Healthcare Workers Opinions and Attitudes Toward Vaccine Refusal Based on Their Titles: Sinop Atatürk State Hospital
Öz
Aim: This study was conducted to determine the healthcare workers opinions and attitudes toward vaccine refusal based on their titles. Materials and Methods: The data for this cross-sectional study were collected between November 15, 2023, and June 15, 2024, from 460 healthcare workers employed at Sinop Atatürk State Hospital. The data collection form included 46 questions aimed at identifying the socio-demographic characteristics of healthcare workers as well as their knowledge and opinions on vaccines. Statistical analyses were performed using the SPSS 27.0 software package. Continuous variables obtained from the study were summarized as mean and standard deviation, while categorical data were presented as percentage distributions. The Pearson Chi-square Test was used to evaluate relationships between variables, and the threshold for statistical significance was set at p<0.05. Results: Among the healthcare workers, 257 were male, 203 were female, and the majority (46.1%) were under the age of 30. Of the participants, 13.3% were physicians, 27.6% were midwives, 44.8% were nurses, and 14.3% were health technicians. It was found that 90.4% believed vaccine administration is necessary for public health, 72.4% considered vaccines safe, and 69.45% regarded vaccine refusal as a public health issue, with the differences between these groups being statistically significant. Conclusion: The vast majority of healthcare workers demonstrated a positive attitude toward vaccines and did not support vaccine refusal. However, when compared by professional titles, it was identified that there were gaps in knowledge in this area. It was concluded that planning and implementing comprehensive in-service training programs for healthcare workers is important to address these deficiencies.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Haverkate M, D’Ancona F, Giambi C, Johansen K, Lopalco PL, Cozza V, Appelgren E. Mandatory and Recommended Vaccination in the EU, Iceland and Norway: Results of the VENICE 2010 Survey on the Ways of Implementing National Vaccination Programmes. Euro Surveill 2012;17(22):1–3.
- Dubé E, Vivion M, MacDonald NE. Vaccine hesitancy, vaccine refusal and the anti-vaccine movement: influence, impact and implications. Expert Rev. Vaccines 2015;14:99−117.
- Gür E. Aşı Kararsızlığı - Aşı Reddi. Türk Pediatri Arşivi, 2019.
- Çelik K, Turan S, Üner S, Telatar TG, Bektaş A, Dikmen EŞ ve ark. Çocuk Aşılarında Artan Kararsızlık: Nedenleri farklı aktörlerin deneyiminden anlamak. Hipokrat Yayınları, 2020.
- Conis E. Vaccine Nation: America’s Changing Relationship With Immunization. University Of Chicago Press, Chicago, Il., 2016.
- Kestenbaum LA, Feemster KA. Identifying and Addressing Vaccine Hesitancy. Pediatric Annals 2015;44(4):E71–E75.
- Larsona HJ, Jarrett C, Schulz WS, Chaudhuri M, Zhouc Y, Dube E, et al. The SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy. Measuring vaccine hesitancy: The development of a survey tool. Vaccine 2015;33:4165-4175.
- Mckee C, Bohannon K. Exploring The Reasons Behind Parental Refusal of Vaccines. The Journal of Pediatric Pharmacology and Therapeutics: Jppt: The Official Journal of Ppag 2016;21(2):104–109.
- Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS). Annual Report. Centers for Disease Control and Prevention, 2014.
- Türkay M, Ay EG, Aktekin MR. Anti-Vaccine Status in a Selected Groups in Antalya. Akdeniz Medical Journal 2017;3(2).
- Çağlar M. Üç Tıp Fakültesi Son Sınıf Öğrencilerinin Aşı Karşıtlığıyla İlgili Farkındalıklarının Değerlendirilmesi. Evaluation of Awareness of Vaccine Responsibility of Final Grade Students of Three Medical Faculties, 2021.
- Arvas A. Çocuklarda Aşılamanın Önemi. Klinik Gelişim Dergisi 2012;25:1-3.
- Karataş H. Sağlık Personelinin Parenteral Aşı Uygulama Tekniği ve Bölge Seçimi Konusunda Bilgilerinin İncelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, İzmir, 2007.
- Yıldırım A ve Şimşek, H. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (7. Baskı) Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2008.
- Kader Ç, Erbay A, Demirel MS, et al. Evaluation of attitudes and behaviors of healthcare professionals towards COVID-19 vaccination. Klimik Dergisi 2022;35(1):31-5.
- Bonville CA, Domachowske JB, Cibula DA et al. Immunization attitudes and practices among family medicine providers. Human Vaccines & Immunotherapeutics 2017;13(11):2646-2653. doi:10.1080/21645515.2017.1371380.
- Karafillakis E et al. Vaccine Hesitancy Among Healthcare Workers in Europe: A Qualitative Study. Vaccine 2016;34(41):5013-5020. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2016.08.029.
- Yakşi N. Aile sağlığı merkezi çalışanlarının aşı reddi konusundaki düşünceleri ve davranışlarının değerlendirilmesi. Turk J. Public Health 2020;18(3):143-154. http://dergipark.gov.tr/tjph/ doi:10.20518/tjph.692226
- Koçyiğit B. Kayseri Şehir Hastanesi Sağlık Personelinin Aşı Bilgisi ve Aşı Reddi Hakkında Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri, 2020.
