonrası iki sayı verilmelidir.
Örnek:12.25; %36.74; p=0.025;
Kısaltmalar
İlk kullanımda uzun şekli yazılmalı ve hemen yanında parantez içinde kısaltılmış şekli verilmeli ve tüm metin boyunca o kısaltma kullanılmalıdır. Uluslararası kullanılan kısaltmalar için “Bilimsel Yazım Kuralları” kaynağına başvurulabilir.
Anahtar Kelimeler
En az 2 adet, Türkçe ve İngilizce yazılmalıdır. Kelimeler birbirlerinden noktalı virgül (;) ile ayrılmalıdır. İngilizce anahtar kelimeler “Medical Subject Headings (MESH)”e uygun olarak verilmelidir (Bkz: www.nlm.nih.gov/mesh/MBrowser.html). Türkçe anahtar kelimeler Türkiye Bilim Terimleri (TBT)’ne uygun olarak verilmelidir (Bkz:www.bilimterimleri.com).
Teşekkür
Eğer çıkar çatışması, finansal destek, bağış ve diğer bütün editöryal (istatistiksel analiz, İngilizce/Türkçe değerlendirme) ve/veya teknik yardım varsa, metnin sonunda sunulmalıdır.
KAYNAKLAR
Dergide kaynak yazımı Vancouver Stilidir.
Kaynaklar makalede geçiş sırasına göre yazılmalı ve metinde cümle sonunda noktalama işaretlerinden önce parantez içinde belirtilmelidir. Makale içinde geçen bütün kaynaklar makalenin sonunda "Kaynaklar" başlığı altında yazılmalıdır. Kaynaklarda yazar sayısı 6 veya daha az ise tüm yazarlar belirtilmeli, 7 veya daha fazla ise ilk 6 isim yazılıp İngilizce kaynaklarda “et al.”, Türkçe kaynaklarda “ve ark.” eklenmelidir.
Kaynakların yazımı için örnekler (Noktalama işaretlerine lütfen dikkat ediniz). Kaynakların doğruluğundan yazarlar sorumludur. Kaynak yazımında aşağıda belirtilen kurallara dikkat edilmelidir.
Metin İçinde Kaynak Gösterimi: Metin içinde geçiş sırasına göre numaralandırılır. Birden fazla kaynak kullanıldıysa kaynaklar arasında virgül konulmalıdır. (Örnek:…………(1,2)…………..(2,3).
Kaynaklar Bölümünde Kaynak Gösterimi: Metin sonunda kaynaklar metin içinde kullanıldıkları sıraya göre numaralandırılarak ayrı bir liste halinde verilmelidir.
Dergi isimlerinin kısaltmaları Index Medicus/Medline/PubMed listesine göre yapılmalıdır (dergilerin kısaltmaları için http://www.nlm.nih.gov/tsd/serials/lji.html adresinden ulaşılabilir).Dergi ismi bu listelerde yer almıyorsa tam olarak yazılmalıdır. Kaynaklarda yer alan yazar sayısı 6 ya da daha az ise hepsi yazılmalı, 7 ya da daha fazla ise 6. yazardan sonra Türkçe kaynaklarda “ve ark.”, yabancı kaynaklarda “et al.” olarak kısaltılmalıdır. Yazar isimlerinden sonra, o yazının tam başlığı, derginin adı, yıl, cilt ve sahifeler sıralanır.
Tek Yazarlı Makale: Ercan Doğu S. Şizofreni tanısı olan bireylerde aktivite performans alanlarına yönelik sorunların belirlenmesi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 2021; 3(2): 43-54.
Çok Yazarlı Makale: Erim A, Erkaya B, Evereklioğlu G, Arslan N, Toprak V, Kurtuluş Z, Polat Z. Dil ve konuşma terapisti adaylarının travmatik beyin hasarına yönelik bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 2021; 3(2): 55-64.
Yazarın Kurum Olduğu Makaleler: Türk Hemşireler Derneği. Hemşirelik için geleceğe yönelik stratejiler. Klinik Forum 1992; 105: 23-5.
Kitap: Murray PR, Rosenthal KS, Kobayashi GS, Pfaller MA. Medical microbiology. 4th ed. St. Louis: Mosby; 2002.
Kitap Bölümü: Breedlove GK, Schorfheide AM. Adolescent pregnancy. 2nd ed. Wieczorek RR, editor. White Plains (NY): March of Dimes Education Services; 2001.
