Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Assessment of Soil Quality and Environmental Risk Using Multiple Pollution Indices: Avliyana (Gümüşhane, NE Türkiye)

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 1 - 16, 31.12.2025

Öz

This study aims to determine the pollution levels and trace element enrichments of soils in the Avliyana area (Gümüşhane), located in the Eastern Pontide Orogenic Belt. The concentrations of Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Cd, and Pb in the field soils were analyzed, and pollution levels were evaluated using the Pollution Index (PI), Geo-accumulation Index (Igeo), Enrichment Factor (EF), and Pollution Load Index (PLI). According to the findings, while Cr, Mn, Co, Ni, Cu, and Zn elements generally remained at natural background levels (EF < 2), distinct enrichments were detected in Arsenic (As), Cadmium (Cd), and Lead (Pb). Arsenic, in particular, was identified as the dominant pollutant in the area, with an average value of 82.74 ppm (maximum 533 ppm) and an Enrichment Factor (EF) exceeding 40. Comparison with local bedrock (granitoids and volcanics) data revealed that Arsenic is enriched approximately 42-fold in the soil compared to the parent rock, and this phenomenon is associated with anthropogenic effects and physicochemical processes (chemical trap) rather than a lithogenic origin. The Pollution Load Index (PLI) results indicate that environmental quality has deteriorated in the majority of the sampled points (13/16) and that certain locations exhibit "hotspot" characteristics.

Etik Beyan

The author confirms that there is no known conflict of interest or common interest with any institution/organization or person.

Destekleyen Kurum

Tubitak 1001 (Grand No: 115Y146

Teşekkür

This study partially utilizes data generated within the scope of the TÜBİTAK-funded Project 115Y146. The authors express their sincere appreciation to TÜBİTAK for the support.

