The Decision-Making Process of School Administrators: Influencing Factors, Challenges, and Recommendations

Öz

The aim of the present study is to reveal the factors affecting the decision-making process of school administrators, the difficulties they experience during the decision-making process, and the solution proposals for these difficulties. For this purpose, the phenomenology design, which is one of the qualitative research designs, was used in the study. The study group of the study consisted of 20 school administrators who were determined according to the maximum variation sampling method and who work in public schools in the central districts of Gaziantep province. The research data were collected through face-to-face interviews with the participants. The semi-structured interview form developed by the researchers was used in the interviews. The data obtained within the scope of the purpose of the study were analyzed with the content analysis method. As a result of the study, the factors affecting the decision-making process of school administrators, the problems encountered, and the solution proposals stated by the school administrators for these problems were collected under four themes as school-focused, legal, individual, and stakeholder-focused factors. It was observed that the conditions of the region where the school is located, laws and regulations, the individual characteristics of the administrators, and the expectations of the stakeholders were effective factors in the decision-making process and that they encountered various problems in this context. Suggestions can be expressed as expanding the authority of school administrators in the decision-making process, improving decision-making/making skills through professional development activities, and ensuring that senior administrators trust and support school administrators in the decision-making process.

Anahtar Kelimeler

• decision process
• school administrators
• phenomenology

Okul Yöneticilerinin Karar Alma/Verme Süreci: Etkileyen Faktörler, Zorluklar ve Öneriler / The Decision-Making Process of School Administrators: Influencing Factors, Challenges, and Recommendations

Öz

Mevcut araştırmanın amacı okul yöneticilerinin karar sürecini etkileyen faktörleri, karar sürecinde yaşadıkları zorlukları ve bu zorluklara yönelik çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomonoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Gaziantep ili merkez ilçelerinde resmi okullarda görev yapan maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemine göre belirlenen 20 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Araştırma verileri katılımcılar ile yapılan yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yapılan görüşmelerde araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın amacı kapsamında elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin karar verme sürecini etkileyen faktörler, karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara yönelik okul yöneticilerinin belirttikleri çözüm önerileri okul odaklı, yasal, bireysel ve paydaş odaklı faktörler olmak üzere dört temada toplanmıştır. Okulun bulunduğu bölgenin koşulları, kanun ve yönetmelikler, yöneticilerin bireysel özellikleri ve paydaşların beklentilerinin karar sürecinde etkili faktörler olduğu ve bu bağlamda çeşitli sorunlarla karşılaştıkları görülmüştür. Okul yöneticilerinin karar sürecinde yetkilerinin genişletilmesi, mesleki gelişim etkinlikleri aracılılığıyla karar alma/verme becerilerinin geliştirilmesi ve karar süreçlerinde üst yöneticilerin, okul yöneticilerine güven vermesi ve onları desteklemesi şeklinde öneriler ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Karar süreci
• okul yöneticileri
• olgubilim

Kaynakça

1. Adsız, E. (2016). Yöneticilerin duygusal zekâ düzeylerinin karar verme stillerine etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hitit Üniversitesi.
2. Allmendinger, M. L. (2018). Ethics and decision-making by higher education administrators in intercollegiate athletics and student affairs [Unpublished Doctoral Dissertation]. Michigan State University.
3. Argon, T. (2015). Teacher and administrators views on school principals’ accountability. Educational Sciences: Theory & Practice,15(4), 925-944. http://dx.doi.org/10.12738/estp.2015.4.2467
4. Başaran, İ. E. & Çınkır, Ş. (2011). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Ekinoks Yayınları
5. Begley, P. T., & Stefkovich, J. A. (2003) Introduction: Education, ethics and the cult of efficiency. Journal of Educational Administration, 42(2) 132-136. https://doi.org/10.1108/09578230410525568
6. Bozkuş, M., Bozkurt, İ., Temiz, İ., Demirel, B., Yüce, M. S., Demirkan, M.N., & Amaç, Ü. Y. (2022). Okul yöneticilerinin okul gelişimi ve yönetiminin planlamasına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research,9(89), 2336-2344. https://doi.org/10.26450/jshsr.3339
7. Cepni, S. (2009). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş (4. Baskı). Celepler Matbaacılık.
8. Conway, J. M. (2000). Managerial performance development constructs and personality correlates. Human Performance, 13(1), 23-46. https://doi.org/10.1207/S15327043HUP1301_2

