Teachers' Attitudes Towards Museum Education: The Case of Kütahya Province, Türkiye

Öz

Museums are not only institutions that preserve the cultural memory of societies, but also serve as important components of cultural and educational development. Since their emergence in history, museums have fulfilled a range of functions, including collecting, preserving, and exhibiting cultural artifacts. One of their most significant roles is education, which can be implemented through pre-visit, during-visit, and post-visit phases. The sustainability of this function depends on increasing the accessibility and visitation rates of museums. In this context, museums employ various strategies such as weekend workshops, concerts, temporary exhibitions, virtual museums, and augmented reality applications. Moreover, it is essential for educators to recognize the educational potential of museums, particularly in their capacity to reach wider audiences such as children and youth. Educational activities designed for teachers are considered a key step in this process. Following consultations with the Kütahya Provincial Directorate of National Education, a voluntary museum education program was planned for teachers from different branches. In 2023, educational practices were carried out by three academicians at the Private Ahmet Yakupoğlu Museum with the participation of 27 teachers. The study aimed to examine teachers' attitudes toward museum-based education, employing a five-point Likert-type scale as the data collection instrument. The findings revealed that teachers expressed high levels of satisfaction, willingness to participate again, and enjoyment of the learning process. Additionally, they reported gaining a better understanding of the city’s history, art, and archaeology, and expressed a desire to frequently use museums as out-of-school learning environments.

Anahtar Kelimeler

• Museum
• education
• museum education
• out-of-school learning
• Kütahya.

Müze Eğitimine Yönelik Öğretmen Tutumları: Kütahya İli Örneği

Öz

Müzeler, toplumların kültürel belleklerini muhafaza eden kurumlar olduğu gibi kültürel ve eğitsel kalkınmasının da önemli birer parçasıdırlar. Müzelerin tarih sahnesine ilk çıktıkları dönemlerden beri toplama, koruma, sergileme gibi birçok işlevi olmuştur. Müzelerin en önemli işlevlerinden biri de eğitimdir. Müze eğitimi; müze öncesi, müze sırası ve müze sonrası aşamalarda gerçekleştirilebilir. Bu işlevin sürdürülebilmesi, müzelerin ziyaret edilebilirliğini artırmaya bağlıdır. Ziyaretçi sayılarını yükseltmeyi hedefleyen müzeler; hafta sonu kursları, konserler, geçici sergiler, sanal müze ve artırılmış gerçeklik uygulamaları gibi çeşitli etkinlikler düzenlemektedir. Bununla birlikte, özellikle çocuklar ve gençlere ulaşmak için müze eğitiminin öğretmenler tarafından fark edilmesi büyük önem taşımaktadır. Müze eğitimi konusunda öğretmenlere yönelik gerçekleştirilecek eğitim, bu hedefe ulaşabilmenin bir yolu olarak kabul edilebilir. Bu noktadan hareketle Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile yapılan görüşmeler neticesinde Kütahya’da gönüllü katılımlı, farklı branş öğretmenlerine yönelik ve müzede müze eğitimi planlanmıştır. 2023 yılında Kütahya İlinde görev yapan öğretmenlere yönelik 3 akademisyen tarafından Özel Ahmet Yakupoğlu Müzesi’nde eğitim uygulamaları düzenlenmiş ve 27 öğretmen eğitime başvurmuştur. Müzede müze eğitimine yönelik öğretmenlerin tutumlarının belirlenmeye çalışıldığı bu araştırmada, veri toplama aracı olarak 5’li likert tipi ölçek kullanılmıştır. Araştırmaya göre; öğretmenlerin müzede müze eğitimine yönelik memnuniyetlerinin yüksek olduğu, bu tarz bir eğitim olursa tekrar katılmak istedikleri ve eğlenerek öğrendiklerini ifade ettikleri anlaşılmıştır. Ayrıca yaşadıkları şehrin tarihini, sanatını, arkeolojisini ve genel olarak kültürünü daha iyi öğrendiklerini, boş zamanlarını tekrar müzeye gelerek geçirmek istediklerini, müzeleri okul dışı öğrenme ortamı olarak devamlı kullanmak istediklerini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Müze
• eğitim
• müze eğitimi
• okul dışı eğitim
• Kütahya.