Kaynakça

  • [1] Sungur, A., Vural, A., Gundogdu, A., Soylak, M., Effect of antimonite mineralization area on heavy metal contents and geochemical fractions of agricultural soils in Gümüşhane Province, Turkey. Catena 2020, 184.
  • [2] Vural, A., K-Ar dating for determining the age of mineralization as alteration product: A case study of antimony mineralization vein type in granitic rocks of Gümüşhane area, Turkey. Acta Phys. Pol. A 2017, 132, 792–795.
  • [3] Vural, A., Gündoğdu, A., Saka, F., Bulut, V.N., Geochemical investigation of the potability of surface water in Çit Stream and related creeks in Avliyana Basin (Gümüşhane , NE Türkiye). Turkish J. Anal. Chem. 2022, 4, 44–51.
  • [4] Vural, A., Avliyana Cevherleşme/Alterasyon Sahasının Kütle Değişim Özellikleri ve Asit Maden Drenaj Potansiyelinin Araştırılması. Icontech Int. J. Surv. Eng. Technol. 2022, 6, 1–23.
  • [5] Vural, A., Kaygusuz, A., Petrographic and geochemical characteristics of late Cretaceous volcanic rocks in the vicinity of Avliyana (Gümüşhane, NE Turkey ). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1796–1810.
  • [6] Sungur, A., Vural, A., Gündoğdu, A., Soylak, M., Gümüştuğ Köyü (Torul-Gümüşhane) Tarım Topraklarında Manganın Jeokimyasal Karakterizasyonu, in: International Trace Analysis Congress (ITAC 2018/ES-AN 2018), Sivas, Türkiye 2018, p. 231.
  • [7] Vural, A., Çicek, B., Evaluation of Gümüştuğ Antimonite (Torul , Gümüşhane/Türkiye) Mineralization with Soil Geochemistry and Multivariate Geostatistical Studies. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2022, 11, 2156–2170.
  • [8] Vural, A., Çiçek, B., Gümüştuğ Antimonit Cevherleşmesinin Toprak Jeokimyası ve Titrek Kavak (Populus Tremula)’nın Biyojeokimyasal Özelliklerinden Yararlanılarak Araştırılması, Gümüşhane, Türkiye 2021.
  • [9] Vural, A., Kaya, S., Başaran, N., Songören, O.T., Anadolu Madenciliğinde İlk Adımlar, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, MTA Kültür Serisi-3, Ankara, Türkiye 2009.
  • [10] Vural, A., Erşen, F., Geology, mineralogy and geochemistry of manganese mineralization in Gumushane, Turkey. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1051–1059.
  • [11] Vural, A., Corumluoglu, Ö., Asri, İ., Remote sensing technique for capturing and exploration of mineral deposit sites in Gumushane metallogenic province, NE Turkey. J. Geol. Soc. India 2017, 90, 628–633.
  • [12] Vural, A., Çorumluoğlu, Ö., Asri, İ., Investigation of alteration areas by Crosta using LANDSAT images for Old Gumushane (Suleymaniye) and its near vicinity. J. Nat. Sci. Inst. Gumushane Univ. 2012, 2, 36–48.
  • [13] Özdoğan, K., Karadağ (Torul-Gümüşhane) ve Yakın Çevresinin Jeolojisi-Mineralojisi-Petrografisi ve Maden Zuhurlarının Jenetik İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi, 1992.
  • [14] Lermi, A., Midi (Karamustafa/Gümüşhane, KD Türkiye) Zn-Pb Yatağının Jeolojik, Mineralojik, Jeokimyasal ve Kökensel İncelemesi, K.T.Ü. Trabzon, Türkiye, 2003.
  • [15] Demir, Y., Istala ve Köstere (Zigana/Gümüşhane) Cu-Pb-Zn Madenleri ve Yan Kayaçlarının Mineralojisi ve Dokusal Özelliklerinin Karşılaştırılmalı İncelenmesi, K.T.Ü. Trabzon-Türkiye, 2005.
  • [16] Vural, A., Gold and Silver Content of Plant Helichrysum Arenarium, Popularly Known as the Golden Flower, Growing in Gümüşhane, NE Turkey. Acta Phys. Pol. A 2017, 132, 978–980.
  • [17] Vural, A., Gündoğdu, A., Saka, F., Bulut, V.N., et al., The Heavy Metals and Minor Elements Effects of Mineralization and Alteration Areas with Buried Ore Deposits Potential on the Surface Waters. J. Investig. Eng. Technol. 2022, 5, 21–33.
  • [18] Vural, A., Evaluation of soil geochemistry data of Canca Area (Gümüşhane, Turkey) by means of Inverse Distance Weighting (IDW) and Kriging methods-preliminary findings. Bull. Miner. Res. Explor. 2019, 158, 195–216.
  • [19] Vural, A., Kaygusuz, A., The Geostatistical Evaluation of the Genetic Relationship of Rocks : A Case Study of the Derinoba-Kayadibi Granites. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2024, 13, 2537–2552.
  • [20] Vural, A., On the elemental contents of aspen (Populus tremula L.) leaves grown in the mineralization area. J. Geogr. Cartogr. 2023, 6, 1–10.
  • [21] Vural, A., Safari, S., Phytoremediation ability of Helichrysum arenarium plant for Au and Ag: case study at Demirören village (Gümüşhane, Turkey). Gold Bull. 2022, 55, 129–136.
  • [22] Vural, A., Akpinar, İ., Sipahi, F., Mineralogical and Chemical Characteristics of Clay Areas, Gümüşhane Region (NE Turkey), and Their Detection Using the Crósta Technique with Landsat 7 and 8 Images. Nat. Resour. Res. 2021, 30, 3955–3985.
  • [23] Vural, A., Biogeochemical characteristics of Rosa canina grown in hydrothermally contaminated soils of the Gümüşhane Province, Northeast Turkey. Environ. Monit. Assess. 2015, 187, 486.
  • [24] Vural, A., Demirören/Gümüşhane-Türkiye Kuvars Porfiri Kayacı ve İlişkili Skarn-Metasomatizmanın Jeokimyasal Özellikleri. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2020, 7, 97–121.
  • [25] Özkan, M., Vural, A., Akgül, Ö., Gültepe, M.A., et al., Comprehensive geostatistical Assessment of stream sediments for mineralization potential in the eastern Black Sea region. Period. Di Mineral. 2025, 94, 83–111.
  • [26] Vural, A., Kaya, A., Arzular-Yitirmez-Dölek (Gümüşhane) Maden/Alterasyon Sahalarındaki Doğal (226Ra, 232Th ve 40K) ve yapay (138Cs) Radyoaktivitelerine ait ilk değerlendirmeler. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2021, 8, 105–120.
  • [27] Vural, A., Trace element accumulation behavior, ability, and propensity of Taraxacum officinale F.H. Wigg (Dandelion). Environ. Sci. Pollut. Res. 2024, 31, 16667–16684.
  • [28] Vural, A., Kaya, A., Assessment of Karamustafa Gold-Bearing Zn-Pb Mine (Gümüşhane, Türkiye) Area in Terms of Natural and Artificial Radioactivity. Göbeklitepe Int. J. Med. Sci. 2023, 6, 39–52.
  • [29] Vural, A., Trace/heavy metal accumulation in soil and in the shoots of acacia tree, Gümüşhane-Turkey. Bull. Miner. Res. Explor. 2014, 148, 85–106.
  • [30] Hou, Z., Zhang, H., Geodynamics and metallogeny of the eastern Tethyan metallogenic domain. Ore Geol. Rev. 2015, 70, 346–384.
  • [31] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Akpınar, İ., Gücer, M.A., et al., Eocene magmatism and associated Fe-Cu mineralization in northeastern Turkey: a case study of the Karadağ skarn. Int. Geol. Rev. 2022, 64, 1530–1555.
  • [32] Sipahi, F., Kaygusuz, A., Saydam Eker, Ç., Vural, A., et al., Late Cretaceous arc igneous activity: the Eğrikar Monzogranite example. Int. Geol. Rev. 2018, 60, 382–400.
  • [33] Sipahi, F., Akpınar, İ., Gücer, M.A., Kaygusuz, A., et al., Origin and tectonic setting of the carbonate-hosted Kopuz Fe skarn Deposit, Sakarya Zone, NE Türkiye. J. Asian Earth Sci. 2025, 294, 106769.
  • [34] Akçay, M., Lermi, A., Van, A., Biogeochemical exploration for massive sulphide deposits in areas of dense vegetation: An orientation survey around the Kankoy Deposit. J. Geochemical Explor. 1998, 63, 173–187.
  • [35] Lermi, A., Midi (Karamustafa/Gümüşhane, KD Türkiye) Zn-Pb Yatağının Jeolojik, Mineralojik, Jeokimyasal ve Kökensel İncelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 2003.
  • [36] Sipahi, F., Akpınar, İ., Saydam Eker, Ç., Kaygusuz, A., et al., Formation of the Eğrikar (Gümüşhane) Fe–Cu skarn type mineralization in NE Turkey: U–Pb zircon age, lithogeochemistry, mineral chemistry, fluid inclusion, and O-H-C-S isotopic compositions. J. Geochemical Explor. 2017, 182, 32–52.
  • [37] Vural, A., Assessment of Sessile Oak (Quercus petraea L.) Leaf as Bioindicator for Exploration Geochemistry. Acta Phys. Pol. A 2016, 130, 191–193.
  • [38] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Akpınar, İ., Gücer, M.A., et al., Eocene magmatism and associated Fe-Cu mineralization in northeastern Turkey: a case study of the Karadağ skarn. Int. Geol. Rev. 2021, 1–26.
  • [39] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Kaygusuz, A., Vural, A., Investigation of mineral chemistry, fluid inclusion and stable isotope composition of skarn mineralization at Eğrikar (Torul-Gümüşhane, NE Turkey), Ankara, Turkey 2016.