- Saraç M. Trabzon ili Ortahisar İlçesi 1., 2., 3. Basamak Sağlık Kuruluşunda Çalışan Hemşirelerin Aşı Yaptırma ile İlgili Bilgi, Tutum ve Davranışları. Master’s Thesis. Karadeniz Technical University, Institute of Health Sciences, Trabzon, 2019.
- Eskiocak DM, Marangoz DB. Türkiye’de Bağışıklama Hizmetlerinin Durumu. Türk Tabipleri Birliği Yayınları, Ankara, 2019.
- Arıcan MD. Sağlık Çalışanları Arasında Aşılanmaya Genel Bakış, Aşı Kabulü ve Reddini Etkileyen Faktörler. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği. Uzmanlık Tezi. İzmir, 2019.
- Folb NI et al. Vaccine safety: an overview. Clinical Infectious Diseases 2004;38(6):787-796.
- Freed GL, Clark SJ, Butchart AT, Singer DC, Davis MM. Parental vaccine safety concerns in 2009. Pediatrics 2010;125(4):654-659.
- Çapanoğlu E. Sağlık Çalışanı ve Ebeveyn Perspektifinden Çocukluk Çağı Aşılarının Reddi Niteliksel Bir Araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Biyoetik Anabilim Dalı, İstanbul.
- Offit PA. Thimerosal and vaccines-a cautionary tale. N Engl J Med 2007;357:1278−9.
- Miller SA, Hanlon C. The impact of vaccine hesitancy on vaccination programs. The Journal of Immunology 2018;201(4):1207-1215.
- Türk Tabipler Birliği (TTB). Aşı konusunda yaşanan tereddütler, aşı reddi ve aşı karşıtlığı konusunda etik kurul görüşü, 2019. http://www.ttb.org.tr/makale_goster.php?Guid=c21adfbc-e1c4-11e8-b159-336a7b2d6c99 [Erişim Tarihi: 08.10.2024]
- Miller NZ. Aluminium in Childhood Vaccines Is Unsafe. J Am Physic Surg 2016;21(4):109-117.
- Picchio CA, Carrasco MG, Sagué-Vilavella M et al. Knowledge, attitudes and beliefs about vaccination in primary healthcare workers involved in the administration of systematic childhood vaccines, Barcelona, 2016/17. Euro Surveill 2019;24(6):pii=1800117.
- Bozkurt GEL. Güvenli bağışıklamada ebe ve hemşirelerin sorumlulukları. J. Anatolia Nurs Heal Sci. 2005;8(3):119-126.
- Argüt N, Yetim A, Gökçay G. Aşı Kabulünü Etkileyen Faktörler. Journal of Child 2016;16(1):16-24. https://doi.org/10.5222/j.child.2016.016
- Teker AG. Content Review of Vaccines and Vaccination Related News in Internet Newspapers. ESTÜDAM Halk Sağlığı Derg 2019;4(2):105-115.
- Yüksel GH, Topuzoğlu A. Aşı Redlerinin Artması ve Aşı Karşıtlığını Etkileyen Faktörler. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi 2019;4(2):244-58. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.525983
Sağlık Çalışanlarının Ünvanlarına Göre Aşı Reddi ile İlgili Görüş ve Tutumları: Sinop Atatürk Devlet Hastanesi
Öz
Amaç: Bu çalışma sağlık çalışanlarının ünvanlarına göre aşı reddi ile ilgili görüş ve tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte hazırlanan bu çalışmanın verileri 15 Kasım 2023-15 Haziran 2024 tarihleri arasında, Sinop Atatürk Devlet Hastanesi’nde çalışan 460 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama formunda sağlık personellerinin sosyo-demografik özellikleri ile aşı konusunda bilgi ve görüşlerini belirlemeye yönelik 46 soru yer almıştır. İstatistiksel analizler, SPSS 27.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen sürekli veriler ortalama standart sapma; kategorik veriler yüzde dağılım biçiminde özetlenmiştir. Değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson Ki-kare Testi kullanılmış, istatistiksel anlamlılık sınır değeri p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Sağlık çalışanlarının 257’sini erkek, 203’ünü kadın ve çoğunluğunu (%46.1) 30 yaş altı bireyler oluştururken, %13.3’ü hekim, %27.6’sı ebe, %44.8’i hemşire, %14.3’ü ise sağlık teknisyenidir. Aşı uygulamasının toplum sağlığı açısından gerekli olduğunu ifaden edenler %90.4, güvenli bulanlar %72.4, aşı reddinin bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirtenler %69.45 olarak tespit edilmiş ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Sağlık çalışanlarının büyük çoğunluğu aşıya karşı olumlu bir tutum sergilemiş ve aşı reddini desteklememiştir. Ancak, ünvanlarına göre kıyaslandığında bu alanda bilgi eksikliklerinin olduğu tespit edilmiştir. Bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla, sağlık çalışanlarına yönelik kapsamlı hizmet içi eğitimlerin planlanması ve uygulanmasının önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Haverkate M, D’Ancona F, Giambi C, Johansen K, Lopalco PL, Cozza V, Appelgren E. Mandatory and Recommended Vaccination in the EU, Iceland and Norway: Results of the VENICE 2010 Survey on the Ways of Implementing National Vaccination Programmes. Euro Surveill 2012;17(22):1–3.
- Dubé E, Vivion M, MacDonald NE. Vaccine hesitancy, vaccine refusal and the anti-vaccine movement: influence, impact and implications. Expert Rev. Vaccines 2015;14:99−117.
