Araştırma Makalesi

Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma

Cilt: 17 Sayı: 1 29 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışma, yapay zeka ile gazetecilik arasındaki ilişkinin küresel dijital medya söyleminde hangi tematik çerçevelerle temsil edildiğini ve bu temsilin zaman içindeki dönüşümünü karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmanın örneklemi, Media Cloud platformundan derlenen ve amaçlı örnekleme ile seçilen haber içeriklerinden oluşmaktadır. Veri seti, 01 Ocak-30 Haziran 2023 ile 01 Ocak-05 Ağustos 2025 dönemlerini kapsamaktadır. Üç aşamalı analiz uygulanmıştır: (1) Media Cloud ile haber sayıları, kaynak dağılımları ve zaman serisi üzerinden nicel değerlendirme; (2) Voyant Tools ile kelime frekansı, tematik ve bağlamsal analiz (en fazla içerik üreten medya kuruluşlarının %70’i seçilerek veri temizleme yapılmıştır); (3) Python tabanlı duygu analizi modelleriyle başlıkların olumlu, olumsuz ve nötr tutumlarının belirlenmesi; bulgular grafikler ve nitel yorumlarla desteklenmiştir. Bulgular: Nicel analizlere göre, konuya ilişkin haberlerin genel haber hacmi içindeki payı 2023’te %0,0062 iken 2025’te %0,0106’ya yükselmiştir. 2023’te haberler ağırlıklı olarak ChatGPT odaklıyken, 2025’te konu daha çeşitlenmiş ve küresel bir görünüm kazanmıştır; her iki dönemde de İngilizce baskın dil olmuştur. Voyant Tools analizleri, 2023 başlıklarında “AI”, “ChatGPT”, etik ve istihdam kaygılarının; 2025’te ise “AI”, “Trump” ve “media” gibi kavramlarla siyasal bağlamların öne çıktığını göstermektedir. Zamanla sözcük çeşitliliği azalırken başlık uzunluğu ve okunabilirlik artmış, tematik çerçeve genişlemiştir. Duygu analizi, her iki yılda nötr başlıkların baskın (%61,7–65,9) olduğunu, korkunun ikinci sırada yer aldığını; 2025’te nötr söylemin güçlendiğini, olumlu duyguların sınırlı arttığını ve korku-öfke içeren başlıkların daha dikkat çekici olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Bulgular, 2023’te yapay zekanın medya gündeminde daha çok teknoloji ve fırsat ekseninde ele alındığını, 2025’te ise etik, politik ve güvenilirlik boyutlarının öne çıktığını göstermektedir. Her iki dönemde nötr ton baskın olsa da 2025’te eleştirel söylem belirgin biçimde artmıştır. Özgünlük: Çalışma, zaman serisi, tematik ve duygu analizi yöntemlerini bütüncül biçimde birleştirerek yapay zeka-gazetecilik temalı haberleri incelemesi açısından özgündür. 2023-2025 döneminde haber söyleminin ChatGPT merkezli çerçeveden küresel ve siyasal bir yapıya evrildiğini nicel verilerle belgeleyerek literatüre yeni ampirik katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“Küresel Dijital Medyada Yapay Zekâ ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma” başlıklı makale etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Aktaş, S. G. (2025). Yapay zeka ve gazetecilik etkileşiminde prompt mühendisliği: ChatGPT ile keşifsel bir çalışma. e-GİFDER İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(1), 1-32. https://dergipark.org.tr/tr/pub/e-gifder
  2. Al-Zoubi, O., Ahmad, N. & Hamid, N. A. (2024). Artificial intelligence in newsrooms: Ethical challenges facing journalists. Studies in Media and Communication, 12(3), 401-409. https://doi.org/10.11114/smc.v12i3.7052
  3. Alén-Savikko, A. (2022). Transparency in algorithmic journalism: From ethics to law and back. İçinde T. Pihlajarinne ve A. Alén-Savikko (Ed.), Artificial intelligence and the media: Reconsidering rights and responsibilities (ss. 33-60). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781839109973.00008
  4. Babbie, E. (2020). The practice of social research (15. bs.). Cengage Learning.
  5. Beckett, C. & Yaseen, M. (2023). Generating change: A global survey of what news organisations are doing with AI. Polis, London School of Economics and Political Science. https://www.journalismai.info/research/2023-generating-change
  6. Brockett, C. (2025). Artificial intelligence in 2024: A thematic analysis of media coverage [Yüksek lisans tezi, Virginia Polytechnic Institute and State University]. VTechWorks. https://vtechworks.lib.vt.edu/items/b55ad696-4332-4a25-979e-5fabb1b848d1
  7. Carlson, M. (2015). The robotic reporter: Automated journalism and the redefinition of labor, compositional forms, and journalistic authority. Digital Journalism, 3(3), 446-463. https://doi.org/10.1080/21670811.2014.976411
  8. Cools, H. & Diakopoulos, N. (2024). Uses of generative AI in the newsroom: Mapping journalists' perceptions of perils and possibilities. Journalism Practice. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/17512786.2024.2394558

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnteraktif Medya, Ekran ve Dijital Medya (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

9 Ocak 2026

Kabul Tarihi

24 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Balcı Aydoğan, B., Abuşoğlu, H. Ö., & Özçağlayan, M. (2026). Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 182-199. https://doi.org/10.54558/jiss.1860214
AMA
1.Balcı Aydoğan B, Abuşoğlu HÖ, Özçağlayan M. Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma. ÇAKÜ SBED. 2026;17(1):182-199. doi:10.54558/jiss.1860214
Chicago
Balcı Aydoğan, Bahar, Hilal Özlem Abuşoğlu, ve Mehmet Özçağlayan. 2026. “Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17 (1): 182-99. https://doi.org/10.54558/jiss.1860214.
EndNote
Balcı Aydoğan B, Abuşoğlu HÖ, Özçağlayan M (01 Nisan 2026) Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17 1 182–199.
IEEE
[1]B. Balcı Aydoğan, H. Ö. Abuşoğlu, ve M. Özçağlayan, “Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma”, ÇAKÜ SBED, c. 17, sy 1, ss. 182–199, Nis. 2026, doi: 10.54558/jiss.1860214.
ISNAD
Balcı Aydoğan, Bahar - Abuşoğlu, Hilal Özlem - Özçağlayan, Mehmet. “Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17/1 (01 Nisan 2026): 182-199. https://doi.org/10.54558/jiss.1860214.
JAMA
1.Balcı Aydoğan B, Abuşoğlu HÖ, Özçağlayan M. Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma. ÇAKÜ SBED. 2026;17:182–199.
MLA
Balcı Aydoğan, Bahar, vd. “Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 17, sy 1, Nisan 2026, ss. 182-99, doi:10.54558/jiss.1860214.
Vancouver
1.Bahar Balcı Aydoğan, Hilal Özlem Abuşoğlu, Mehmet Özçağlayan. Küresel Dijital Medyada Yapay Zeka ve Gazetecilik: İçerik, Tema ve Duygu Analizine Dayalı Bir Çalışma. ÇAKÜ SBED. 01 Nisan 2026;17(1):182-99. doi:10.54558/jiss.1860214