  • [40] Ünal Çakır, E., Gökce, A., Geology, fluid inclusion, and stable isotope (O, H, S, C) characteristics of the Hazinemağara (Gümüşhane) lead-zinc deposit , NE Turkey. Turkish J. Earth Sci. 2019, 28, 623–639.
  • [41] Çiftçi, A., Ural, M.N., Vural, A., Baz metalleri̇n dünya si̇yasi̇ tari̇hi̇ndeki̇ önemli̇ olaylarla bağlantısının retrospekti̇f li̇teratür taramasi yöntemi̇ i̇le araştırılması. Int. Soc. Sci. Stud. J. 2020, 6, 1453–1461.
  • [42] Çiftçi, A., Vural, A., Ural, M.N., Analysis of Some Concepts Related to the Environment and Health with the N-Gram Method. J. Int. Heal. Sci. Manag. 2021, 7, 47–54.
  • [43] Bilimsel, M.T., Analysis, R., Example, T., Fak, B., et al., Mağaralarda Jeoturizm Amaçlı Risk Analizi; Gümüşhane Akçakale Mağarası Örneği. 2025, 35–45.
  • [44] Külekçi, G., Exploration of Chemical Composition and Properties of Ancient Silver Mine Slag. J. Civ. Eng. Constr. 2025, 14, 1–7.
  • [45] Rose, A.W., Hawkes, H., Webs, J., Geochemistry in Mineral Exploration, 2nd ed., Academic Press, Londan, England 1991.
  • [46] Reis, A.P., Sousa, A.J., Cardoso Fonseca, E., Soil geochemical prospecting for gold at Marrancos (Northern Portugual). J. Geochemical Explor. 2001, 73, 1–10.
  • [47] Vural, A., Investigation of the relationship between rare earth elements, trace elements, and major oxides in soil geochemistry. Environ. Monit. Assess. 2020, 192, 124.
  • [48] Vural, A., Soil geochemistry survey for gold exploration at Kısacık area (Çanakkale, Ayvacık, Türkiye). Period. Di Mineral. 2024, 93, 61–83.
  • [49] Vural, A., Comparison of Threshold Values Calculated with Different Methods and Soil Geochemistry Survey Using Iso-concentration Mapping for Single Element and Multielement Halos Technique for Gold Exploration at Kısacık (Ayvacık/Çanakkale-Türkiye). 2023,
  • [50] Reimann, C., Garrett, R.G., Geochemical background - Concept and reality. Sci. Total Environ. 2005, 350, 12–27.
  • [51] Ellsmore, R., Buckman, S., Soil geochemistry and pathfinder element distribution associated with the Hillgrove Antimony-Gold-Tungsten deposit, New England Orogen, NSW. New Engl. Orogen 2010 2010, 2010, 141–144.
  • [52] Hao, L., Zhao, X., Zhao, Y., Lu, J., et al., Determination of the geochemical background and anomalies in areas with variable lithologies. J. Geochemical Explor. 2014, 139, 177–182.
  • [53] Külekçi, G., Vural, A., Analysis and Classification of Water Occuring Naturally in a Metallic Underground Mine, in: International Halich Congress, İstanbul, Türkiye 2021, pp. 308–316.
  • [54] Saydam Eker, Ç., Külekçi, G., Uçak, G., First evaluation and ecological risk of potentially toxic elements in the formations of Akçakale cave (Gümüşhane-NE-Türkiye). Environ. Monit. Assess. 2025, 197, 1–24.
  • [55] Ketin, İ., Canitez, N., Yapısal Jeoloji, İstanbul İTÜ Kütüphanesi 1972.
  • [56] Özsayar, T., Pelin, S., Gedikoğlu, A., Doğu Pontidlerde Kretase. KTÜ Yer Bilim. Derg. 1981, 1, 65–114.
  • [57] Bektaş, O., Upper Cretaceous shoshonitic volcanism and its importance in the eastern Pontides. Karadeniz Tech. Univ. Earth Sci. Bull. 1984, 3, 53–62.
  • [58] Bektaş, O., Güven, İ.H., Alaskan Aphinitic Type Ultramafic and Mafic Complexes as the Root Zone of the Eastern Pontide Magmatic Arc (NE Turkey), in: Geology of the Black Sea Region, Ankara, Türkiye 1995, pp. 189–196.
  • [59] Topuz, G., Altherr, R., Kalt, A., Satir, M., et al., Aluminous granulites from the Pulur complex, NE Turkey: A case of partial melting, efficient melt extraction and crystallisation. Lithos 2004, 72, 183–207.
  • [60] Topuz, G., Altherr, R., Siebel, W., Schwarz, W.H., et al., Carboniferous high-potassium I-type granitoid magmatism in the Eastern Pontides: The Gümüşhane pluton (NE Turkey). Lithos 2010, 116, 92–110.
  • [61] Kaygusuz, A., Aydınçakır, E., Yücel, C., Atay, H.E., Petrographic and geochemical characteristics of carboniferous plutonic rocks around Erenkaya (Gümüşhane, NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1774–1788.
  • [62] Vural, A., Kaygusuz, A., Petrology of the Paleozoic Plutons in Eastern Pontides: Artabel Pluton (Gümüşhane, NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1216–1228.
  • [63] Kaygusuz, A., Geochronological age relationships of Carboniferous Plutons in the Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2020, 9, 1299–1307.
  • [64] Karslı, O., Dokuz, A., Kandemir, R., Subduction-related Late Carboniferous to Early Permian Magmatism in the Eastern Pontides, the Camlik and Casurluk plutons: Insights from geochemistry, whole-rock Sr–Nd and in situ zircon Lu–Hf isotopes, and U–Pb geochronology. Lithos 2016, 266–267, 98–114.
  • [65] Kaygusuz, A., Arslan, M., Siebel, W., Sipahi, F., et al., Geochronological evidence and tectonic significance of Carboniferous magmatism in the southwest Trabzon area, eastern Pontides, Turkey. Int. Geol. Rev. 2012, 54, 1776–1800.
  • [66] Kaygusuz, A., Arslan, M., Sipahi, F., Temizel, İ., U-Pb zircon chronology and petrogenesis of Carboniferous plutons in the northern part of the Eastern Pontides, NE Turkey: Constraints for Paleozoic magmatism and geodynamic evolution. Gondwana Res. 2016, 39, 327–346.
  • [67] Çoğulu, E., Gümüşhane ve Rize granitik plutonlarının mukayeseli petrojeolojik ve jeokronolojik etüdü. Unpubl. Diss. Thesis, İstanbul Tech. Univ. 1975.
  • [68] Yılmaz, Y., Petrology and structure of the Gümüşhane Granite and surrounding rocks, North-Eastern Anatolia. PhD Thesis, Univ. London 1972, 260 p.
  • [69] Saydam Eker, Ç., Petrography and geochemistry of Eocene sandstones from eastern Pontides (NE TURKEY): Implications for source area weathering, provenance and tectonic setting. Geochemistry Int. 2012, 50, 683–701.
  • [70] Ağar, Ü., Geology of Demirözü (Bayburt) and Köse (Kelkit), KTU, Trabzon, 1977.
  • [71] Ustaömer, T., Robertson, A.H.F., Ustaömer, P.A., Gerdes, A., et al., Constraints on variscan and cimmerian magmatism and metamorphism in the pontides (Yusufeli-Artvin area), NE Turkey from U-Pb dating and granite geochemistry. Geol. Soc. Spec. Publ. 2013, 372, 49–74.
  • [72] Pelin, S., Alucra (Giresun) Güneydoğu yöresinin petrol olanaklan bakımından jeolojik incelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayını, Yayın No. 87, Trabzon 1977.
  • [73] Sipahi, F., Vural, A., Akpinar, I., Saydam Eker, Ç., et al., Comparison of Fluid Inclusions of Egrikar Fe-Cu, Kopuz Fe And Karadag Fe-Cu Skarns Occurrences (Gümüshane, Turkey), in: 3rd International Conference on Engineering and Natural Science I(CENS 2017), 2017, pp. 561–561.
  • [74] Temizel, İ., Arslan, M., Yücel, C., Abdioğlu Yazar, E., et al., U-Pb geochronology, bulk-rock geochemistry and petrology of Late Cretaceous syenitic plutons in the Gölköy (Ordu) area (NE Turkey): Implications for magma generation in a continental arc extension triggered by slab roll-back. J. Asian Earth Sci. 2019, 171, 305–320.
  • [75] Köprübaşı, N., Şen, C., Kaygusuz, A., Doğu Pontid adayayı granitoyidlerinin karşılaştırılmalı petrografik ve kimyasal özellikleri, KD Türkiye. Uygulamalı Yerbilim. Derg. 2000, 1, 111–120.
  • [76] Kaygusuz, A., Saydam Eker, Ç., Geochemical features and petrogenesis of Late Cretaceous subduction-related volcanic rocks in the Değirmentaşı (Torul/Gümüşhane) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1689–1702.
  • [77] Kaygusuz, A., Arslan, M., Temizel, İ., Yücel, C., et al., U–Pb zircon ages and petrogenesis of the Late Cretaceous I-type granitoids in arc setting, Eastern Pontides, NE Turkey. J. African Earth Sci. 2021, 174, 104040.
  • [78] Kaygusuz, A., Siebel, W., Şen, C., Satir, M., Petrochemistry and petrology of I-type granitoids in an arc setting: The composite Torul pluton, Eastern Pontides, NE Turkey. Int. J. Earth Sci. 2008, 97, 739–764.
  • [79] Tokel, S., Doğu Karadeniz bölgesinde Eosen yaşlı kalkalkalen andezitler ve jeotektonizma. Türkiye Jeol. Kurult. Büllteni 1977, 20, 49–54.