- Gür E. Aşı Kararsızlığı - Aşı Reddi. Türk Pediatri Arşivi, 2019.
- Çelik K, Turan S, Üner S, Telatar TG, Bektaş A, Dikmen EŞ ve ark. Çocuk Aşılarında Artan Kararsızlık: Nedenleri farklı aktörlerin deneyiminden anlamak. Hipokrat Yayınları, 2020.
- Conis E. Vaccine Nation: America’s Changing Relationship With Immunization. University Of Chicago Press, Chicago, Il., 2016.
- Kestenbaum LA, Feemster KA. Identifying and Addressing Vaccine Hesitancy. Pediatric Annals 2015;44(4):E71–E75.
- Larsona HJ, Jarrett C, Schulz WS, Chaudhuri M, Zhouc Y, Dube E, et al. The SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy. Measuring vaccine hesitancy: The development of a survey tool. Vaccine 2015;33:4165-4175.
- Mckee C, Bohannon K. Exploring The Reasons Behind Parental Refusal of Vaccines. The Journal of Pediatric Pharmacology and Therapeutics: Jppt: The Official Journal of Ppag 2016;21(2):104–109.
- Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS). Annual Report. Centers for Disease Control and Prevention, 2014.
- Türkay M, Ay EG, Aktekin MR. Anti-Vaccine Status in a Selected Groups in Antalya. Akdeniz Medical Journal 2017;3(2).
- Çağlar M. Üç Tıp Fakültesi Son Sınıf Öğrencilerinin Aşı Karşıtlığıyla İlgili Farkındalıklarının Değerlendirilmesi. Evaluation of Awareness of Vaccine Responsibility of Final Grade Students of Three Medical Faculties, 2021.
- Arvas A. Çocuklarda Aşılamanın Önemi. Klinik Gelişim Dergisi 2012;25:1-3.
- Karataş H. Sağlık Personelinin Parenteral Aşı Uygulama Tekniği ve Bölge Seçimi Konusunda Bilgilerinin İncelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, İzmir, 2007.
- Yıldırım A ve Şimşek, H. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (7. Baskı) Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2008.
- Kader Ç, Erbay A, Demirel MS, et al. Evaluation of attitudes and behaviors of healthcare professionals towards COVID-19 vaccination. Klimik Dergisi 2022;35(1):31-5.
- Bonville CA, Domachowske JB, Cibula DA et al. Immunization attitudes and practices among family medicine providers. Human Vaccines & Immunotherapeutics 2017;13(11):2646-2653. doi:10.1080/21645515.2017.1371380.
- Karafillakis E et al. Vaccine Hesitancy Among Healthcare Workers in Europe: A Qualitative Study. Vaccine 2016;34(41):5013-5020. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2016.08.029.
- Yakşi N. Aile sağlığı merkezi çalışanlarının aşı reddi konusundaki düşünceleri ve davranışlarının değerlendirilmesi. Turk J. Public Health 2020;18(3):143-154. http://dergipark.gov.tr/tjph/ doi:10.20518/tjph.692226
- Koçyiğit B. Kayseri Şehir Hastanesi Sağlık Personelinin Aşı Bilgisi ve Aşı Reddi Hakkında Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri, 2020.
- Saraç M. Trabzon ili Ortahisar İlçesi 1., 2., 3. Basamak Sağlık Kuruluşunda Çalışan Hemşirelerin Aşı Yaptırma ile İlgili Bilgi, Tutum ve Davranışları. Master’s Thesis. Karadeniz Technical University, Institute of Health Sciences, Trabzon, 2019.
- Eskiocak DM, Marangoz DB. Türkiye’de Bağışıklama Hizmetlerinin Durumu. Türk Tabipleri Birliği Yayınları, Ankara, 2019.
- Arıcan MD. Sağlık Çalışanları Arasında Aşılanmaya Genel Bakış, Aşı Kabulü ve Reddini Etkileyen Faktörler. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği. Uzmanlık Tezi. İzmir, 2019.
- Folb NI et al. Vaccine safety: an overview. Clinical Infectious Diseases 2004;38(6):787-796.
- Freed GL, Clark SJ, Butchart AT, Singer DC, Davis MM. Parental vaccine safety concerns in 2009. Pediatrics 2010;125(4):654-659.
- Çapanoğlu E. Sağlık Çalışanı ve Ebeveyn Perspektifinden Çocukluk Çağı Aşılarının Reddi Niteliksel Bir Araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Biyoetik Anabilim Dalı, İstanbul.
- Offit PA. Thimerosal and vaccines-a cautionary tale. N Engl J Med 2007;357:1278−9.
- Miller SA, Hanlon C. The impact of vaccine hesitancy on vaccination programs. The Journal of Immunology 2018;201(4):1207-1215.
- Türk Tabipler Birliği (TTB). Aşı konusunda yaşanan tereddütler, aşı reddi ve aşı karşıtlığı konusunda etik kurul görüşü, 2019. http://www.ttb.org.tr/makale_goster.php?Guid=c21adfbc-e1c4-11e8-b159-336a7b2d6c99 [Erişim Tarihi: 08.10.2024]
- Miller NZ. Aluminium in Childhood Vaccines Is Unsafe. J Am Physic Surg 2016;21(4):109-117.