Kaynakça

1. Akman, B., Altınkaynak, Ş. Ö., Ertürk Kara, H. G. & Can Gül, Ş. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin müze eğitimine ilişkin görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(1), 97–115. https://doi.org/10.19171/uuefd.49876
2. Akman, B., Uyanık Balat, G. & Güler, T. (2015). Okulöncesi öğretmenlerinin müze eğitimine ilişkin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 40(178), 29–45. https://doi.org/10.15390/EB.2015.3700
3. Aktaş, V., Yılmaz, A. & İbrahimoğlu, Z. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sanal müze kullanımına yönelik tutumları. Trakya Eğitim Dergisi 11(3), 1294-1313.
4. Atagök, T. (2021). Müzeler ve müzecilik üzerine yazılar. Yıldız Teknik Üniversitesi.
5. Buyurgan S. & Mercin, L. (2005). Görsel sanatlar eğitiminde müze eğitimi ve uygulamaları. Vedat Özsoy (Ed.), Görsel Sanatlar Eğitimi Derneği Yayınları.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. Baskı). Pegem Akademi.
7. Çıldır, Z. & Karadeniz, C. (2017). Okulöncesi öğretmen adaylarının görüşleri bağlamında müze ve müzede eğitim. Milli Eğitim Dergisi, 46(214), 359-383.
8. Demirel, İ. N. (2019). Kültür, uygarlık, sanat, müze. In S. Buyurgan (Ed.), Müzede eğitim: Öğrenme ortamı olarak müzeler (pp. 7–28). Pegem Akademi.

