An Investigation of the Relationship Between Personality Traits and Environmental Literacy Levels of Adults Across in Different Professions

Öz

In this study, the environmental literacy levels of individuals working in different professional groups were examined in terms of demographic variables, and the relationships between these levels and personality traits were investigated. The data for the study, conducted using the relational screening model, were collected from 200 volunteers in the education, health, and security sectors, determined through convenience sampling. Three different measurement instruments were used as data collection tool [Personal information form, Five Factor Personality Scale (FFPS), and Environmental Literacy Scale for Adults(ELSA)]. The data collected via Google Forms were analyzed using SPSS 21.0 software. The study found that the environmental literacy levels of education workers were higher than those of health and security workers. It was also found that female individuals working in the education sector had a higherlevel of environmental awareness compared to their male counterparts, and that as the professional seniority of education workers increased, their environmental awareness also increased. When examining the findings regarding personality traits and environmental literacy levels, it was found that as education workers' traits of "self-control," "agreeableness," "openness to experience," and "extraversion" increased, their environmental literacy levels also increased. In the health profession group, positive relationships were found only between the subdimensions of "self-control" and "environmental awareness," and between "openness to experience" and "environmental concern" with the "environmental awareness" sub-dimensions. There is not statistically significant relationship between the personality traits of individuals working in the security profession group and the total scores and sub-dimensions of the environmental literacy scale.

Anahtar Kelimeler

• Personality characteristics
• environmental literacy
• diffrent profesion groups
• adult

Farklı Meslek Grubundaki Yetişkin Bireylerin Kişilik Özellikleri ile Çevre Okuryazarlık Düzeyleri Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, farklı meslek gruplarında çalışan bireylerin çevre okuryazarlık düzeylerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi ve bu düzeylerin kişilik özellikleriyle olan ilişkileri araştırılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmanın verileri kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla belirlenen eğitim, sağlık ve güvenlik sektöründeki gönüllü 200 yetişkinden toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgiler formu, beş faktör kişilik ölçeği (BFKÖ) ve yetişkinler için çevre okuryazarlığı ölçeği (ELSA) olmak üzere üç farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Google Formlar yolu ile toplanan veriler, SPSS 21.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada eğitim çalışanlarının çevre okuryazarlık düzeylerinin sağlık ve güvenlik çalışanlarından daha yüksek olduğu bulunmuştur. Eğitim sektöründe çalışan kadın bireylerin çevreye karşı bilinç düzeylerinin erkek eğitim çalışanlarından yüksek olduğu ve eğitim çalışanlarının mesleki kıdeminin arttıkça çevresel farkındalığın arttığı bulunmuştur. Kişilik özellikleri ile çevre okuryazarlık düzeyleri açısından elde edilen bulgular incelendiğinde eğitim çalışanlarının “öz-denetim”, “yumuşak başlılık”, “deneyime açıklık” ve “dışa dönüklük” özellikleri arttıkça çevre okuryazarlık düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Sağlık meslek grubunda çalışanların ise “öz denetimlilik” ve “çevresel farkındalık” alt boyutu ile; “deneyime açıklık” ve “çevresel farkındalık” alt boyutları arasında pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Güvenlik meslek grubunda çalışanların kişilik özellikleri ile çevre okuryazarlık ölçeği toplam puanları ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kişilik özellikleri
• çevre okuryazarlığı
• farklı meslek grupları
• yetişkin

Kaynakça

1. Aksoy, B., & Karatekin, K. (2011). Farklı programlardaki lisans öğrencilerinin çevreye yönelik duyuşsal eğilimleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 153(153), 23-36.
2. Ashton, M., Paunonen, S., Helmes, E., & Jackson, D. (1998). Kin altruism, raciprocal altruism and the big five personality factors. Evolution and Human Behavior, 19(4), 243-255.
3. Atabek-Yiğit, E., Köklükaya, N., Yavuz, M., & Demirhan, E. (2014). Development And Validation Of Environmental Literacy Scale For Adults (ELSA). Journual Of Baltic Science Education, 13(3), 425-435. https://doi.org/10.33225/jbse/14.13.425
4. Balkan Kıyıcı, F. (2009). Çevre eğitimi. V. Sevinç içinde, Eğitim fakülteleri için genel çevre bilimi (s. 175-183). Ankara: Maya Akademi.
5. Bilim, İ. (2012, Eylül). Sürüdürülebilir çevre açısından eğitim fakültesi öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Briscoe, M., Givens, J., Hazboun, S., & Krannich, R. (2019). At home, in public, and in between: Gender diffirences in public, private and transportation pro-environmental bahaviors in the US İntermounitain West. Environmental Sociology, 5(2). https://doi.org/10.1080/23251042.2019.1628333
7. Burger, J. (2006). Personality. Kaknüs Yayınları.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2022). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