- Picchio CA, Carrasco MG, Sagué-Vilavella M et al. Knowledge, attitudes and beliefs about vaccination in primary healthcare workers involved in the administration of systematic childhood vaccines, Barcelona, 2016/17. Euro Surveill 2019;24(6):pii=1800117.
- Bozkurt GEL. Güvenli bağışıklamada ebe ve hemşirelerin sorumlulukları. J. Anatolia Nurs Heal Sci. 2005;8(3):119-126.
- Argüt N, Yetim A, Gökçay G. Aşı Kabulünü Etkileyen Faktörler. Journal of Child 2016;16(1):16-24. https://doi.org/10.5222/j.child.2016.016
- Teker AG. Content Review of Vaccines and Vaccination Related News in Internet Newspapers. ESTÜDAM Halk Sağlığı Derg 2019;4(2):105-115.
- Yüksel GH, Topuzoğlu A. Aşı Redlerinin Artması ve Aşı Karşıtlığını Etkileyen Faktörler. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi 2019;4(2):244-58. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.525983
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Sağlık Sistemleri, Sağlık ve Toplum Hizmetleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 22 Kasım 2024 |
| Kabul Tarihi | 19 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 10 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.57224/jhpr.1589544 |
| IZ | https://izlik.org/JA93YA38MJ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 2026 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi tarafından yayınlanan SAĞLIK PROFESYONELLERİ
ARAŞTIRMA DERGİSİ kar amacı gütmeyen ve kamu yararını gözeten hakemli bir
dergidir. Sağlık bilimleri ve meslekleri alanında ulusal ve uluslararası
nitelikli çalışmaların yayınlanması ile sağlık profesyonellerinin gelişimine
katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nin amaçları doğrultusunda yayın odağında;
• Teori ve uygulama arasında köprü olan,
• Sağlık profesyonellerinin teorik eğitimine katkı sağlayan,
• Sağlık profesyonellerinin uygulama alanlarında gelişmelerine katkı sağlayan,
• Sağlık profesyonellerinin çalışma kapsamında güncel sağlık sorunlarını ve çözüm önerilerini ele alan,
• Sağlığı geliştiren, koruyan ve hastalık sürecinde uygulanan girişimleri ele alan çalışmalar yer almaktadır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ 'nin yayın kapsamında;
• Sağlık profesyonellerinin eğitimini geliştirmeye yardımcı olan çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin temel problemlerini ve uygulamalarını inceleyen, geliştiren çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin görev ve sorumlulukları kapsamında güncel sağlık sorunlarını irdeleyen çalışmalar
• Meta-analiz, sistematik inceleme ile büyük araştırma grupları veya örneklemlerle gerçekleştirilmiş çalışmalar
• Sağlık profesyonellerinin yetkileri kapsamında sağlık sorunlarını ve toplum üzerinde etkisini inceleyen çalışmalar yer almaktadır.
Yazım Kuralları
YAYIN DİLİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nin yayın dili Türkçe’dir. Dergide İngilizce makaleler de yayınlanır. Makalelerin yazımı dil bilgisi kurallarına uygun olmalıdır. Makaleler anlaşılır, açık ve yalın bir dil ile yabancı sözcüklerden arındırılmış olarak yazılmalıdır. Yabancı sözcük kullanımı zorunlu olduğunda yanında parantez içinde Türkçe 'si yazılmalıdır. Makalelerin değerlendirme sürecinde editörler kurulu, hakemler ya da dil editörleri tarafından düzeltmeler önerilebilir. Bu düzeltmelerin yazarlar tarafından yapılmalıdır.
DERGİNİN BÖLÜMLERİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nde ağırlıklı olarak özgün nitelikli araştırma makaleleri (% 100 - % 80) yayınlanır. Her sayıda araştırma makalesi sayısına göre derleme makale sayısına karar verilir.
YAYINLAMA POLİTİKALARI
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ’nde sponsorluk ve reklam kabul edilmemektedir. Açık erişimde bir dergidir. Dergideki makalelere https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhpr adresinden ulaşılabilmektedir.
HAKEM DEĞERLENDİRME VE MAKALENİN YAYINLANMA SÜRECİ
Daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiş ve yazarlar tarafından onaylanan makaleler değerlendirilmek üzere kabul edilir.
Dergiye yüklenen makalenin öncelikle ön kontrolü yapılır. Bu süreçte makalenin derginin yazım kurallarına uygunluğu ve intihal varlığı değerlendirilir. İntihal oranının %20'nin altında olması gerekmektedir.
Sorun saptanmayan makaleler editör tarafından orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi ve dergi kapsamı ile uyumluluğu açısından değerlendirilir. Düzeltme için gerekirse yazara tekrar gönderilebilir ya da uygun bulunmayan makale editör tarafından reddedilir.
Editör değerlendirme sürecine kabul edilmesi uygun bulunan makaleye alan editörü atayabilir ya da süreci kendisi yönetebilir. Editör, makaleleri, etik ilkeleri gözeterek bağımsız olarak değerlendirir, çift kör hakem değerlendirme sürecinden geçmesini sağlar. Hakemlerin kimliğinin gizli kalmasına özen gösterilmelidir.
Değerlendirme sürecine kabul edilen makaleler editör ya da alan editörü tarafından en az iki ulusal/uluslararası hakeme inceleme için sunulur. Hakemler makale konusu hakkında kendini vasıflı hissetmiyor ya da zamanında geri dönüş yapması mümkün görünmüyorsa editöre durumu bildirmelidir.
