Derleme

İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme

Sayı: 2026 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme

Öz

Amaç: İklim değişikliği, küresel ölçekte halk sağlığını doğrudan ve dolaylı yollarla tehdit eden en kritik çevresel sorunlardan biridir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de iklim değişikliği ve sağlık politikalarının gelişimini uluslararası süreçlerle karşılaştırmalı bir bakış açısıyla kronolojik olarak incelemek; küresel ve ulusal iklim eylemleri kapsamında sağlık gündeminin nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada ikincil veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri setini, Türkiye’de iklim değişikliği ve sağlık ilişkisini konu alan veya bu ilişkiye atıfta bulunan uluslararası ve ulusal düzeydeki resmi politika belgeleri, strateji ve eylem planları, bakanlık raporları ve ilgili yasal düzenlemeler oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde, bu belgeleri belirlemek, sınıflandırmak ve içeriklerini incelemek amacıyla sistematik belge analizi yöntemi uygulanmıştır. Bulgular: Analiz sonuçları, Türkiye’deki iklim ve sağlık politikalarının genel olarak uluslararası anlaşmalarla paralel bir seyir izlediğini göstermektedir. Ancak, uygulama düzeyinde sağlık bileşenlerinin yeterince güçlü şekilde politika belgelerine yansımadığı saptanmıştır. Özellikle 2015 sonrası dönemde sağlık, küresel iklim gündeminde merkezi bir konuma yükselmiş; Türkiye de bu eğilimi ulusal strateji belgeleri ve eylem planlarına kısmen yansıtmıştır. Bununla birlikte, yeni kabul edilen İklim Kanunu ve ulusal eylem planlarının sağlık odaklı mekanizmaları kurumsallaştırma kapasitesinin sınırlı kaldığı görülmüştür. Sonuç: Çalışma, Türkiye’de iklim değişikliği ve sağlık politikalarının gelişiminin küresel süreçlerle eşgüdümlü ilerlediğini ancak sağlık boyutunun uygulama düzeyinde yeterince önceliklendirilmediğini ortaya koymuştur. Bulgular, iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık politikalarının güçlendirilmesi, ulusal eylem planlarında sağlık odaklı kurumsal mekanizmaların geliştirilmesi ve küresel iklim-sağlık girişimlerinde önceliklendirilmesi gereken alanların belirlenmesi açısından önemli katkılar sağlamaktadır. Ayrıca, bu alandaki literatürdeki boşlukları doldurarak gelecekte yapılacak çalışmalara da yön vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Etik Beyan

Bu çalışma, etik kurul onayı gerektirmeyen ikincil veri/ belge analizi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, araştırma ve yayın etiğine uygun şekilde yürütülmüştür.

Teşekkür

.

Kaynakça

  1. ClimaHealth. ClimaHealth. 2023 [Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2025]. Quick Facts. Erişim adresi: https://climahealth.info/
  2. Göçer Ş, Solak Y, Yıldız AK, Fidan A, Gökçe A, Kurt B, vd. İklim Krizi ve Küresel Eğilimler. 1. bs. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2023. 218 s.
  3. Prüss-Üstün A, Wolf J, Corvalán CF, Bos R, Neira MP. Preventing disease through healthy environments: a global assessment of the burden of disease from environmental risks [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2016 [Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2025]. 147 s. Erişim adresi: https://iris.who.int/handle/10665/204585
  4. World Health Organization. Climate change [Internet]. 2023 [Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2025]. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-and-health
  5. ClimaHealth. Climate & Health Explained Chapter 1: Linking Climate & Health [Internet]. 2023 [Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2025]. Erişim adresi: https://climahealth.info/understand/chapter-1/
  6. McMichael AJ. Insights from past millennia into climatic impacts on human health and survival. Proc Natl Acad Sci U S A. 27 Mart 2012;109(13):4730-7.
  7. Turan ES. The effects of climate change on human health. Turk J Occup Environ Med Saf. 2017;2(1):141-9.
  8. Daalen KR van, Tonne C, Semenza JC, Rocklöv J, Markandya A, Dasandi N, vd. The 2024 Europe report of the Lancet Countdown on health and climate change: unprecedented warming demands unprecedented action. Lancet Public Health. 01 Temmuz 2024;9(7):e495-522.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

29 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

20 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 2026

Kaynak Göster

APA
Özmen, A. (2026). İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 2026, 90-108. https://doi.org/10.57224/jhpr.1773381
AMA
1.Özmen A. İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme. Sağlık Pro Arş Dergisi. 2026;(2026):90-108. doi:10.57224/jhpr.1773381
Chicago
Özmen, Ayşen. 2026. “İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, sy 2026: 90-108. https://doi.org/10.57224/jhpr.1773381.
EndNote
Özmen A (01 Haziran 2026) İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 2026 90–108.
IEEE
[1]A. Özmen, “İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme”, Sağlık Pro Arş Dergisi, sy 2026, ss. 90–108, Haz. 2026, doi: 10.57224/jhpr.1773381.
ISNAD
Özmen, Ayşen. “İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi. 2026 (01 Haziran 2026): 90-108. https://doi.org/10.57224/jhpr.1773381.
JAMA
1.Özmen A. İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme. Sağlık Pro Arş Dergisi. 2026;:90–108.
MLA
Özmen, Ayşen. “İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, sy 2026, Haziran 2026, ss. 90-108, doi:10.57224/jhpr.1773381.
Vancouver
1.Ayşen Özmen. İklim ve Sağlık: Uluslararası ve Türkiye Politika Belgelerinde Bir Kronolojik İnceleme. Sağlık Pro Arş Dergisi. 01 Haziran 2026;(2026):90-108. doi:10.57224/jhpr.1773381

SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / JOURNAL OF HEALTH PROFESSIONALS RESEARCH /J HEALTH PRO RES