The P4C Model in Social Studies Teaching: Examining Creative Problem-Solving Characteristics and Critical Thinking

Öz

The main objective of this research is to determine the effect of the Philosophy for Children (P4C) learning approach on students' critical thinking tendencies and creative problem solving skills in 5th grade social studies lessons. This study employs a quasi-experimental design, a quantitative research method, based on a pre-test post-test control group model. The sample consists of 66 students enrolled in the 5th grade of a private school during the spring semester of the 2024–2025 academic year. In the research process, students in the experimental group received structured lessons based on the P4C approach for five weeks; in the control group, the teaching process was carried out based on the Social Studies Curriculum (SSC) without any experimental intervention. The Critical Thinking Tendencies Scale and the Creative Problem Solving Characteristics Scale were used as data collection tools in the research. The findings of the research show that the final test scores of the experimental group, who learned with the P4C method, regarding critical thinking tendencies were statistically significantly higher than those of the control group. However, the effect of P4C applications on students' creative problem solving skills was not found to be statistically significant.

Anahtar Kelimeler

• P4C (Philosophy for Children)
• Critical Thinking Skills
• Creative Problem Solving
• Social Studies Teaching

Sosyal Bilgiler Öğretiminde P4C Modeli: Yaratıcı Problem Çözme Özellikleri ve Eleştirel Düşünmenin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, Çocuklar İçin Felsefe (P4C) öğrenme yaklaşımının 5. sınıf sosyal bilgiler derslerinde öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ve yaratıcı problem çözme becerileri üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu çalışma, ön test-son test kontrol grubu modeline dayalı, nicel bir araştırma yöntemi olan yarı deneysel bir tasarım kullanmaktadır. Örneklem, 2024-2025 akademik yılının bahar döneminde özel bir okulun 5. sınıfına kayıtlı 66 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma sürecinde, deney grubundaki öğrenciler beş hafta boyunca P4C yaklaşımına dayalı yapılandırılmış dersler almıştır; kontrol grubunda ise herhangi bir deneysel müdahale olmaksızın Sosyal Bilgiler Müfredatı (SSC) temel alınarak öğretim süreci yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği ve Yaratıcı Problem Çözme Özellikleri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, P4C yöntemiyle öğrenen deney grubunun eleştirel düşünme eğilimlerine ilişkin final test puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak, P4C uygulamalarının öğrencilerin yaratıcı problem çözme becerileri üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• P4C (Çocuklar için Felsefe)
• Eleştirel Düşünme Becerileri
• Yaratıcı Problem Çözme
• Sosyal Bilgiler Öğretimi

Kaynakça

1. Acar, F. (2022). Enhancing critical thinking and English speaking skills of gifted students through "Philosophy for Children (P4C) approach" in an EFL context. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
2. Adıgüzel, K. (2025). P4C yöntemine göre yapılan fen bilimleri dersinin çocukların fen başarılarına, yaratıcı yazmalarına ve değer eğitimine olan etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.
3. Akan, R. (2022). Hayat bilgisi öğretiminde çocuklar için felsefe (P4C) yaratıcı düşünme becerisi etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerisine etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
4. Akbulut Okur, A. (2025). Çocuklar için felsefe eğitiminin (P4C) ahlaki düşünme becerisine etkisi üzerine bir inceleme. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
5. Aksoy, M. (2024). Çocuklar için felsefe (P4C) yaklaşımının ilkokul öğrencilerinin fene yönelik tutum ve problem çözme becerisine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
6. Altay Sabuncu, E. (2025). Din kültürü ve ahlak bilgisi müfredatında P4C'nin bir yöntem olarak kullanılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
7. Atagün, T. (2025). Çocuklar için felsefe (P4C) tekniğinin okul öncesi dönemdeki çocukların problem çözme becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Amasya.
8. Aydoğan, B. (2024). Çevrim içi uygulanan çocuklar için felsefe (P4C) eğitiminin öğrenenlerin eleştirel düşünme eğilimleri ve deneyimlerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