Editör hakemlere inceleme için sunulan makalelerin, yazarların özel mülkü olduğunu ve bunun imtiyazlı bir iletişim olduğunu açıkça belirtir. Hakemler ve yayın kurulu üyeleri başka kişilerle makaleleri tartışmamalıdır.
Hakemler incelemeyi kabul ettikleri makaleler ile ilgili tüm bilgilerin gizli kalmasını sağlamalı, etik dışı bir durum tespit etmesi durumunda editöre raporlamalıdır.
Hakemler makaleleri değerlendirirken aşağıdaki ilkeleri göz önüne almalıdır.
• Makale önemli güncel bir konuyu inceliyor mu?
• Makalenin literatüre katkısı var mı?
• Öz, makalenin içeriğini açıklıyor mu?
• Makalenin giriş bölümünde incelenen konunun önemi açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Araştırma makalesinde gereç ve yöntem bölümünde amaç, evren, örneklem, veri toplama/araçları, istatistiksel analizler, araştırmanın etik yönü açıklanmış mı?
• Araştırma makalesinde bulgular araştırmanın amacı ile uyumlu, açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmış mı?
• Tartışma ve sonuçlar bulgular ile ilişkili mi?
• Yeterli referans verilmiş mi?
• Makale akıcı bir dil ile yazılmış mı?
• Makalede dilbilgisi kurallarına uygun yazılmış mı
Editör tarafından hakem önerileri tamamlanan makaleler değerlendirilir. Bu süreçte makale hakem önerilerine göre makaleyi reddedilebilir ya da hakem önerilerine yanıt vermesi için yazarlara sunabilir. Yazarlar hakemlerin önerilerine yanıt vermek ve makale üzerinde yapılan bütün değişiklikleri farklı bir renk ile belirtmek zorundadır. Yazardan gelen revizyon makalesi editör tarafından değerlendirilir, gerekli bulunması durumunda tekrar hakem değerlendirmesine sunulabilir. Yayın kararı, editör tarafından hakemlerin önerileri doğrultusunda yazarların yaptığı düzenlemelerin yeterliliği göz önüne alınarak verilir. Editör hakem atama konusunda tam yetkiye sahiptir ve dergide yayınlanacak makalelerle ilgili nihai kararı vermekle yükümlüdür.
YAZIM KURALLARI
Sayfa Düzeni: Makale, bilgisayarlarda Microsoft Word programı ile yazılmalıdır. A4 dikey, Kenar boşlukları 4 yandan 2,5cm
Font: The Times Roman, Ana başlık Türkçe ve İngilizce 12 punto, metinin geri kalanı 11 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.
Sayıların Yazılışı
Ondalık Sayıların yazımında eğer metin Türkçe ise virgül kullanılmalıdır. Virgül sonrası iki sayı verilmelidir.
Örnek:12,25; %36,74; p=0,025
Eğer metin İngilizce ise nokta kullanılmalıdır. Nokta sonrası iki sayı verilmelidir.
Örnek:12.25; %36.74; p=0.025
Makale türlerine göre sırasıyla aşağıdaki ana başlıklardan oluşmalıdır;
Orijinal Araştırma Makalesi: Sağlık profesyonellerinin görev yetki ve sorumlulukları kapsamında, daha önce herhangi bir yerde yayınlanmamış prospektif-retrospektif ve deneysel çalışmalardır.
Yapısı:
• Başlık (12 punto, sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (11 punto, ortalama 250-300 kelime; amaç, gereç ve yöntemler, bulgular ve sonuç bölümlerinden oluşmalı)
• Abstract (11 punto ortalama 250-300 kelime, Aim, Method, Result, Conclusion)
• Anahtar kelimeler (11 punto alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Giriş
• Gereç ve Yöntem
• Bulgular
• Tartışma
• Sonuç
• Teşekkür
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto, tablo ve şekil toplam sayısı en fazla 5 olmalıdır.)
Derleme Makalesi: Doğrudan veya davet edilen yazarlar tarafından son literatürü içine alacak şekilde hazırlanmalıdır.
Yapısı:
• Başlık (sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (Ortalama 200-250 kelime, Türkçe)
• Abstract (Ortalama 200-250 kelime, İngilizce
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Konu ile ilgili başlıklar
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto)
Olgu Sunumu: Nadir görülen farklılık gösteren makalelerdir. Yeterli sayıda fotoğraflarla ve şemalarla desteklenmiş olmalıdır.
Yapısı:
• Başlık (11 punto, sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (10 punto, ortalama 100-150 kelime; bölümsüz; Türkçe)
• Abstract (10 punto, ortalama 200-250 kelime, İngilizce)
• Anahtar kelimeler (10 punto, alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Giriş
• Olgu Sunumu
• Tartışma
• Kaynaklar
• Tablo, şekil, resim (Tablo başlıkları ve metin 10 Punto)
Editöryel Yorum/Tartışma: Yayımlanan orijinal araştırma makalelerinin, araştırmanın yazarları dışındaki, o konunun uzmanı tarafından değerlendirilmesidir. İlgili makalenin sonunda yayımlanır.
Editöre Mektup: Son bir yıl içinde dergide yayımlanan makaleler ile ilgili okuyucuların değişik görüş, tecrübe ve sorularını içeren en fazla 500 kelimelik yazılardır.