9. Can, A. (2024). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.
10. Chamorro-Premuzic, T. (2007). Personality and individual differences. Blackwell Publishing.
11. Cheng, T.-M., & Wu, H. (2015). How do environmental knowledge, environmental sensivity and place attachment affect environmentally responsible behavior? An integrated approach for sustainable island tourism. Journal of Sustainable Tourism, 23(4), 557-576. https://doi.org/10.1080/09669582.2014.965177
12. Cohen, P. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Second Edition. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
13. Costa, P., & McCrae, R. (1990). Personality disorders and the five-factor model of personality. Journal of Personality Disorders, 4(4), 362-371. https://doi.org/10.1521/pedi.1990.4.4.362
14. Costa, P., & McCrae, R. (1995). Domains and facets: Hierarchical personality assessment using the revised neo personality inventory. Journal of Personality Assessment, 64(1), 21-50. https://doi.rog/10.1207/s15327752jpa6401_2
15. Çabuk, B., & Karacaoğlu, C. (2003). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1), 190-198. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000079
16. Demirtaş, N., Akbulut, M. C., & Özşen, Z. S. (2018). Üniversite öğrencilerinin çevre okuryazarlığı üzerine bir araştırma: beypazarı meslek yüksekokulu örneği. Anadolu Çevre ve Hayvancılık Bilimleri Dergisi, 3(1), 27-33. https://doi.org/10.35229/jaes.392248
17. Deniş, H., & Genç, H. (2007). Çevre bilimi dersi alan ve almayan sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye ilişkin tutumları ve çevre bilimi dersindeki başarılarının karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20-26.
18. Derman, A., & Hacıeminoğlu, E. (2017). Sürdürülebilir gelişme için eğitim bağlamında sınıf öğretmenlerinin çevre okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 81-103. https://doi.org/10.7822/omuefd.373029
19. Eyiol, S., Kırğıl, A., Çövüt, O., Bacak, E., Mergensoy, D., & Karadeniz, V. (2024). Öğretmenlerin çevre duyarlık algıları. Premium Sosyal Bilimler E-Dergisi, 8(38), 209-225. https://doi.org/10.5281/zenodo.10642753
20. Genç, M., & Genç, T. (2013). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi. Asya Öğretim Dergisi, 1(1), 9-19.
21. Güney, E., & Akıllı, M. (2023). Sınıf öğretmenlerinin çevre okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 733-759. https://doi.org/10.19171/uefad.1318538
22. Güven, İ., Yurdatapan, M., Benzer, E., & Şahin, F. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ile sağlıklı yaşama yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(4), 1431-1448.
23. Hirsh, J. (2010). Personality and environmental concern. Journal of Environmental Psychology, 30(2), 245-248. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2010.01.004
24. Hirsh, J., & Dolderman, D. (2007). Personality predictors of consumerism and environmentalism: A preliminary study. Personality and Individual Differences, 43(6), 1583-1593. https://doi.org/10.1016/j.paid.2007.04.015
25. Hopwood, C., Schwaba, T., & Bleidorn, W. (2021). Personality changes associated with increasing environmental concers. Journal of Environmental Psychology, 77, 101684. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101684.
26. Horzum, M. B., Ayas, T., & Padır, M. A. (2017). Beş faktör kişilik ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(2), 398-408. https://doi.org/10.19126/suje.298430
27. Hsu, S. (1997). An assessment of environmental literacy and analysis of predictors of responsible environmental behavior held by secondary teachers in hualien county of taiwan. The Ohio State University.
28. Hungerford, H., Peyton, R., & Wilke, R. (1980). Goals for curriculum development in environmental education. The Journal of Enviromental Education, 11(3), 42-47. https://doi.org/10.1080/00958964.1980.9941381.
29. Kals, E., Schumacher, D., & Montada, L. (1999). Emotional affinity toward nature as a motivational basis to protect nature. Environment and Behavior, 31(2), 178-202. https://doi.org/10.1177/00139169921972056.
30. Kaya Durna, D. (2016). İlköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin çevre bilinci ve bu okullardaki çevre eğitimi. Amasya, Türkiye.
31. Kibert, N. C. (2000). An analysis of the correlations between the attitude, behavior, and knowledge components of environmental literacy in undergraduate university students. https://ufdc.ufl.edu/uf00100691/00001 (accessed on 26 May 2024).
32. Kışoğlu, M. (2009, Ağustos 19). Öğrenci Merkezli Öğretimin Öğretmen Adaylarının Çevre Okuryazarlığı Düzeyine Etkisinin Açıklanması. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
33. Mayer, S., & Frantz, C. M. (2004). The connectedness to nature scale: A measure of individuals' feeling in community with nature. Journal of Environmental Psychology, 24(4), 503-515. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2004.10.001
34. Murphy, T. (2002). The minnesota report card on environmental literacy. St. Paul: Minnesota State Office of Environmental Assistance.
35. Roth, C. (1992). Environmental Literacy: Its Roots, Evolution, and Directions in the 1990s. Ohio: Education Development Center.
36. Sargın, S. A., Baltacı, F., Katipoğlu, M., Erdik, C., Arbatlı, M. S., Karaardıç, H., . . . Büyükcengiz, M. (2016). Öğretmen adaylarının çevreye karşı bilgi, davranış ve tutum düzeylerinin araştırılması. Education Sciences, 11(1), 1-22. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2016.11.1.1C0650.
37. Schultz, W. (2001). Empathizing with nature: The effects of perspective taking on concern for environmental issues. Journal of Social İssues, 56(3), 391-406. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00174
38. Simmons, D. (1995). The NAAEE Standards project: Papers on the development of environmental education standards. North American Association for Environmental Education.
39. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
40. Teksöz, G., Şahin, E., & Ertepınar, H. (2010). Çevre okuryazarlığı, öğretmen adayları ve sürdürülebilir bir gelecek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 307-320.
41. UNESCO. (1978). United nations educational scientifc and cultural organization. Intergovernmental Conference on Environmental Education Tbilisi: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000032763 (accessed on 10 May 2024)
42. Yıldız, T. K., Ulusoy, H., & Sarıçoban, S. (2023). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalıkları ve çevre okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(3), 476-483. doi:https://doi.org/10.51754/cusbed.1379170