Meltzer PS, Kallioniemi A, Trent JM. Chromosome alterations in human solid tumors. In: Vogelstein B, Kinzler KW, editors. The genetic basis of human cancer. New York: McGraw-Hill; 2002. p. 93-113.
Tez: Zengin N. Antikogülan tedavinin izlenmesinde iki farklı kan alma tekniğinin karşılaştırılması: Vena ponksiyon ve periferik venöz kateter. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1999.
İNTERNET KAYNAKLARI
CD Rom Kitaplar: The Oxford english dictionary [CD-ROM]. 2nd ed. New York, NY: Oxford UniversityPress; 1992.
Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P. Molecular Biology of the Cell [CD-ROM]. 4th ed. New York, NY: Garland Science; 2002.
İnternet kitap: Yazar (lar). Bölüm başlığı İçinde: Editör (ler). Kitap başlığı. [Baskı numarası, ikinci veya üzeri ise; ilk basımdan baskı gerekli değildir]. Yayıncının Şehri, (veya ülkesi): Yayıncının adı; telif hakkı yılı: dahil sayfalar. URL: [URL sağlayın ve bağlantının hala yayınlanma süresine en yakın şekilde çalıştığını doğrulayın]. Erişim [tarih].
Resnick NM. Geriatric medicine. In: Braunwald E, Fauci AS, Isselbacher KJ, et al, eds. Harrison’s Online. Based on: Braunwald E, Hauser SL, Fauci AS, Kasper DL, Longo DL, Jameson JL, eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 15th ed. New York, NY: McGraw-Hill; 2001.
İnternet Dergi: Reid DB. Austtralasian association of doctors’ health advisory services. Med J Australia [serial online]. 2005 [cited 2006 Mar 28];182(5):255. Available from: Health and Medical Complete
LaPorte RE, Marler E, Akazawa S, Sauer F. Thedeath of biomedicaljournals. BMJ [online]. 1995;310:1387-90. URL:http://www.bmj.com/bmj/archive/6991ed2.htm. September 26, 1996.
Web Sayfası: Yazar (lar), eğer verilmiş ise (çoğunlukla hiçbir yazar verilmez). Atıfta bulunulan konunun adı (belirtilmemişse, siteden sorumlu kuruluşun adını kullanın). Web sitesinin adı. URL [URL]. Yayınlanma tarihi. Güncellenme tarihi. Erişim tarih.
World Health Organization. Major NCDs and their risk factors.. https://www.who.int/ncds/introduction/en/. Erişim tarihi 15.04.2019].
İnternetten Alınan Kaynak: Covell K. 2007. [4 screens]. URL: http:// www.voicesforchildren.ca/index. April 24, 2007.
Elektronik dergi: LaPorte RE, Marler E, Akazawa S, Sauer F. Thedeath of biomedicaljournals. BMJ [online]. 1995;310:1387-90. URL:http://www.bmj.com/bmj/archive/6991ed2.htm. September 26, 1996.
Kurum Raporları: Department of Health and Ageing. Ageing and aged care in Australia [Internet]. 2008 [cited 2008 November 10]. Available from: http:// www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/ageing
İkincil Kaynaklar: Jones C. Hypotheses. 2008. Cited by: Smith J. Analysing Hypotheses. Penrith: University of Western Sydney; 2009:2.
Makalenin Erken Görünümü ve Yayımlanması
Dergisi'de sayfa düzenlemesi (mizanpajı) yapılan makalelerin elektronik ortamda önce “Erken Görünüm”de sonra elektronik derginin ilgili sayısında yayımlanmasında gereken Dijital Nesne Kimlik Numarasının (Digital Object Identifier, DOI) verilmesi zorunludur. Erken görünümdeki makaleler Editörler Kurulu’nun belirlediği cilt ve sayıda, üzerindeki “ERKEN GÖRÜNÜM” kaldırılarak yayımlanır.Makaleyi Geri Çekme
Editörler Kurulu, değerlendirme sürecindeki bir makaleyi yazar(lar)ının geri çekme istemini aldığında, kısa sürede inceleyerek yazar(lar)a yazılı yanıt verir. Yazar(lar), değerlendirme sürecinde, makaleyi çekmek için editörle işbirliği yapmakla yükümlüdür. Başvurusu yapılmış bir makalenin geri çekilme istemi Editörler Kurulu’nca onaylanmadıkça, yazar(lar) makalesini başka bir dergiye gönderemez. Değerlendirme sürecindeki bir makalenin geri çekilme isteminde bulunmak isteyen yazar(lar), Editörler Kurulu’na iletir. Editörler Kurulu, makale çekme istemini kısa sürede inceleyerek kararını yazar(lar)a bildirir.