Yapısı:
• Başlık ve öz bölümleri yoktur.
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Kaynak sayısı 5 ile sınırlıdır.
• Hangi makaleye (sayı, tarih verilerek) ithaf olunduğu belirtilmeli ve sonunda yazarın ismi, kurumu, adresi bulunmalıdır. Mektuba cevap, editör veya makalenin yazar(lar)ı tarafından, yine dergide yayımlanarak verilir.
Bilimsel Mektup: Genel tıbbi konularda okuyucuyu bilgilendiren, basılmış bilimsel makalelere de atıfta bulunarak o konuyu tartışan makalelerdir.
Yapısı:
• Başlık (sırayla Türkçe ve İngilizce)
• Öz (ortalama 100-150 kelime; bölümsüz, Türkçe ve İngilizce)
• Anahtar kelimeler (alfabetik sıra ve noktalı virgül ile ayrılmalı)
• Konu ile ilgili başlıklar
• Kaynaklar
Şekil, Resim, Tablo ve Grafikler
• Tablo başlıkları 10 Punto, ilk harfler büyük yazılmalıdır (Tablo 1. Sosyodemografik Özellikler)
• Şekil, resim, tablo ve grafiklerin metin içinde geçtiği yerler ilgili cümlenin sonunda belirtilmelidir. Şekil, resim, tablo ve grafiklerin açıklamaları makalede kaynakların sonuna eklenmelidir.
• Şekil, resim/fotoğraflar ayrı birer jpg veya gif dosyası olarak (pixel boyutu yaklaşık 500x400, 8 cm eninde ve 300 çözünürlükte taranarak), sisteme eklenmelidir.
• Kullanılan kısaltmalar şekil, resim, tablo ve grafiklerin altındaki açıklamada belirtilmelidir.
• Daha önce basılmış şekil, resim, tablo ve grafik kullanılmış ise yazılı izin alınmalıdır ve bu izin açıklama olarak şekil, resim, tablo ve grafik açıklamasında belirtilmelidir.
• Resimler/fotoğraflar renkli, ayrıntıları görülecek derecede kontrast ve net olmalıdır.
Sayıların Yazılışı
Ondalık Sayıların yazımında sadece nokta kullanılmalıdır. Nokta sonrası iki sayı verilmelidir.
Örnek:12.25; %36.74; p=0.025;
Kısaltmalar
İlk kullanımda uzun şekli yazılmalı ve hemen yanında parantez içinde kısaltılmış şekli verilmeli ve tüm metin boyunca o kısaltma kullanılmalıdır. Uluslararası kullanılan kısaltmalar için “Bilimsel Yazım Kuralları” kaynağına başvurulabilir.
Anahtar Kelimeler
En az 2 adet, Türkçe ve İngilizce yazılmalıdır. Kelimeler birbirlerinden noktalı virgül (;) ile ayrılmalıdır. İngilizce anahtar kelimeler “Medical Subject Headings (MESH)”e uygun olarak verilmelidir (Bkz: www.nlm.nih.gov/mesh/MBrowser.html). Türkçe anahtar kelimeler Türkiye Bilim Terimleri (TBT)’ne uygun olarak verilmelidir (Bkz:www.bilimterimleri.com).
Teşekkür
Eğer çıkar çatışması, finansal destek, bağış ve diğer bütün editöryal (istatistiksel analiz, İngilizce/Türkçe değerlendirme) ve/veya teknik yardım varsa, metnin sonunda sunulmalıdır. Araştırmacıların Katkı Oranı beyanı, varsa Destek ve Teşekkür Beyanı, Çatışma Beyanına yer verilmelidir.
KAYNAKLAR
Dergide kaynak yazımı Vancouver Stilidir.
Kaynaklar makalede geçiş sırasına göre yazılmalı ve metinde cümle sonunda noktalama işaretlerinden önce parantez içinde belirtilmelidir. Makale içinde geçen bütün kaynaklar makalenin sonunda "Kaynaklar" başlığı altında yazılmalıdır. Kaynaklarda yazar sayısı 6 veya daha az ise tüm yazarlar belirtilmeli, 7 veya daha fazla ise ilk 6 isim yazılıp İngilizce kaynaklarda “et al.”, Türkçe kaynaklarda “ve ark.” eklenmelidir.
Kaynakların yazımı için örnekler (Noktalama işaretlerine lütfen dikkat ediniz). Kaynakların doğruluğundan yazarlar sorumludur. Kaynak yazımında aşağıda belirtilen kurallara dikkat edilmelidir.
Metin İçinde Kaynak Gösterimi: Metin içinde geçiş sırasına göre numaralandırılır. Birden fazla kaynak kullanıldıysa kaynaklar arasında virgül konulmalıdır. (Örnek:…………(1,2)…………..(2,3).
Kaynaklar Bölümünde Kaynak Gösterimi: Metin sonunda kaynaklar metin içinde kullanıldıkları sıraya göre numaralandırılarak ayrı bir liste halinde verilmelidir.
Dergi isimlerinin kısaltmaları Index Medicus/Medline/PubMed listesine göre yapılmalıdır (dergilerin kısaltmaları için http://www.nlm.nih.gov/tsd/serials/lji.html adresinden ulaşılabilir).Dergi ismi bu listelerde yer almıyorsa tam olarak yazılmalıdır. Kaynaklarda yer alan yazar sayısı 6 ya da daha az ise hepsi yazılmalı, 7 ya da daha fazla ise 6. yazardan sonra Türkçe kaynaklarda “ve ark.”, yabancı kaynaklarda “et al.” olarak kısaltılmalıdır. Yazar isimlerinden sonra, o yazının tam başlığı, derginin adı, yıl, cilt ve sahifeler sıralanır.