9. Creswell, J. W. (2009). Research design, qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3th Ed.). SAGE Publications.
10. Çiloğlu, M. A., & Kayar, H. S. (2023). Göreve yeni başlayan okul yöneticilerinin karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri: bir durum çalışması. Bilar: Bilim Armonisi Dergisi, 6(2), 20-29.http://dx.doi.org/10.37215/bilar.1226730
11. Dedeoluk, Y., Kırmızı, Y., Başel, H., & Çöllü, S. (2023). Eğitim yönetiminde liderlik ve yönetici rolleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(8), 1258–1273. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/292/166
12. Deniz, Ü., & Akbaşlı, S. (2018). Oyun teorisi bağlamında eğitim örgütlerinde karar verme. C. T., Uğurlu, K. Beycioğlu, S. Koşar, H. Kahraman ve F. K. Şermin (Ed.), Eğitim yönetimi araştırmaları [e-kitap] içinde (s. 238-245). Cumhuriyet Üniversitesi Yayıncılık.
13. Diş, O., & Akbaşlı, S. (2019). Öğretmen görüşleri doğrultusunda lider okul yöneticilerinin yeterlikleri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 2(2), 86-102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijls/issue/47860/586375
14. Galotti, K. M., Ciner, E., Altenbaumer, H. E., Geerts, H. J., Rupp, A., & Woulfe, J. (2006). Decision-making styles in a real-life decision: Choosing a college major. Personality and Individual Differences, 41(4), 629-639. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.03.003
15. Goldstein, E. B. (2013). Bilişsel psikoloji (çev: Orhan Gündüz). Kaknüs Yayınları.
16. Güçlü, N., Özer, A., Kurt, T., & Koşar, S. (2015). Liderlik stilleri, karar verme stratejileri ve kişiliğin okullardaki karar sürecine etkilerinin çok düzeyli analizi. International Journal of Human Sciences, 12(2), 1756-1791. https://www.j-humansciences.com/ojs/ index.php/IJHS/ article/ view/3470
17. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (Çev. Ed. S. Turan). Nobel Yayıncılık.
18. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
19. Kajs, L. T. & McCollum, D. L. (2009). Examining tolerance for ambiguity in the domain of educational leadership. Academy of Educational Leadership Journal, 13(2), 1-15. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:142720689
20. Kara, M. & Bozkurt, B. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde okul yöneticiliği: Karşılaşılan sorunlar ve çıkarılan dersler. TEBD, 19(2), 1076-1103. https://doi.org/10.37217/tebd.969888
21. Kıral, E. (2015). Yönetimde karar ve etik karar verme sorunsalı. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 6(2), 73-89. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/399581
22. Kuzgun, Y. (2000). Meslek danışmanlığı: Kuramlar, uygulamalar. Nobel Yayınları.
23. Marmara, H., & Atmaca T. (2023). Okul müdürlerinin karar alma stratejileri ve karar alma süreçlerinde iç ve dış paydaş baskısının etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 6(2), 543-568. https://doi.org/10.33400/kuje.1321005
24. Mescon, M., Albert, M., & Khedouri, F. (1988). Management. New-york: Harper&Ron, Publisher.
25. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). An Expanded Sourcebook: Qualitative Data Analysis. Sage Publications.
26. Mulford, B. (2003). School Leaders: Changing roles and ımpact on teacher and school effectiveness. Paper commissioned by the Education and Training Policy Division for the activity Attracting, Developing and Retaining Effective Teachers. Paris: OECD. http://www.oecd.org/dataoecd/61/61/2635399.pdf
27. Onurlu, İ. (2008). Ortaöğretim kurumlarındaki okul yöneticileri ile öğretmenler arasındaki iletişimin öğretmenlerin verimliliği algılamaları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
28. Ölçüm, D. (2015). Okul yöneticilerinin karar verme stillerinin öğretmenlerin iş doyumuna etkisi, [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
29. Patton, M. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev. Ed. M. Bütün & S. B. Demir). Pegem Akademi.
30. Robbins, S. P. & Judge, T. A. (2019). Organizational behavior (18th Edition). Pearson Education Limited. Samancıoğlu M., Bağlıbel M., Summak S., & Muşlu-Kaygısız G. (2010). Okul yöneticilerinin bilgi yönetimi stratejilerini kullanma düzeyleri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(4), 118-133. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adyusbd/issue/1399/16545
31. Seidman, I. (2006). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences. Teachers college press.
32. Sharan, B. M. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulamalar için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayıncılık. Şen, S., & Özdemir, S. (2024). Üniversite yöneticilerinin etik karar verme süreçlerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 527-565. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3586199
33. Şengül-Avşar, A. (2022). Eğitim araştırmalarında geçerlik ve güvenirlik. Tabak, H., Dünya, B.A., Şahin, F. (ed.). Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 336-382). Pegem Akademi.
34. Türnüklü, A. & Şahin, İ. (2002). İlköğretim okullarında öğrenci çatışmaları ve öğretmenlerin bu çatışmalarla başa çıkma stratejileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 8(30), 283-302. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10367/126895
35. Türk Dil Kurumu (2024). Türk Dil Kurumu sözlükleri. 24 Mayıs 2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
36. Üzüm, H. & Kurt, T. (2019). Okullarda katılımcı karar verme sürecinin incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(1), 95-112. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/747196
37. Van Manen, M. (2007). Phenomenology of practice. Phenomenology & Practice, 1(1), 11-30. https://doi.org/10.4324/9781003228073
38. Wadesango, N. (2012). The influence of teacher participation in decision-making on their occupational morale. Journal of Social Sciences, 31(3), 361-369. https://doi.org/10.1080/09718923.2012.11893046
39. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). SeçkinYayıncılık.
40. Yıldız, K. (2012). İlköğretim okulu yöneticilerinin karar verme stilleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 108-133. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/115658
41. Yılmaz, M., & Talas, M. (2010). Bilgi merkezinde karar verme süreci. Journal Of World Of Turks (Zfwt), 2(1), 197-216. https://www.dieweltdertuerken.org/index.php/ZfWT/article/viewArticle/87