Gizlilik Bildirimi
Makale başvuruları ve kişisel bilgiler, derginin bilimsel amaçları dışında başka bir amaç için kullanılmaz, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Hakemler, değerlendirdikleri makalelerle ilgili süreci ve hiçbir belgeyi paylaşmayacakları konusunda güvence vermek zorundadır.
ETİK SORUMLULUKLAR VE POLİTİKALAR
Yayın süreci bilimsel yöntemle yansız biçimde bilginin üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasına dayanır. Yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların etik ilkelere uymaları gerekir. Bu kapsamda Yayın Etiği Komitesi’nin (Committee on Publication Ethics, COPE) açık erişimde yayınladığı kılavuzlar ve politikalar doğrultusunda (COPE) Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kılavuzları; “Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors”) süreci sürdürmeleri gerektirmektedir. Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse makale red edilecektir.
Dergi, “İnsan” öğesinin içinde bulunduğu tüm çalışmalarda Helsinki Deklerasyonu Prensipleri’ne uygunluk (WMA DECLARATION OF HELSINKI – ETHICAL PRINCIPLES FOR MEDICAL RESEARCH INVOLVING HUMAN SUBJECTS) ilkesini kabul eder. Bu tip çalışmaların varlığında yazarlar, makalenin GEREÇ VE YÖNTEMLER bölümünde bu prensiplere uygun olarak çalışmayı yaptıklarını, kurumlarının etik kurullarından ve çalışmaya katılmış insanlardan “Bilgilendirilmiş Olur” (informed consent) aldıklarını belirtmek zorundadır. Çalışmada “Hayvan” öğesi kullanılmış ise yazarlar, makalenin GEREÇ VE YÖNTEM bölümünde Guide for the Care and Use of Laboratory Animals prensipleri doğrultusunda çalışmalarında hayvan haklarını koruduklarını ve kurumlarının etik kurullarından onay aldıklarını belirtmek zorundadır. Olgu sunumlarında hastanın kimliğinin ortaya çıkmasına bakılmaksızın hastalardan “Bilgilendirilmiş Olur” (informed consent) alınmalıdır. Eğer makalede direkt-indirekt ticari bağlantı veya çalışma için maddi destek veren kurum mevcut ise yazarlar; kullanılan ticari ürün, ilaç, firma ile ticari hiçbir ilişkisinin olmadığını ve varsa nasıl bir ilişkisinin olduğunu (konsültan, diğer anlaşmalar), editöre sunum sayfasında bildirmek zorundadır.
Makalelerin etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Makalede “Etik Kurul Onayı” alınması gerekli ise; alınan belge online olarak, Makale Gönderim” linkindeki ek dosyalar bölümden, gönderilmelidir. Makalenin değerlendirilmesi aşamasında, yayın kurulunun gerek görmesi halinde, makale ile ilgili araştırma verilerinin ve/veya etik kurul onayı belgesinin sunulması yazarlardan talep edilebilir.
Sağlık Profesyonelleri ve Araştırma Dergisi’ne, daha önce yayımlanmamış ya da yayımlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiş, özgün, güncel ve sağlık profesyonellerine katkı sağlayacak makaleler gönderilmelidir.
Daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiş ve yazarlar tarafından onaylanan makaleler değerlendirilmek üzere kabul edilir.
Dergiye yüklenen makalenin öncelikle ön kontrolü yapılır. Bu süreçte makalenin derginin yazım kurallarına uygunluğu ve intihal varlığı değerlendirilir.
Sorun saptanmayan makaleler editör tarafından orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi ve dergi kapsamı ile uyumluluğu açısından değerlendirilir. Düzeltme için gerekirse yazara tekrar gönderilebilir ya da uygun bulunmayan makale editör tarafından reddedilir.
Editör değerlendirme sürecine kabul edilmesi uygun bulunan makaleye alan editörü atayabilir ya da süreci kendisi yönetebilir. Editör, makaleleri, etik ilkeleri gözeterek bağımsız olarak değerlendirir, çift kör hakem değerlendirme sürecinden geçmesini sağlar. Hakemlerin kimliğinin gizli kalmasına özen gösterilmelidir.