Tek Yazarlı Makale: Ercan Doğu S. Şizofreni tanısı olan bireylerde aktivite performans alanlarına yönelik sorunların belirlenmesi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 2021; 3(2): 43-54.
Çok Yazarlı Makale: Erim A, Erkaya B, Evereklioğlu G, Arslan N, Toprak V, Kurtuluş Z, Polat Z. Dil ve konuşma terapisti adaylarının travmatik beyin hasarına yönelik bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 2021; 3(2): 55-64.
Yazarın Kurum Olduğu Makaleler: Türk Hemşireler Derneği. Hemşirelik için geleceğe yönelik stratejiler. Klinik Forum 1992; 105: 23-5.
Kitap: Murray PR, Rosenthal KS, Kobayashi GS, Pfaller MA. Medical microbiology. 4th ed. St. Louis: Mosby; 2002.
Kitap Bölümü: Breedlove GK, Schorfheide AM. Adolescent pregnancy. 2nd ed. Wieczorek RR, editor. White Plains (NY): March of Dimes Education Services; 2001.
Meltzer PS, Kallioniemi A, Trent JM. Chromosome alterations in human solid tumors. In: Vogelstein B, Kinzler KW, editors. The genetic basis of human cancer. New York: McGraw-Hill; 2002. p. 93-113.
Tez: Zengin N. Antikogülan tedavinin izlenmesinde iki farklı kan alma tekniğinin karşılaştırılması: Vena ponksiyon ve periferik venöz kateter. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1999.
İNTERNET KAYNAKLARI
CD Rom Kitaplar: The Oxford english dictionary [CD-ROM]. 2nd ed. New York, NY: Oxford UniversityPress; 1992.
Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P. Molecular Biology of the Cell [CD-ROM]. 4th ed. New York, NY: Garland Science; 2002.
İnternet kitap: Yazar (lar). Bölüm başlığı İçinde: Editör (ler). Kitap başlığı. [Baskı numarası, ikinci veya üzeri ise; ilk basımdan baskı gerekli değildir]. Yayıncının Şehri, (veya ülkesi): Yayıncının adı; telif hakkı yılı: dahil sayfalar. URL: [URL sağlayın ve bağlantının hala yayınlanma süresine en yakın şekilde çalıştığını doğrulayın]. Erişim [tarih].
Resnick NM. Geriatric medicine. In: Braunwald E, Fauci AS, Isselbacher KJ, et al, eds. Harrison’s Online. Based on: Braunwald E, Hauser SL, Fauci AS, Kasper DL, Longo DL, Jameson JL, eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 15th ed. New York, NY: McGraw-Hill; 2001.
İnternet Dergi: Reid DB. Austtralasian association of doctors’ health advisory services. Med J Australia [serial online]. 2005 [cited 2006 Mar 28];182(5):255. Available from: Health and Medical Complete
LaPorte RE, Marler E, Akazawa S, Sauer F. Thedeath of biomedicaljournals. BMJ [online]. 1995;310:1387-90. URL:http://www.bmj.com/bmj/archive/6991ed2.htm. September 26, 1996.
Web Sayfası: Yazar (lar), eğer verilmiş ise (çoğunlukla hiçbir yazar verilmez). Atıfta bulunulan konunun adı (belirtilmemişse, siteden sorumlu kuruluşun adını kullanın). Web sitesinin adı. URL [URL]. Yayınlanma tarihi. Güncellenme tarihi. Erişim tarih.
World Health Organization. Major NCDs and their risk factors.. https://www.who.int/ncds/introduction/en/. Erişim tarihi 15.04.2019].
İnternetten Alınan Kaynak: Covell K. 2007. [4 screens]. URL: http:// www.voicesforchildren.ca/index. April 24, 2007.
Elektronik dergi: LaPorte RE, Marler E, Akazawa S, Sauer F. Thedeath of biomedicaljournals. BMJ [online]. 1995;310:1387-90. URL:http://www.bmj.com/bmj/archive/6991ed2.htm. September 26, 1996.
Kurum Raporları: Department of Health and Ageing. Ageing and aged care in Australia [Internet]. 2008 [cited 2008 November 10]. Available from: http:// www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/ageing
İkincil Kaynaklar: Jones C. Hypotheses. 2008. Cited by: Smith J. Analysing Hypotheses. Penrith: University of Western Sydney; 2009:2.
Makaleyi Geri Çekme
Editörler Kurulu, değerlendirme sürecindeki bir makaleyi yazar(lar)ının geri çekme istemini aldığında, kısa sürede inceleyerek yazar(lar)a yazılı yanıt verir. Yazar(lar), değerlendirme sürecinde, makaleyi çekmek için editörle işbirliği yapmakla yükümlüdür. Başvurusu yapılmış bir makalenin geri çekilme istemi Editörler Kurulu’nca onaylanmadıkça, yazar(lar) makalesini başka bir dergiye gönderemez. Değerlendirme sürecindeki bir makalenin geri çekilme isteminde bulunmak isteyen yazar(lar), Editörler Kurulu’na iletir. Editörler Kurulu, makale çekme istemini kısa sürede inceleyerek kararını yazar(lar)a bildirir.