9. Baran-Bulut, B., İpek, A. S., & Aygün, B. (2018). Yaratıcı problem çözme özellikleri envanterini Türkçeye uyarlama çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1360-1377.
10. Boyacı, N. P., Karadağ, F., & Gülenç, K. (2018). Çocuklar için felsefe/çocuklarla felsefe: felsefi metotlar, uygulamalar ve amaçlar. Kaygı, 31, 145-173.
11. Boynueyri, G. N. (2025). Felsefe temelli etkinliklerin (P4C) çocukların eleştirel düşünme ve bakış açısı alma becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (15. Baskı). Pegem Akademi.
13. Cin Şeker, Z. (2022). Türkçe derslerinde metinlerle eleştirel düşünme becerisinin geliştirilmesi bağlamında işlevsel bir yaklaşım önerisi: Çocuklar için felsefe (P4C). Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 8(1), 98-122.
14. Durmuş, S. (2025). İlkokul insan hakları, vatandaşlık ve demokrasi dersinde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamaları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
15. Enkavi, K. M. (2025). Çocuklar için felsefe (P4C) yaklaşımının eleştirel düşünme ve eleştirel konuşma üzerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
16. Eroymak, S. S. (2024). Çocuklar için felsefe (P4C) uygulamalarının ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yaratıcı ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
17. Ertuğrul, S. (2025). Hayat bilgisi dersinde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamalarının öğrencilerin sosyal katılım becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
18. Esen, G. (2024). Çocuklar için felsefe eğitiminin (P4C) ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
19. García-Moriyón, F., Rebollo, I., & Colom, R. (2005). Evaluating philosophy for children: A meta- analysis. The Journal of Philosophy for Children, 17(4), 14–22.
20. Güleç, E. (2025). Hayat bilgisi dersinde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamasının yaratıcı düşünme becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
21. Işıklar, S., & Abalı-Öztürk, Y. (2022). The effect of philosophy for children (P4C) curriculum on critical thinking through philosophical inquiry and problem solving skills. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(1), 130-142
22. Koçoğlu, E., Avcu, K. M., Öteleş, Ü. U., Evcimen, F. B. D., & Yıldırım, G. (2025). The qualified student perceptions of social studies teachers in P4C program. Higher Education Studies, 15(1), 202-212.
23. Kökten, H. (2022). Çocuklar için felsefe (P4C) eğitiminde diyaloğun önemi. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 12(4). 1077-1097.
24. Lafcı-Tor, D. (2023), Türkiye’de çocuklar için felsefe (P4C) uygulamalarına yönelik araştırmaların incelenmesi: Sistematik derleme. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 22(3), 703-740.
25. Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press.
26. Nak, S. (2025). Çocuklar için Felsefe Eğitim Programı (P4C)'nın 6 yaş çocukların felsefi tutum ve davranışları üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
27. Özaydın, A. (2025). Çocuklar için felsefe (P4C) uygulamalarının 4. sınıf öğrencilerinin yaratıcı, eleştirel ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
28. Özdemir, M. (2024). Çocuklar için felsefe (P4C) yöntemiyle gerçekleştirilen yazma eğitiminin ortaokul öğrencilerinin yaratıcı yazma becerisine ve yazma tutumuna etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
29. Pala, F. (2022). The effect of philosophy education for children (P4C) on students' conceptual achievement and critical thinking skills: A mixed method research. Education Quarterly Reviews, 5(3), 27-41.
30. Sarıkaya Tezcan, A. (2023). Çocuklar için felsefe (P4C) temelli kitaplarla yürütülen uygulamaların ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin sosyal becerilerine ve sosyal problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tokat.
31. Sevimli, Ş. (2024). Okul öncesi eğitim döneminde çocuklar için felsefe (P4C) programının çocukların doğayla bağlantı kurma eğilim düzeylerine etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
32. Suryanto, H., Djatmika, E. T., Degeng, I. N. S., & Kuswandi, D. (2021). The effect of creative problem solving with the intervention social skills on the performance of creative tasks. Creativity Studies, 14(2), 323–335.
33. Taşgın, M. (2025). Çocuklar için felsefe eğitiminin 60–72 aylık çocuklarda eleştirel düşünme becerilerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
34. Trickey, S., & Topping, K. J. (2004) ‘Philosophy for children’: A systematic review. Research Papers in Education, 19(3), 365-380,
35. Tuna Aslan, R. (2024). Görsel sanatlar dersinde ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Feldman'ın eleştiri sınıflaması ve çocuklar için felsefe eğitimi (P4C) yoluyla sanat eleştirisi becerilerinin geliştirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.
36. Türksoy, N. (2020). Çocuklar için felsefe (P4C) eğitiminin ortaokul öğrencilerinin bilimsel sorgulamaya yönelik görüşlerine ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişimine katkısı: Bir karma yöntem araştırması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.
37. Yıldırım Döner, S., & Demir, S. (2022). Ortaokul öğrencileri için eleştirel düşünme eğilimi ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 99-129.