  • [80] Karslı, O., Chen, B., Aydın, F., Şen, C., Geochemical and Sr-Nd-Pb isotopic compositions of the Eocene Dölek and Sariçiçek Plutons, Eastern Turkey: Implications for magma interaction in the genesis of high-K calc-alkaline granitoids in a post-collision extensional setting. Lithos 2007, 98, 67–96.
  • [81] Topuz, G., Okay, A.İ., Altherr, R., Schwarz, W.H., et al., Post-collisional adakite-like magmatism in the Agvanis Massif and implications for the evolution of the Eocene magmatism in the Eastern Pontides (NE Turkey). Lithos 2011, 125, 131–150.
  • [82] Kaygusuz, A., Sipahi, F., Ilbeyli, N., Arslan, M., et al., Petrogenesis of the late Cretaceous Turnagöl intrusion in the eastern Pontides: Implications for magma genesis in the arc setting. Geosci. Front. 2013, 4, 423–438.
  • [83] Aslan, Z., Arslan, M., Temizel, İ., Kaygusuz, A., K-Ar dating, whole-rock and Sr-Nd isotope geochemistry of calc-alkaline volcanic rocks around the Gümüşhane area: Implications for post-collisional volcanism in the Eastern Pontides, Northeast Turkey. Mineral. Petrol. 2014, 108, 245–267.
  • [84] Kaygusuz, A., Yücel, C., Arslan, M., Sipahi, F., et al., Petrography, mineral chemistry and crystallization conditions of Cenozoic plutonic rocks located to the north of Bayburt (Eastern Pontides, Turkey). Bull. Miner. Res. Explor. 2018, 157, 75–102.
  • [85] Kaygusuz, A., Merdan Tutar, Z., Yücel, C., Mineral chemistry, crystallization conditions and petrography of Cenozoic volcanic rocks in the Bahçecik (Torul/Gumushane) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2017, 6, 641–651.
  • [86] Kaygusuz, A., Gucer, M.A., Yücel, C., Aydınçakır, E., et al., Petrography and crystallization conditions of Middle Eocene volcanic rocks in the Aydıntepe-Yazyurdu (Bayburt) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1205–1215.
  • [87] Temizel, İ., Arslan, M., Ruffet, G., Peucat, J.J., Petrochemistry, geochronology and Sr–Nd isotopic systematics of the Tertiary collisional and post-collisional volcanic rocks from the Ulubey (Ordu) area, eastern Pontide, NE Turkey: Implications for extension-related origin and mantle source characteristi. Lithos 2012, 128–131, 126–147.
  • [88] Temizel, İ., Arslan, M., Yücel, C., Abdioğlu Yazar, E., et al., Eocene tonalite–granodiorite from the Havza (Samsun) area, northern Turkey: adakite-like melts of lithospheric mantle and crust generated in a post-collisional setting. Int. Geol. Rev. 2020.
  • [89] Yücel, C., Arslan, M., Temizel, İ., Abdioğlu Yazar, E., et al., Evolution of K-rich magmas derived from a net veined lithospheric mantle in an ongoing extensional setting: Geochronology and geochemistry of Eocene and Miocene volcanic rocks from Eastern Pontides (Turkey). Gondwana Res. 2017, 45, 65–86.
  • [90] Kaygusuz, A., Şahin, K., Mescitli (Torul / Gümüşhane) ve Çevresindeki Eosen Yaşlı Volkanik Kayaçların Petrografik, Jeokimyasal ve Petrolojik Özellikleri. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilim. Enstitüsü Derg. 2016, 6, 89.
  • [91] Kaygusuz, A., Aslan, Z., Aydınçakır, E., Yücel, C., et al., Geochemical and Sr-Nd-Pb isotope characteristics of the Miocene to Pliocene volcanic rocks from the Kandilli (Erzurum) area, Eastern Anatolia (Turkey): Implications for magma evolution in extension-related origin. Lithos 2018, 296–299, 332–351.
  • [92] Vural, A., Kaygusuz, A., Geochronology, petrogenesis and tectonic importance of Eocene I-type magmatism in the Eastern Pontides, NE Turkey. Arab. J. Geosci. 2021, 14, 467.
  • [93] Aydınçakır, E., Yücel, C., Ruffet, G., Gücer, M.A., et al., Petrogenesis of post-collisional Middle Eocene volcanism in the Eastern Pontides (NE, Turkey): Insights from geochemistry, whole-rock Sr-Nd-Pb isotopes, zircon U-Pb and 40Ar-39Ar geochronology. Geochemistry 2022, 125871.
  • [94] Kaygusuz, A., K/Ar ages and geochemistry of the post-collisional volcanic rocks in the Ilica (Erzurum) area, eastern Turkey. Neues Jahrb. Fur Mineral. 2009, 186, 21–36.
  • [95] Vural, A., Külekçi, G., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahı:Gümüşhane-Bahçecik Köyü. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2021, 8, 1–23.
  • [96] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahlarına Dair Farkındalık Olusturulması: Eski Gümüshane-Dört Konak Güzergahı, in: II. International Sustainable Tourism Congress, Gümüşhane, Türkiye 2018, pp. 533–542.
  • [97] Vural, A., Gümüshane-Zigana Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergâhı, in: II. International Sustainable Tourism Congress, Gümüşhane, Türkiye 2018, pp. 607–617.
  • [98] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahlarına Dair Farkındalık Oluşturulması : Eski Gümüşhane - Dörtkonak Güzergahı. Gümüşhane Üniversitesi Sos. Bilim. Enstitüsü Elektron. Derg. 2019, 10, 250–274.
  • [99] Vural, A., Külekçi, G., Bahçecik (Gümüşhane) ve Yakın Civarı Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahı, in: UMTEB 11.Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi, Ankara, Türkiye 2021.
  • [100] Güven, İ.H., Doğu Pontidlerin 1/100.000 Ölçekli Kompilasyonu, MTA Genel Müdürlüğü, Ankara 1993.
  • [101] Vural, A., Kaygusuz, A., Avliyana (Torul-Gümüşhane) Antimonit Cevherleşmesinin Jeolojisi-Mineralojisi ve Kökeninin Araştırılması, Gümüşhane, Türkiye 2016.
  • [102] Vural, A., Kaygusuz, A., Dönmez, H., Avliyana Antimonit Cevherleşmesinin Duraylı İzotop ve Sıvı Kapanım Verileriyle Değerlendirilmesi, in: 69. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye 2016, pp. 370–373.
  • [103] Vural, A., Kaygusuz, A., Paleozoyik Yaşlı Artabel Plütonunun (Gümüşhane) Petrografik ve Jeokimyasal Özellikleri, in: 3. Uluslararası GAP Matematik-Mühendislik-Fen ve Sağılık Bilimleri Kongresi, İKSAD, Şanlıurfa, Türkiye 2019.
  • [104] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Rotası: Karadağ ve Artabel Gölleri, in: 71. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye 2018, pp. 481–482.
  • [105] Güner, S., Yazıcı, E.N., Dursun, A., Yılmaz, Z., et al., Gümüşhane-Bayburt-Trabzon Polimetal Ruhsat Sahaları Jeoloji Raporu, Ankara, Türkiye 2003.
  • [106] Eren, M., Gümüşhane-Kale Arasının Jeolojisi ve Mikrofasiyes incelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, 1983.
  • [107] Vural, A., Kaygusuz, A., Kirlilik Parametrelerine Göre Farklı Kayaçların Element İçeriklerinin Araştırılması: Avliyana (Torul-Gümüşhane/Türkiye), in: 2. Uluslararası Hasankeyf Bilimsel Araştırmalar ve İnovasyon Kongresi, Batman, Türkiye 2022, pp. 251–259.
  • [108] Vural, A., Canca (Gümüşhane) Alterasyon Sahasında Toprak ve Bitki Jeokimyası Çalışmaları ile Altın Potansiyelinin Araştırılması, Ankara, Türkiye 2014.
  • [109] Vural, A., Toprak ve Akasya ağacı sürgünlerindeki iz/ağır metal dağılımı, Gümüşhane-Türkiye. MTA Derg. 2014, 148, 85–106.
  • [110] Vural, A., Gundogdu, A., Akpinar, I., Baltaci, C., Environmental impact of Gümüşhane City, Turkey, waste area in terms of heavy metal pollution. Nat. Hazards 2017, 88, 867–890.
  • [111] Vural, A., Erdoğan, M., Eski Gümüşhane Kırkpavli Alterasyon Sahasında Toprak Jeokimyası. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilim. Enstitüsü Derg. 2014, 4, 1–15.
  • [112] Bulut, V.N., Gundogdu, A., Duran, C., Senturk, H.B., et al., A multi-element solid-phase extraction method for trace metals determination in environmental samples on Amberlite XAD-2000. J. Hazard. Mater. 2007, 146, 155–163.
  • [113] Muller, G., Index of geoaccumulation in sediments of the Rhine River. Geol. J. 1969, 2, 108–118.
  • [114] Rudnick, R., Gao, S., Composition of the Continental Crust, in: Holland, H., Turekian, K. (Eds.), Readings of Treatise on Geochemistry, 2nd ed., Elsevier, Londan, England 2010, pp. 101–123.
  • [115] Stoffers, P., Glasby, G.P., Wilson, C.J., Davis, K.R., et al., Heavy metal pollution in Wellington Harbour. New Zeal. J. Mar. Freshw. Res. 1986, 20, 495–512.
  • [116] Sutherland, R.A., Bed sediment-associated trace metals in an urban stream, Oahu, Hawaii. Environ. Geol. 2000, 39, 611–627.
  • [117] Tomlinson, D.L., Wilson, J.G., Harris, C.R., Jeffrey, D.W., Problems in the assessment of heavy-metal levels in estuaries and the formation of a pollution index, 1980.