Değerlendirme sürecine kabul edilen makaleler editör ya da alan editörü tarafından en az iki ulusal/uluslararası hakeme inceleme için sunulur. Hakemler makale konusu hakkında kendini vasıflı hissetmiyor ya da zamanında geri dönüş yapması mümkün görünmüyorsa editöre durumu bildirmelidir.
Editör hakemlere inceleme için sunulan makalelerin, yazarların özel mülkü olduğunu ve bunun imtiyazlı bir iletişim olduğunu açıkça belirtir. Hakemler ve yayın kurulu üyeleri başka kişilerle makaleleri tartışmamalıdır.
Hakemler incelemeyi kabul ettikleri makaleler ile ilgili tüm bilgilerin gizli kalmasını sağlamalı, etik dışı bir durum tespit etmesi durumunda editöre raporlamalıdır.
Hakemler makaleleri değerlendirirken aşağıdaki ilkeleri göz önüne almalıdır.
• Makale önemli güncel bir konuyu inceliyor mu?
• Makalenin literatüre katkısı var mı?
• Öz, makalenin içeriğini açıklıyor mu?
• Makalenin giriş bölümünde incelenen konunun önemi açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Araştırma makalesinde gereç ve yöntem bölümünde amaç, evren, örneklem, veri toplama/araçları, istatistiksel analizler, araştırmanın etik yönü açıklanmış mı?
• Araştırma makalesinde bulgular araştırmanın amacı ile uyumlu, açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Tartışma ve sonuçlar bulgular ile ilişkili mi?
• Yeterli referans verilmiş mi?
• Makale akıcı bir dil ile yazılmış mı?
• Makalede dilbilgisi kurallarına uygun yazılmış mı
Editör tarafından hakem önerileri tamamlanan makaleler değerlendirilir. Bu süreçte makale hakem önerilerine göre makaleyi reddedilebilir ya da hakem önerilerine yanıt vermesi için yazarlara sunabilir. Yazarlar hakemlerin önerilerine yanıt vermek ve makale üzerinde yapılan bütün değişiklikleri farklı bir renk ile belirtmek zorundadır. Yazardan gelen revizyon makalesi editör tarafından değerlendirilir, gerekli bulunması durumunda tekrar hakem değerlendirmesine sunulabilir. Yayın kararı, editör tarafından hakemlerin önerileri doğrultusunda yazarların yaptığı düzenlemelerin yeterliliği göz önüne alınarak verilir. Editör hakem atama konusunda tam yetkiye sahiptir ve dergide yayınlanacak makalelerle ilgili nihai kararı vermekle yükümlüdür.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Araştırma ve Yayın Etiği
Dergimizde yürütülen yayın süreci; bilginin tarafsız, şeffaf ve bilimsel yöntemlerle üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasını esas alır. Bu süreçte yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucular etik ilkelere uygun davranmakla yükümlüdür.
Dergimiz, Yayın Etiği Komitesi’nin (Committee on Publication Ethics - COPE) yayınladığı rehberleri ve etik ilkeleri benimsemekte ve şu belgeler doğrultusunda yayın sürecini yürütmektedir:
· COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors
· COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors
Bu kapsamda, dergimize gönderilen tüm makalelerde aşağıdaki etik standartlara uyulması beklenir:
· İnsan Denekleriyle Yapılan Araştırmalar: İnsan öğesi içeren çalışmalarda, araştırmanın Helsinki Deklerasyonu ilkelerine uygun olarak yürütüldüğü, makalenin Gereç ve Yöntemler bölümünde açıkça belirtilmelidir. Ayrıca, çalışmaya katılan bireylerden Bilgilendirilmiş Olur (Informed Consent) alınmalı ve ilgili etik kurul onayı sağlanmalıdır.
· Hayvan Denekleriyle Yapılan Araştırmalar: Hayvan kullanımı içeren çalışmalarda, Guide for the Care and Use of Laboratory Animals ilkelerine uyulduğu ve etik kurul onayının alındığı yine Gereç ve Yöntemler bölümünde belirtilmelidir.
· Olgu Sunumları: Hasta kimliği ifşa edilmemiş olsa dahi, olgu sunumlarında hastalardan Bilgilendirilmiş Olur alınmış olmalıdır.
· Çıkar Çatışması ve Finansal Destek: Yazarlar, çalışma sırasında kullanılan ticari ürün, ilaç, cihaz veya firmalarla herhangi bir çıkar ilişkisinin olup olmadığını editöre sunum sayfasında bildirmelidir. Varsa, bu ilişkinin türü (danışmanlık, sponsorluk vb.) açıkça belirtilmelidir.