Gizlilik Bildirimi
Makale başvuruları ve kişisel bilgiler, derginin bilimsel amaçları dışında başka bir amaç için kullanılmaz, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Hakemler, değerlendirdikleri makalelerle ilgili süreci ve hiçbir belgeyi paylaşmayacakları konusunda güvence vermek zorundadır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, bilginin tarafsız ve bilimsel yöntemlerle üretilmesini esas alır. Yayın sürecindeki tüm paydaşların (yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucular) etik ilkelere uyması zorunludur.
1. Yayın Etiği ve Standartlar
Dergimiz, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) "Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberlerini benimsemektedir. Makalelerde veri manipülasyonu, çarpıtma veya uydurma veri tespiti halinde çalışma reddedilir.
2. Yazarların Etik Sorumlulukları
- İnsan ve Hayvan Hakları: İnsan öğesi içeren çalışmalarda Helsinki Deklerasyonu ilkelerine uyulduğu, hayvan içeren çalışmalarda ise "Guide for the Care and Use of Laboratory Animals" prensiplerine sadık kalındığı Gereç ve Yöntem bölümünde açıkça belirtilmelidir.
- Etik Kurul Onayı ve Onam: Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda onay belgesi sisteme "Ek Dosya" olarak yüklenmelidir. Ayrıca katılımcılardan "Bilgilendirilmiş Onam" (Informed Consent) alınmalı; bu durum olgu sunumlarında hasta kimliği gizli olsa dahi zorunludur.
- Çıkar Çatışması: Yazarlar; ticari ürün, ilaç veya firmalarla olan her türlü finansal veya kişisel ilişkisini (danışmanlık, sponsorluk vb.) editöre sunum sayfasında beyan etmelidir.
- Özgünlük: Gönderilen makaleler daha önce yayımlanmamış veya başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır.
- Revizyon Süreci: Yazarlar, hakem önerileri doğrultusunda yaptıkları tüm değişiklikleri metin üzerinde farklı bir renk ile işaretleyerek sunmakla yükümlüdür.
3. Editör ve Hakem Sorumlulukları
- Bağımsız Değerlendirme: Editör, etik ilkeleri gözeterek makalelerin bağımsız değerlendirilmesini ve çift kör hakemlik sürecini yönetir.
- Gizlilik: Hakemler ve yayın kurulu, makale bilgilerini üçüncü şahıslarla tartışamaz; tüm süreç imtiyazlı iletişim kapsamında gizli tutulur.
- Tarafsızlık: Her bir makale için farklı kurumlardan en az iki hakem belirlenir. Hakemler, çıkar çatışması durumunda veya uzmanlık alanları uyuşmadığında editörü bilgilendirmelidir.
4. Değerlendirme Kriterleri
Hakemler ve editörler çalışmaları şu temel esaslara göre inceler:
- Güncellik ve literatüre katkı.
- Metodolojik doğruluk (Gereç ve Yöntem, İstatistiksel Analizler).
- Özün (Abstract) içeriği yansıtması ve akademik dilin uygunluğu.
- Araştırmacı katkı oranı, çatışma beyanı ve teşekkür kısımlarının eksiksizliği.
Ücret Politikası
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi yazarlardan ücret almamaktadır.
Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Ebelik Alan Editörleri
Beslenme ve Diyetetik Alan Editörleri
Çocuk Gelişimi Alan Editörleri
Dil ve Konuşma Terapisi Alan Editörleri
Ergoterapi Alan Editörleri
İş Sağlığı ve Güvenliği Alan Editörleri
Teknik Editörler
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisans 2016-2020 mezunu,
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yüksek Lisans 2020-2022 mezunu,
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Doktora 2022-halen öğrenciyim.
Bahçelievler devlet hastanesinde 2020-2022 tarihleri arasında klinik deneyimim bulunmaktadır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ebelik Ana Bilim Dalı'nda 2022'den itibaren Araştırma Görevlisi olarak görev yapmaktayım.
Danışma Kurulu
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe – Academic, Consultant, and Trainer
Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe serves as a faculty member at the University of Health Sciences in Türkiye and holds doctoral degrees in both Industrial Engineering and Occupational Health and Safety. Combining extensive professional experience in the private sector with her academic expertise, she provides both scientific and practice-oriented contributions to the field of occupational health and safety. Her research and professional interests include Risk Assessment, Psychosocial Risks, Occupational Health and Safety, and Multi-Criteria Decision-Making Methods. As a certified Class A Occupational Safety Specialist, Dr. Tepe not only conducts academic research and teaching but also serves as the Occupational Health and Safety Coordinator at her institution. In addition to her academic responsibilities, Dr. Tepe provides consultancy services, corporate risk management solutions, and professional training programs to organizations. She actively supports companies in achieving compliance with occupational health and safety regulations, enhancing risk assessment practices, and promoting employee well-being. She is also a certified Internal Auditor for Integrated Management Systems (ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 45001:2018) and serves as an expert witness at both national and international levels. By integrating her academic knowledge with field expertise, Assoc. Prof. Dr. Serap Tepe contributes as a consultant, trainer, and subject-matter expert, adding value to organizations in Türkiye and across international platforms in the domain of occupational health and safety.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / JOURNAL OF HEALTH PROFESSIONALS RESEARCH /J HEALTH PRO RES