Çoklu Kirlilik İndeksleri Kullanılarak Toprak Kalitesinin ve Çevresel Riskin Değerlendirilmesi: Avliyana (Gümüşhane, KD Türkiye)

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 1 - 16, 31.12.2025

Öz

Bu çalışma, Doğu Pontid Orojenik Kuşağı’nda yer alan Avliyana (Gümüşhane) sahasındaki toprakların kirlilik düzeylerini ve iz element zenginleşmelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Arazi topraklarında Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Cd ve Pb konsantrasyonları analiz edilmiş ve kirlilik seviyeleri Kirlilik İndeksi (PI), Jeo-birikim İndeksi (Igeo), Zenginleşme Faktörü (EF) ve Kirlilik Yükü İndeksi (PLI) kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgulara göre Cr, Mn, Co, Ni, Cu ve Zn elementleri genellikle doğal arka plan seviyelerinde kalırken (EF < 2), Arsenik (As), Kadmiyum (Cd) ve Kurşun (Pb) için belirgin zenginleşmeler tespit edilmiştir. Özellikle Arsenik, alanda baskın kirletici olarak belirlenmiş olup ortalama 82,74 ppm (maksimum 533 ppm) değerine ve 40’ın üzerinde Zenginleşme Faktörü (EF) değerlerine ulaşmaktadır. Yerel ana kaya (granitoidler ve volkanikler) verileriyle karşılaştırıldığında, Arsenik'in toprakta ana kayaya göre yaklaşık 42 kat zenginleştiği görülmüş ve bu durum litojenik bir kökenden ziyade antropojenik etkiler ve fiziko-kimyasal süreçlerle (kimyasal tuzak) ilişkilendirilmiştir. Kirlilik Yükü İndeksi (PLI) sonuçları, örnekleme noktalarının büyük bölümünde (13/16) çevresel kalitenin bozulduğunu ve bazı lokasyonların “sıcak nokta” (hotspot) özelliği sergilediğini ortaya koymaktadır.

Etik Beyan

Yazar(lar), herhangi bir kurum/kuruluş veya kişi ile bilinen bir çıkar çatışması ya da ortak çıkar ilişkisinin bulunmadığını teyit eder.