9. Demirel, İ. N. (2020). Sınıf eğitimi öğretmen adaylarının müzelerde eğitim uygulamalarına yönelik öz yeterlikleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 585–604. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020.20.52925-635352
10. Dilli, R. (2017). Öğretmenlerin müzelerin öğrenme ortamı olarak kullanımına ilişkin görüşleri. Millî Eğitim, 214, 303–315.
11. Doğan, C. D. (2017). Müzelerin eğitim ortamı olarak kullanılması: ölçme ve değerlendirme uygulamaları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(60), 234-248. https://doi.org/10.17755/esosder.289665
12. Erbay, M. (2017). Yeni nesil teknolojiler ile müzelerde eğitim. Milli Eğitim Dergisi, 46(214), 255-268.
13. Gümüş, F. (2009). Müzelerde yapay zekâ uygulamaları, etkileri ve geleceği (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi.
14. Ergin Aydoğdu, A. S., Aydoğdu, M. Z. & Aktaş, V. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarıyla ilgili matematik öğretmenlerinin görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 55, 60-78. https://doi.org/10.53444/deubefd.1171301
15. Göktaş, P. & Atan, U. (2025). Animasyon yapımında kullanılan yapay zekâ uygulamaları: programlar, araçlar ve yaratıcı süreçlerdeki dönüşüm. Art-e Sanat Dergisi, 18(35), 338-362. https://doi.org/10.21602/sduarte.1654539
16. Hein, G. E. (2006). “Museum Education,”in S. MacDonald, editor, A Companion to Museum Studies, Oxford: Blackwell Publishing, 2006. Chapter 20.
17. Hopkins, O. (2021). The museum: from its origins to the 21st century. Frances Lincoln.
18. Kabapınar, Y. (2012). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin müze eğitimine yönelik görüşleri ve uygulamaları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 1427–1444.
19. Kamaraj, I. (2023). Öğrenme Ortamından Deneyim Ortamına Dönüşen Müzeler. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 8(1), 42-66.
20. Kayış, A. (2008). Güvenilirlik analizi, Şeref Kalaycı (Ed.), İçinde SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (s.403-419), Asil Yayın Dağıtım.
21. Karadeniz, C. & Okvuran, A. (2014). Müzede bir gece: Ankara Üniversitesi öğrencileri ile Çorum Arkeoloji Müzesi'nde müze eğitimi. İlköğretim Online, 13(3), p. 865-879.
22. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi (21. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
23. Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), www.jmood.org.
24. Marcus, A. S. (2007). Using film in the classroom: Social studies and the educational potential of movies. Routledge.
25. Mercin, L. (2002). İlköğretim kurumlarında müze eğitiminin sanat eğitimi içerisindeki rolü, Gazi Üniversitesi “Sanat Eğitimi Sempozyumu”. Mayıs 2002, s.341-349.
26. Mercin, L. (2006). Resim dersini müze kaynaklı oluşturmacı öğrenme yaklaşımı etkinliklerine göre uygulamanın erişiye, kalıcılığa ve tutuma etkisi (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi.
27. Mercin, L. (2017). Müze eğitimi, bilgilendirme ve tanıtım açısından görsel iletişim tasarımı ürünlerinin önemi. Milli Eğitim Dergisi, 46(214), 209-237.
28. Mercin, L. (2020). Sönmeyen ateş, Cumhuriyetimiz 97 yaşında. Cumhuriyet sonrası Türk müzeciliği ve müze eğitimi, Şahmurat Arık (Ed.). ISBN: 978-975-7120-25-4. https://lee.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/11738/sonmeyen-ates-cumhuriyetimiz-97-yasinda
29. Mercin, L. (2022). Sanat yoluyla düşünmek: Müze dönüşüm müfredatı. Eğitimde Görsel Sanatlar: Makaleler. Vedat Özsoy (Çev. Ed.). Pegem Akademi.
30. Mojsik, T. (2011). Between tradition and innovation: genealogy, names and the number of the muses. (M. Fijak, Çev.) Instytut Historyczny, Uniwersytet Warszawski.
31. Onur, B. (2012). Müze eğitimi ve çocuklar. S. Buyurgan (Ed.), Müzede eğitim: Öğrenme ortamı olarak müzeler (ss. 29–42). Pegem Akademi.
32. Ott, R. W. (1989). Teaching criticism in museum. Museum education history, theory and practice. The National Art Education, s. 172-193.
33. Öner, G. (2022). Self-efficacy beliefs of teachers who participated in museum education certificate program as regards museum education, International Journal on New Trends in Education and Their Implications (IJONTE), 13(1), 66-75.
34. Öner, G. (2023). Bir eğitim ortamı olarak müzeler ve müze eğitimi. müze eğitimi. Yavuz Topkaya & Zafer Tangülü (Eds). Vizetek Yayıncılık.
35. Özdemir, Z. (2018). Sağlık bilimlerinde likert tipi tutum ölçeği geliştirme. HUHEMFAD-JOHUFON, 5(1), 60-68.
36. Özsoy, V. (2001). Başarılı bir çocuk ve gençlik sanat müzesi. Türkiye’de Sanat Dergisi, 40, 24-33.
37. Özsoy, H. (2002). Sosyal bilgilerde müze eğitiminin yeri. Milli Eğitim Dergisi, 154, 74–82.
38. Refika, A. (2025). Dijital Panoptikonun etkisinde bir bağımlılık olarak kendini sergileme kültürü. Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 7(1), 152–181. https://doi.org/10.53281/kritik.1485771
39. Su, Y. (2022). Okul öncesi eğitimde müzelerin etkin kullanımı. Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), 3(2), 97-110.
40. Şanda, E. & Demirel, İ. N. (2024). Öğretmen adaylarının müzelerde eğitim uygulamalarına yönelik görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 14(1), 89-113. https://doi.org/10.18039/ajesi.1337006
41. Şeker, P.T. & Savaş, Ö. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarına şen, ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 64-83. Https://Doi.Org/10.34056/Aujef.1118257
42. Şen. H. (2023). Sosyal bi̇lgi̇ler öğreti̇mi̇nde 5 ve 6. sınıf kültür ve mi̇ras ögrenme alanlarında sanal müze kullanımına yöneli̇k ögretmen görüşleri̇ (Yüksek Lisans Tezi) Necmettin Erbakan Üniversitesi
43. TÜİK, (2024a). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kulturel-Miras-Istatistikleri-2023-53640#:~:text=M%C3%BCze%20ve%20%C3%B6ren%20yeri%20ziyaret%C3%A7i,milyon%20752%20bin%20208%20oldu.
44. TÜİK (2024b). https://data.gov.tr/Bulten/Index?p=Kulturel-Miras-Istatistikleri-2022-49749
45. Ulu, H. & Adıgüzel, H. Ö. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanımına ilişkin uzman görüşleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(1), 107–134. https://doi.org/10.7822/omuefd.451403
46. Ulu, M. & F. B. Adıgüzel (2019). Müzede sosyal bilgiler öğretiminde yaratıcı dramanın bir yöntem olarak kullanımına ilişkin uzman görüşleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 14(2), 263-280 www.yader.org
47. UNESCO, (2024). https://www.unesco.org.tr/Home/AnnouncementDetail/2494#:~:text=Afrika%20ve%20Gelişmekte%20Olan%20Küçük,60%20artarak%2095.000%27e%20yükselmiştir
48. Ünal, H., Kızılay, E. & Hamalosmanoğlu, M. (2022). Fen bilgisi öğretmen adaylarının fen eğitiminde sanal müze kullanımına yönelik görüşleri. Studies in Educational Research and Development, 6(1), 73-94.
49. Zipsane, H. (2023). National museum reports 2023. https://europeanmuseumacademy.eu/wp-content/uploads/2024/06/240608-EMA-European-Museum-Report-2023.pdf