Etik Politika
· Etik Kurul Onayı: Etik kurul izni gerektiren tüm çalışmalarda, ilgili kuruldan alınan onay belgesi makale ile birlikte çevrimiçi sistem üzerinden, “Ek Dosyalar” bölümüne yüklenmelidir.
· Yazar Sorumluluğu: Gönderilen tüm makalelerin etik kurallara uygunluğu birincil olarak yazarların sorumluluğundadır. Yayın Kurulu, değerlendirme sürecinde gerek gördüğü takdirde çalışmaya ait araştırma verilerini ve etik kurul belgelerini talep etme hakkına sahiptir.
· Editör ve Hakem Sorumluluğu: Editör ve hakemler, değerlendirme sürecinde çıkar çatışmasından kaçınmalı, objektif ve gizlilik esaslarına uygun hareket etmelidir.
· Yayın İhlalleri: İntihal, uydurma veri, çifte yayın gibi etik ihlaller tespit edilmesi durumunda dergimiz, COPE yönergeleri doğrultusunda gerekli işlemleri yürütür.
Ücret Politikası
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi yazarlardan ücret almamaktadır.
Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Alan Editörleri
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe – Academic, Consultant, and Trainer
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe serves as a faculty member at the University of Health Sciences in Türkiye and holds doctoral degrees in both Industrial Engineering and Occupational Health and Safety. Combining extensive professional experience in the private sector with her academic expertise, she provides both scientific and practice-oriented contributions to the field of occupational health and safety. Her research and professional interests include Risk Assessment, Psychosocial Risks, Occupational Health and Safety, and Multi-Criteria Decision-Making Methods. As a certified Class A Occupational Safety Specialist, Dr. Tepe not only conducts academic research and teaching but also serves as the Occupational Health and Safety Coordinator at her institution. In addition to her academic responsibilities, Dr. Tepe provides consultancy services, corporate risk management solutions, and professional training programs to organizations. She actively supports companies in achieving compliance with occupational health and safety regulations, enhancing risk assessment practices, and promoting employee well-being. She is also a certified Internal Auditor for Integrated Management Systems (ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 45001:2018) and serves as an expert witness at both national and international levels. By integrating her academic knowledge with field expertise, Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe contributes as a consultant, trainer, and subject-matter expert, adding value to organizations in Türkiye and across international platforms in the domain of occupational health and safety.
Sosyal bilgiler eğitimi, vatandaşlık eğitimi, hayat bilgisi eğitimi, tarih eğitimi, öğretim programları, ders kitapları, Diasporik kimlik- aidiyet
Teknik Editörler
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisans 2016-2020 mezunu,
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yüksek Lisans 2020-2022 mezunu,
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Doktora 2022-halen öğrenciyim.
Bahçelievler devlet hastanesinde 2020-2022 tarihleri arasında klinik deneyimim bulunmaktadır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ebelik Ana Bilim Dalı'nda 2022'den itibaren Araştırma Görevlisi olarak görev yapmaktayım.
Danışma Kurulu
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe – Academic, Consultant, and Trainer
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe serves as a faculty member at the University of Health Sciences in Türkiye and holds doctoral degrees in both Industrial Engineering and Occupational Health and Safety. Combining extensive professional experience in the private sector with her academic expertise, she provides both scientific and practice-oriented contributions to the field of occupational health and safety. Her research and professional interests include Risk Assessment, Psychosocial Risks, Occupational Health and Safety, and Multi-Criteria Decision-Making Methods. As a certified Class A Occupational Safety Specialist, Dr. Tepe not only conducts academic research and teaching but also serves as the Occupational Health and Safety Coordinator at her institution. In addition to her academic responsibilities, Dr. Tepe provides consultancy services, corporate risk management solutions, and professional training programs to organizations. She actively supports companies in achieving compliance with occupational health and safety regulations, enhancing risk assessment practices, and promoting employee well-being. She is also a certified Internal Auditor for Integrated Management Systems (ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 45001:2018) and serves as an expert witness at both national and international levels. By integrating her academic knowledge with field expertise, Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe contributes as a consultant, trainer, and subject-matter expert, adding value to organizations in Türkiye and across international platforms in the domain of occupational health and safety.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / JOURNAL OF HEALTH PROFESSIONALS RESEARCH /J HEALTH PRO RES