Destekleyen Kurum

Tübitak 1001, Destek No: 115Y146

Kaynakça

  • [1] Sungur, A., Vural, A., Gundogdu, A., Soylak, M., Effect of antimonite mineralization area on heavy metal contents and geochemical fractions of agricultural soils in Gümüşhane Province, Turkey. Catena 2020, 184.
  • [2] Vural, A., K-Ar dating for determining the age of mineralization as alteration product: A case study of antimony mineralization vein type in granitic rocks of Gümüşhane area, Turkey. Acta Phys. Pol. A 2017, 132, 792–795.
  • [3] Vural, A., Gündoğdu, A., Saka, F., Bulut, V.N., Geochemical investigation of the potability of surface water in Çit Stream and related creeks in Avliyana Basin (Gümüşhane , NE Türkiye). Turkish J. Anal. Chem. 2022, 4, 44–51.
  • [4] Vural, A., Avliyana Cevherleşme/Alterasyon Sahasının Kütle Değişim Özellikleri ve Asit Maden Drenaj Potansiyelinin Araştırılması. Icontech Int. J. Surv. Eng. Technol. 2022, 6, 1–23.
  • [5] Vural, A., Kaygusuz, A., Petrographic and geochemical characteristics of late Cretaceous volcanic rocks in the vicinity of Avliyana (Gümüşhane, NE Turkey ). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1796–1810.
  • [6] Sungur, A., Vural, A., Gündoğdu, A., Soylak, M., Gümüştuğ Köyü (Torul-Gümüşhane) Tarım Topraklarında Manganın Jeokimyasal Karakterizasyonu, in: International Trace Analysis Congress (ITAC 2018/ES-AN 2018), Sivas, Türkiye 2018, p. 231.
  • [7] Vural, A., Çicek, B., Evaluation of Gümüştuğ Antimonite (Torul , Gümüşhane/Türkiye) Mineralization with Soil Geochemistry and Multivariate Geostatistical Studies. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2022, 11, 2156–2170.
  • [8] Vural, A., Çiçek, B., Gümüştuğ Antimonit Cevherleşmesinin Toprak Jeokimyası ve Titrek Kavak (Populus Tremula)’nın Biyojeokimyasal Özelliklerinden Yararlanılarak Araştırılması, Gümüşhane, Türkiye 2021.
  • [9] Vural, A., Kaya, S., Başaran, N., Songören, O.T., Anadolu Madenciliğinde İlk Adımlar, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, MTA Kültür Serisi-3, Ankara, Türkiye 2009.
  • [10] Vural, A., Erşen, F., Geology, mineralogy and geochemistry of manganese mineralization in Gumushane, Turkey. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1051–1059.
  • [11] Vural, A., Corumluoglu, Ö., Asri, İ., Remote sensing technique for capturing and exploration of mineral deposit sites in Gumushane metallogenic province, NE Turkey. J. Geol. Soc. India 2017, 90, 628–633.
  • [12] Vural, A., Çorumluoğlu, Ö., Asri, İ., Investigation of alteration areas by Crosta using LANDSAT images for Old Gumushane (Suleymaniye) and its near vicinity. J. Nat. Sci. Inst. Gumushane Univ. 2012, 2, 36–48.
  • [13] Özdoğan, K., Karadağ (Torul-Gümüşhane) ve Yakın Çevresinin Jeolojisi-Mineralojisi-Petrografisi ve Maden Zuhurlarının Jenetik İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi, 1992.
  • [14] Lermi, A., Midi (Karamustafa/Gümüşhane, KD Türkiye) Zn-Pb Yatağının Jeolojik, Mineralojik, Jeokimyasal ve Kökensel İncelemesi, K.T.Ü. Trabzon, Türkiye, 2003.
  • [15] Demir, Y., Istala ve Köstere (Zigana/Gümüşhane) Cu-Pb-Zn Madenleri ve Yan Kayaçlarının Mineralojisi ve Dokusal Özelliklerinin Karşılaştırılmalı İncelenmesi, K.T.Ü. Trabzon-Türkiye, 2005.
  • [16] Vural, A., Gold and Silver Content of Plant Helichrysum Arenarium, Popularly Known as the Golden Flower, Growing in Gümüşhane, NE Turkey. Acta Phys. Pol. A 2017, 132, 978–980.
  • [17] Vural, A., Gündoğdu, A., Saka, F., Bulut, V.N., et al., The Heavy Metals and Minor Elements Effects of Mineralization and Alteration Areas with Buried Ore Deposits Potential on the Surface Waters. J. Investig. Eng. Technol. 2022, 5, 21–33.
  • [18] Vural, A., Evaluation of soil geochemistry data of Canca Area (Gümüşhane, Turkey) by means of Inverse Distance Weighting (IDW) and Kriging methods-preliminary findings. Bull. Miner. Res. Explor. 2019, 158, 195–216.
  • [19] Vural, A., Kaygusuz, A., The Geostatistical Evaluation of the Genetic Relationship of Rocks : A Case Study of the Derinoba-Kayadibi Granites. J. Eng. Res. Appl. Sci. 2024, 13, 2537–2552.
  • [20] Vural, A., On the elemental contents of aspen (Populus tremula L.) leaves grown in the mineralization area. J. Geogr. Cartogr. 2023, 6, 1–10.
  • [21] Vural, A., Safari, S., Phytoremediation ability of Helichrysum arenarium plant for Au and Ag: case study at Demirören village (Gümüşhane, Turkey). Gold Bull. 2022, 55, 129–136.
  • [22] Vural, A., Akpinar, İ., Sipahi, F., Mineralogical and Chemical Characteristics of Clay Areas, Gümüşhane Region (NE Turkey), and Their Detection Using the Crósta Technique with Landsat 7 and 8 Images. Nat. Resour. Res. 2021, 30, 3955–3985.
  • [23] Vural, A., Biogeochemical characteristics of Rosa canina grown in hydrothermally contaminated soils of the Gümüşhane Province, Northeast Turkey. Environ. Monit. Assess. 2015, 187, 486.
  • [24] Vural, A., Demirören/Gümüşhane-Türkiye Kuvars Porfiri Kayacı ve İlişkili Skarn-Metasomatizmanın Jeokimyasal Özellikleri. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2020, 7, 97–121.
  • [25] Özkan, M., Vural, A., Akgül, Ö., Gültepe, M.A., et al., Comprehensive geostatistical Assessment of stream sediments for mineralization potential in the eastern Black Sea region. Period. Di Mineral. 2025, 94, 83–111.
  • [26] Vural, A., Kaya, A., Arzular-Yitirmez-Dölek (Gümüşhane) Maden/Alterasyon Sahalarındaki Doğal (226Ra, 232Th ve 40K) ve yapay (138Cs) Radyoaktivitelerine ait ilk değerlendirmeler. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2021, 8, 105–120.
  • [27] Vural, A., Trace element accumulation behavior, ability, and propensity of Taraxacum officinale F.H. Wigg (Dandelion). Environ. Sci. Pollut. Res. 2024, 31, 16667–16684.
  • [28] Vural, A., Kaya, A., Assessment of Karamustafa Gold-Bearing Zn-Pb Mine (Gümüşhane, Türkiye) Area in Terms of Natural and Artificial Radioactivity. Göbeklitepe Int. J. Med. Sci. 2023, 6, 39–52.
  • [29] Vural, A., Trace/heavy metal accumulation in soil and in the shoots of acacia tree, Gümüşhane-Turkey. Bull. Miner. Res. Explor. 2014, 148, 85–106.
  • [30] Hou, Z., Zhang, H., Geodynamics and metallogeny of the eastern Tethyan metallogenic domain. Ore Geol. Rev. 2015, 70, 346–384.
  • [31] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Akpınar, İ., Gücer, M.A., et al., Eocene magmatism and associated Fe-Cu mineralization in northeastern Turkey: a case study of the Karadağ skarn. Int. Geol. Rev. 2022, 64, 1530–1555.
  • [32] Sipahi, F., Kaygusuz, A., Saydam Eker, Ç., Vural, A., et al., Late Cretaceous arc igneous activity: the Eğrikar Monzogranite example. Int. Geol. Rev. 2018, 60, 382–400.
  • [33] Sipahi, F., Akpınar, İ., Gücer, M.A., Kaygusuz, A., et al., Origin and tectonic setting of the carbonate-hosted Kopuz Fe skarn Deposit, Sakarya Zone, NE Türkiye. J. Asian Earth Sci. 2025, 294, 106769.
  • [34] Akçay, M., Lermi, A., Van, A., Biogeochemical exploration for massive sulphide deposits in areas of dense vegetation: An orientation survey around the Kankoy Deposit. J. Geochemical Explor. 1998, 63, 173–187.
  • [35] Lermi, A., Midi (Karamustafa/Gümüşhane, KD Türkiye) Zn-Pb Yatağının Jeolojik, Mineralojik, Jeokimyasal ve Kökensel İncelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 2003.
  • [36] Sipahi, F., Akpınar, İ., Saydam Eker, Ç., Kaygusuz, A., et al., Formation of the Eğrikar (Gümüşhane) Fe–Cu skarn type mineralization in NE Turkey: U–Pb zircon age, lithogeochemistry, mineral chemistry, fluid inclusion, and O-H-C-S isotopic compositions. J. Geochemical Explor. 2017, 182, 32–52.
  • [37] Vural, A., Assessment of Sessile Oak (Quercus petraea L.) Leaf as Bioindicator for Exploration Geochemistry. Acta Phys. Pol. A 2016, 130, 191–193.
  • [38] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Akpınar, İ., Gücer, M.A., et al., Eocene magmatism and associated Fe-Cu mineralization in northeastern Turkey: a case study of the Karadağ skarn. Int. Geol. Rev. 2021, 1–26.
  • [39] Sipahi, F., Saydam Eker, Ç., Kaygusuz, A., Vural, A., Investigation of mineral chemistry, fluid inclusion and stable isotope composition of skarn mineralization at Eğrikar (Torul-Gümüşhane, NE Turkey), Ankara, Turkey 2016.
  • [40] Ünal Çakır, E., Gökce, A., Geology, fluid inclusion, and stable isotope (O, H, S, C) characteristics of the Hazinemağara (Gümüşhane) lead-zinc deposit , NE Turkey. Turkish J. Earth Sci. 2019, 28, 623–639.
  • [41] Çiftçi, A., Ural, M.N., Vural, A., Baz metalleri̇n dünya si̇yasi̇ tari̇hi̇ndeki̇ önemli̇ olaylarla bağlantısının retrospekti̇f li̇teratür taramasi yöntemi̇ i̇le araştırılması. Int. Soc. Sci. Stud. J. 2020, 6, 1453–1461.
  • [42] Çiftçi, A., Vural, A., Ural, M.N., Analysis of Some Concepts Related to the Environment and Health with the N-Gram Method. J. Int. Heal. Sci. Manag. 2021, 7, 47–54.
  • [43] Bilimsel, M.T., Analysis, R., Example, T., Fak, B., et al., Mağaralarda Jeoturizm Amaçlı Risk Analizi; Gümüşhane Akçakale Mağarası Örneği. 2025, 35–45.
  • [44] Külekçi, G., Exploration of Chemical Composition and Properties of Ancient Silver Mine Slag. J. Civ. Eng. Constr. 2025, 14, 1–7.
  • [45] Rose, A.W., Hawkes, H., Webs, J., Geochemistry in Mineral Exploration, 2nd ed., Academic Press, Londan, England 1991.
  • [46] Reis, A.P., Sousa, A.J., Cardoso Fonseca, E., Soil geochemical prospecting for gold at Marrancos (Northern Portugual). J. Geochemical Explor. 2001, 73, 1–10.
  • [47] Vural, A., Investigation of the relationship between rare earth elements, trace elements, and major oxides in soil geochemistry. Environ. Monit. Assess. 2020, 192, 124.
  • [48] Vural, A., Soil geochemistry survey for gold exploration at Kısacık area (Çanakkale, Ayvacık, Türkiye). Period. Di Mineral. 2024, 93, 61–83.
  • [49] Vural, A., Comparison of Threshold Values Calculated with Different Methods and Soil Geochemistry Survey Using Iso-concentration Mapping for Single Element and Multielement Halos Technique for Gold Exploration at Kısacık (Ayvacık/Çanakkale-Türkiye). 2023,
  • [50] Reimann, C., Garrett, R.G., Geochemical background - Concept and reality. Sci. Total Environ. 2005, 350, 12–27.
  • [51] Ellsmore, R., Buckman, S., Soil geochemistry and pathfinder element distribution associated with the Hillgrove Antimony-Gold-Tungsten deposit, New England Orogen, NSW. New Engl. Orogen 2010 2010, 2010, 141–144.
  • [52] Hao, L., Zhao, X., Zhao, Y., Lu, J., et al., Determination of the geochemical background and anomalies in areas with variable lithologies. J. Geochemical Explor. 2014, 139, 177–182.
  • [53] Külekçi, G., Vural, A., Analysis and Classification of Water Occuring Naturally in a Metallic Underground Mine, in: International Halich Congress, İstanbul, Türkiye 2021, pp. 308–316.
  • [54] Saydam Eker, Ç., Külekçi, G., Uçak, G., First evaluation and ecological risk of potentially toxic elements in the formations of Akçakale cave (Gümüşhane-NE-Türkiye). Environ. Monit. Assess. 2025, 197, 1–24.
  • [55] Ketin, İ., Canitez, N., Yapısal Jeoloji, İstanbul İTÜ Kütüphanesi 1972.
  • [56] Özsayar, T., Pelin, S., Gedikoğlu, A., Doğu Pontidlerde Kretase. KTÜ Yer Bilim. Derg. 1981, 1, 65–114.
  • [57] Bektaş, O., Upper Cretaceous shoshonitic volcanism and its importance in the eastern Pontides. Karadeniz Tech. Univ. Earth Sci. Bull. 1984, 3, 53–62.
  • [58] Bektaş, O., Güven, İ.H., Alaskan Aphinitic Type Ultramafic and Mafic Complexes as the Root Zone of the Eastern Pontide Magmatic Arc (NE Turkey), in: Geology of the Black Sea Region, Ankara, Türkiye 1995, pp. 189–196.
  • [59] Topuz, G., Altherr, R., Kalt, A., Satir, M., et al., Aluminous granulites from the Pulur complex, NE Turkey: A case of partial melting, efficient melt extraction and crystallisation. Lithos 2004, 72, 183–207.
  • [60] Topuz, G., Altherr, R., Siebel, W., Schwarz, W.H., et al., Carboniferous high-potassium I-type granitoid magmatism in the Eastern Pontides: The Gümüşhane pluton (NE Turkey). Lithos 2010, 116, 92–110.
  • [61] Kaygusuz, A., Aydınçakır, E., Yücel, C., Atay, H.E., Petrographic and geochemical characteristics of carboniferous plutonic rocks around Erenkaya (Gümüşhane, NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1774–1788.
  • [62] Vural, A., Kaygusuz, A., Petrology of the Paleozoic Plutons in Eastern Pontides: Artabel Pluton (Gümüşhane, NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1216–1228.
  • [63] Kaygusuz, A., Geochronological age relationships of Carboniferous Plutons in the Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2020, 9, 1299–1307.
  • [64] Karslı, O., Dokuz, A., Kandemir, R., Subduction-related Late Carboniferous to Early Permian Magmatism in the Eastern Pontides, the Camlik and Casurluk plutons: Insights from geochemistry, whole-rock Sr–Nd and in situ zircon Lu–Hf isotopes, and U–Pb geochronology. Lithos 2016, 266–267, 98–114.
  • [65] Kaygusuz, A., Arslan, M., Siebel, W., Sipahi, F., et al., Geochronological evidence and tectonic significance of Carboniferous magmatism in the southwest Trabzon area, eastern Pontides, Turkey. Int. Geol. Rev. 2012, 54, 1776–1800.
  • [66] Kaygusuz, A., Arslan, M., Sipahi, F., Temizel, İ., U-Pb zircon chronology and petrogenesis of Carboniferous plutons in the northern part of the Eastern Pontides, NE Turkey: Constraints for Paleozoic magmatism and geodynamic evolution. Gondwana Res. 2016, 39, 327–346.
  • [67] Çoğulu, E., Gümüşhane ve Rize granitik plutonlarının mukayeseli petrojeolojik ve jeokronolojik etüdü. Unpubl. Diss. Thesis, İstanbul Tech. Univ. 1975.
  • [68] Yılmaz, Y., Petrology and structure of the Gümüşhane Granite and surrounding rocks, North-Eastern Anatolia. PhD Thesis, Univ. London 1972, 260 p.
  • [69] Saydam Eker, Ç., Petrography and geochemistry of Eocene sandstones from eastern Pontides (NE TURKEY): Implications for source area weathering, provenance and tectonic setting. Geochemistry Int. 2012, 50, 683–701.
  • [70] Ağar, Ü., Geology of Demirözü (Bayburt) and Köse (Kelkit), KTU, Trabzon, 1977.
  • [71] Ustaömer, T., Robertson, A.H.F., Ustaömer, P.A., Gerdes, A., et al., Constraints on variscan and cimmerian magmatism and metamorphism in the pontides (Yusufeli-Artvin area), NE Turkey from U-Pb dating and granite geochemistry. Geol. Soc. Spec. Publ. 2013, 372, 49–74.
  • [72] Pelin, S., Alucra (Giresun) Güneydoğu yöresinin petrol olanaklan bakımından jeolojik incelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayını, Yayın No. 87, Trabzon 1977.
  • [73] Sipahi, F., Vural, A., Akpinar, I., Saydam Eker, Ç., et al., Comparison of Fluid Inclusions of Egrikar Fe-Cu, Kopuz Fe And Karadag Fe-Cu Skarns Occurrences (Gümüshane, Turkey), in: 3rd International Conference on Engineering and Natural Science I(CENS 2017), 2017, pp. 561–561.
  • [74] Temizel, İ., Arslan, M., Yücel, C., Abdioğlu Yazar, E., et al., U-Pb geochronology, bulk-rock geochemistry and petrology of Late Cretaceous syenitic plutons in the Gölköy (Ordu) area (NE Turkey): Implications for magma generation in a continental arc extension triggered by slab roll-back. J. Asian Earth Sci. 2019, 171, 305–320.
  • [75] Köprübaşı, N., Şen, C., Kaygusuz, A., Doğu Pontid adayayı granitoyidlerinin karşılaştırılmalı petrografik ve kimyasal özellikleri, KD Türkiye. Uygulamalı Yerbilim. Derg. 2000, 1, 111–120.
  • [76] Kaygusuz, A., Saydam Eker, Ç., Geochemical features and petrogenesis of Late Cretaceous subduction-related volcanic rocks in the Değirmentaşı (Torul/Gümüşhane) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2021, 10, 1689–1702.
  • [77] Kaygusuz, A., Arslan, M., Temizel, İ., Yücel, C., et al., U–Pb zircon ages and petrogenesis of the Late Cretaceous I-type granitoids in arc setting, Eastern Pontides, NE Turkey. J. African Earth Sci. 2021, 174, 104040.
  • [78] Kaygusuz, A., Siebel, W., Şen, C., Satir, M., Petrochemistry and petrology of I-type granitoids in an arc setting: The composite Torul pluton, Eastern Pontides, NE Turkey. Int. J. Earth Sci. 2008, 97, 739–764.
  • [79] Tokel, S., Doğu Karadeniz bölgesinde Eosen yaşlı kalkalkalen andezitler ve jeotektonizma. Türkiye Jeol. Kurult. Büllteni 1977, 20, 49–54.
  • [80] Karslı, O., Chen, B., Aydın, F., Şen, C., Geochemical and Sr-Nd-Pb isotopic compositions of the Eocene Dölek and Sariçiçek Plutons, Eastern Turkey: Implications for magma interaction in the genesis of high-K calc-alkaline granitoids in a post-collision extensional setting. Lithos 2007, 98, 67–96.
  • [81] Topuz, G., Okay, A.İ., Altherr, R., Schwarz, W.H., et al., Post-collisional adakite-like magmatism in the Agvanis Massif and implications for the evolution of the Eocene magmatism in the Eastern Pontides (NE Turkey). Lithos 2011, 125, 131–150.
  • [82] Kaygusuz, A., Sipahi, F., Ilbeyli, N., Arslan, M., et al., Petrogenesis of the late Cretaceous Turnagöl intrusion in the eastern Pontides: Implications for magma genesis in the arc setting. Geosci. Front. 2013, 4, 423–438.
  • [83] Aslan, Z., Arslan, M., Temizel, İ., Kaygusuz, A., K-Ar dating, whole-rock and Sr-Nd isotope geochemistry of calc-alkaline volcanic rocks around the Gümüşhane area: Implications for post-collisional volcanism in the Eastern Pontides, Northeast Turkey. Mineral. Petrol. 2014, 108, 245–267.
  • [84] Kaygusuz, A., Yücel, C., Arslan, M., Sipahi, F., et al., Petrography, mineral chemistry and crystallization conditions of Cenozoic plutonic rocks located to the north of Bayburt (Eastern Pontides, Turkey). Bull. Miner. Res. Explor. 2018, 157, 75–102.
  • [85] Kaygusuz, A., Merdan Tutar, Z., Yücel, C., Mineral chemistry, crystallization conditions and petrography of Cenozoic volcanic rocks in the Bahçecik (Torul/Gumushane) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2017, 6, 641–651.
  • [86] Kaygusuz, A., Gucer, M.A., Yücel, C., Aydınçakır, E., et al., Petrography and crystallization conditions of Middle Eocene volcanic rocks in the Aydıntepe-Yazyurdu (Bayburt) area, Eastern Pontides (NE Turkey). J. Eng. Res. Appl. Sci. 2019, 8, 1205–1215.
  • [87] Temizel, İ., Arslan, M., Ruffet, G., Peucat, J.J., Petrochemistry, geochronology and Sr–Nd isotopic systematics of the Tertiary collisional and post-collisional volcanic rocks from the Ulubey (Ordu) area, eastern Pontide, NE Turkey: Implications for extension-related origin and mantle source characteristi. Lithos 2012, 128–131, 126–147.
  • [88] Temizel, İ., Arslan, M., Yücel, C., Abdioğlu Yazar, E., et al., Eocene tonalite–granodiorite from the Havza (Samsun) area, northern Turkey: adakite-like melts of lithospheric mantle and crust generated in a post-collisional setting. Int. Geol. Rev. 2020.
  • [89] Yücel, C., Arslan, M., Temizel, İ., Abdioğlu Yazar, E., et al., Evolution of K-rich magmas derived from a net veined lithospheric mantle in an ongoing extensional setting: Geochronology and geochemistry of Eocene and Miocene volcanic rocks from Eastern Pontides (Turkey). Gondwana Res. 2017, 45, 65–86.
  • [90] Kaygusuz, A., Şahin, K., Mescitli (Torul / Gümüşhane) ve Çevresindeki Eosen Yaşlı Volkanik Kayaçların Petrografik, Jeokimyasal ve Petrolojik Özellikleri. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilim. Enstitüsü Derg. 2016, 6, 89.
  • [91] Kaygusuz, A., Aslan, Z., Aydınçakır, E., Yücel, C., et al., Geochemical and Sr-Nd-Pb isotope characteristics of the Miocene to Pliocene volcanic rocks from the Kandilli (Erzurum) area, Eastern Anatolia (Turkey): Implications for magma evolution in extension-related origin. Lithos 2018, 296–299, 332–351.
  • [92] Vural, A., Kaygusuz, A., Geochronology, petrogenesis and tectonic importance of Eocene I-type magmatism in the Eastern Pontides, NE Turkey. Arab. J. Geosci. 2021, 14, 467.
  • [93] Aydınçakır, E., Yücel, C., Ruffet, G., Gücer, M.A., et al., Petrogenesis of post-collisional Middle Eocene volcanism in the Eastern Pontides (NE, Turkey): Insights from geochemistry, whole-rock Sr-Nd-Pb isotopes, zircon U-Pb and 40Ar-39Ar geochronology. Geochemistry 2022, 125871.
  • [94] Kaygusuz, A., K/Ar ages and geochemistry of the post-collisional volcanic rocks in the Ilica (Erzurum) area, eastern Turkey. Neues Jahrb. Fur Mineral. 2009, 186, 21–36.
  • [95] Vural, A., Külekçi, G., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahı:Gümüşhane-Bahçecik Köyü. Euroasia J. Math. Eng. Nat. Med. Sci. 2021, 8, 1–23.
  • [96] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahlarına Dair Farkındalık Olusturulması: Eski Gümüshane-Dört Konak Güzergahı, in: II. International Sustainable Tourism Congress, Gümüşhane, Türkiye 2018, pp. 533–542.
  • [97] Vural, A., Gümüshane-Zigana Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergâhı, in: II. International Sustainable Tourism Congress, Gümüşhane, Türkiye 2018, pp. 607–617.
  • [98] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahlarına Dair Farkındalık Oluşturulması : Eski Gümüşhane - Dörtkonak Güzergahı. Gümüşhane Üniversitesi Sos. Bilim. Enstitüsü Elektron. Derg. 2019, 10, 250–274.
  • [99] Vural, A., Külekçi, G., Bahçecik (Gümüşhane) ve Yakın Civarı Zenginleştirilmiş Jeoturizm Güzergahı, in: UMTEB 11.Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi, Ankara, Türkiye 2021.
  • [100] Güven, İ.H., Doğu Pontidlerin 1/100.000 Ölçekli Kompilasyonu, MTA Genel Müdürlüğü, Ankara 1993.
  • [101] Vural, A., Kaygusuz, A., Avliyana (Torul-Gümüşhane) Antimonit Cevherleşmesinin Jeolojisi-Mineralojisi ve Kökeninin Araştırılması, Gümüşhane, Türkiye 2016.
  • [102] Vural, A., Kaygusuz, A., Dönmez, H., Avliyana Antimonit Cevherleşmesinin Duraylı İzotop ve Sıvı Kapanım Verileriyle Değerlendirilmesi, in: 69. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye 2016, pp. 370–373.
  • [103] Vural, A., Kaygusuz, A., Paleozoyik Yaşlı Artabel Plütonunun (Gümüşhane) Petrografik ve Jeokimyasal Özellikleri, in: 3. Uluslararası GAP Matematik-Mühendislik-Fen ve Sağılık Bilimleri Kongresi, İKSAD, Şanlıurfa, Türkiye 2019.
  • [104] Vural, A., Zenginleştirilmiş Jeoturizm Rotası: Karadağ ve Artabel Gölleri, in: 71. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye 2018, pp. 481–482.
  • [105] Güner, S., Yazıcı, E.N., Dursun, A., Yılmaz, Z., et al., Gümüşhane-Bayburt-Trabzon Polimetal Ruhsat Sahaları Jeoloji Raporu, Ankara, Türkiye 2003.
  • [106] Eren, M., Gümüşhane-Kale Arasının Jeolojisi ve Mikrofasiyes incelemesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, 1983.
  • [107] Vural, A., Kaygusuz, A., Kirlilik Parametrelerine Göre Farklı Kayaçların Element İçeriklerinin Araştırılması: Avliyana (Torul-Gümüşhane/Türkiye), in: 2. Uluslararası Hasankeyf Bilimsel Araştırmalar ve İnovasyon Kongresi, Batman, Türkiye 2022, pp. 251–259.
  • [108] Vural, A., Canca (Gümüşhane) Alterasyon Sahasında Toprak ve Bitki Jeokimyası Çalışmaları ile Altın Potansiyelinin Araştırılması, Ankara, Türkiye 2014.
  • [109] Vural, A., Toprak ve Akasya ağacı sürgünlerindeki iz/ağır metal dağılımı, Gümüşhane-Türkiye. MTA Derg. 2014, 148, 85–106.
  • [110] Vural, A., Gundogdu, A., Akpinar, I., Baltaci, C., Environmental impact of Gümüşhane City, Turkey, waste area in terms of heavy metal pollution. Nat. Hazards 2017, 88, 867–890.
  • [111] Vural, A., Erdoğan, M., Eski Gümüşhane Kırkpavli Alterasyon Sahasında Toprak Jeokimyası. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilim. Enstitüsü Derg. 2014, 4, 1–15.
  • [112] Bulut, V.N., Gundogdu, A., Duran, C., Senturk, H.B., et al., A multi-element solid-phase extraction method for trace metals determination in environmental samples on Amberlite XAD-2000. J. Hazard. Mater. 2007, 146, 155–163.
  • [113] Muller, G., Index of geoaccumulation in sediments of the Rhine River. Geol. J. 1969, 2, 108–118.
  • [114] Rudnick, R., Gao, S., Composition of the Continental Crust, in: Holland, H., Turekian, K. (Eds.), Readings of Treatise on Geochemistry, 2nd ed., Elsevier, Londan, England 2010, pp. 101–123.
  • [115] Stoffers, P., Glasby, G.P., Wilson, C.J., Davis, K.R., et al., Heavy metal pollution in Wellington Harbour. New Zeal. J. Mar. Freshw. Res. 1986, 20, 495–512.
  • [116] Sutherland, R.A., Bed sediment-associated trace metals in an urban stream, Oahu, Hawaii. Environ. Geol. 2000, 39, 611–627.
  • [117] Tomlinson, D.L., Wilson, J.G., Harris, C.R., Jeffrey, D.W., Problems in the assessment of heavy-metal levels in estuaries and the formation of a pollution index, 1980.
Toplam 117 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil İngilizce
Konular Jeofizik ve Çevresel Akışkan Akışları
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Alaaddin Vural 0000-0002-0446-828X

Gönderilme Tarihi 6 Aralık 2025
Kabul Tarihi 26 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA Vural, A. (2025). Assessment of Soil Quality and Environmental Risk Using Multiple Pollution Indices: Avliyana (Gümüşhane, NE Türkiye). Journal of Investigations on Engineering and Technology, 8(1), 1-16.