Yarı Kurak Koşullarda Bazı Macar Fiği (Vicia pannonica L.) Genotiplerinin Değerlendirilmesi

Öz

Bazı Macar fiği (Vicia pannonica L.) genotiplerinin tarımsal özelliklerinin belirlenmesi için yapılan bu çalışma; Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Konya merkez arazisi ve Toprak, Su ve Çölleşme ile Mücadele Araştırma Enstitüsü Karapınar arazisi olmak üzere iki lokasyonda yağışa bağlı koşullarda bir yıl süreyle (2016-2017 yetiştirme sezonunda) kışlık olarak yürütülmüştür. Çalışmada, 18 adet Macar fiği saf hattı ile 3 şahit Macar fiği çeşidi (Altınova, Beta ve Tarm Beyazı) olmak üzere toplam 21 genotip kullanılmıştır. Çalışma Tesadüf Blokları Deneme Deseni’ne göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; Macar fiği genotiplerinin %50 çiçeklenme süresi 161.3 – 169.7 gün, ana sap uzunluğu 69.2-85.3 cm, ana sap kalınlığı 1.4-2.1 mm, doğal bitki boyu 58.3-75.0 cm, yeşil ot verimi 1.914-3.503 kg/da, kuru ot verimi 417-755 kg/da, tane verimi ise 130-186 kg/da arasında değişiklik göstermiştir. İncelenen özellikler bakımından Macar fiği genotipleri arasında önemli farklılıklar belirlenmiştir. İki lokasyonda yürütülen araştırma sonuçlarına göre yeşil ve kuru ot verimi açısından en yüksek verim DMF-15 numaralı genotipten elde edilirken, en yüksek tane verimi ise DMF-1 numaralı genotipten elde edilmiştir. Her iki lokasyonda da DMF-15 genotipi kuru ot verimi ile ön plana çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Macar Fiği
• Kaba Yem
• Kuraklık
• Yem Bitkileri
• Hat
• Çeşit

Evaluation of Some Hungarian Vetch (Vicia Pannonica L.) Genotypes In Semi-Arid Conditions

Öz

This study, which was conducted to determine the agricultural characteristics of some Hungarian vetch (Vicia pannonica L.) genotypes, was conducted in two locations, Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute Konya central land and Soil, Water and Desertification Research Institute Karapınar land, for one year under precipitation dependent conditions (2016-2017 growing season) was carried out in winter. In the study, a total of 21 genotypes, including 18 pure accessions of Hungarian vetch and 3 witness Hungarian vetch cultivars (Altınova, Beta and Tarm Beyazı) were used. The study was set up as three replications according to the Random Blocks Trial Design. According to the results obtained; 50% flowering time of Hungarian vetch genotypes 161.3 – 169.7 days, main stem length 69.2-85.3 cm, main stem thickness 1.4-2.1 mm, natural plant height 58.3-75.0 cm, green herbage yield 1.914-3.503 kg/da, dry herbage yield 417 -755 kg/da, grain yield varied between 130-186 kg/da. Significant differences were determined between Hungarian vetch genotypes in terms of the examined characteristics. According to the results of the research carried out in two locations, the highest yield in terms of green and dry herbage yield was obtained from the genotype DMF-15, while the highest grain yield was obtained from the genotype DMF-1. In both locations, the DMF-15 genotype stood out with its dry herbage yield.

Anahtar Kelimeler

• Hungarian Vetch
• Drought
• Roughage
• Forage Crops
• Line
• Cultivar

Kaynakça

1. Acar, R., ve Mülayim, M. (2014). Konya’da Bazı Yem Bitkilerinin Doğrudan Anıza Ekim Yöntemiyle İkinci Ürün Olarak Yetiştirilmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, (1-2):20-25,2014.
2. Açıkgöz, E. (2001). Yem Bitkileri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No:182, S:6-22.
3. Açıkgöz, E., Hatipoğlu, R., Altınok, S., Sancak, C., Tan, A. ve Uraz, D. (2005). Yem Bitkileri Üretimi ve Sorunları, Türkiye Ziraat Mühendisliği VI. Teknik Tarım Kongresi, 3-7 Ocak 2005. S. 503-518, Ankara.
4. Ağgünlü, H. (1999). Isparta Ekolojik Şartlarında Bazı Macar Fiği Çeşit Ve Hatlarının Verim ve Verim Öğeleri Üzerinde Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü, Yüksek Lisans Tezi 28 s. Isparta. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
5. Alçiçek, A., Kılıç, A., Ayhan, V. ve Özdoğan, M. (2010). Türkiye’de Kaba Yem Üretimi ve Sorunları. Türkiye Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi, 11(15), 1-10. Ankara.
6. Anonim, (2001). Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknik Talimatı (Baklagil Yem Bitkileri). T.C. Tarım Ve Köyişleri Bakanlığı, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Tohumluk Tescil ve Sertifika Merkezi Müdürlüğü, Ankara, S.36.
7. Anonim, (2020). https://data.tuik.gov.tr/bulten/index?p=animal-production-statistics-december-2020-37207. (Erişim Tarihi: 16.02.2023).
8. Anonim, (2023). https://data.tuik.gov.tr/bulten/index?p=bitkisel-üretim-istatistikleri-2022-45504 (Erişim Tarihi: 16.02.2023).

9. Aşçı, Ö.Ö. ve Üney, H. (2016). Farklı Tuz Yoğunluklarının Macar Fiğinde (Vicia Pannonica Crantz) Çimlenme Ve Bitki Gelişimine Etkisi. Akademik Ziraat Dergisi 5(1):29-34 (2016) Issn: 2147-6403 http://azd.odu.edu.tr
10. Bağcı, M. (2010). Orta Anadolu Koşullarında Macar Fiğinde (Vicia Pannonica Crantz. Cv. Tarm Beyazı-98) Sıra Arası Ve Tohum Miktarının Ot Verimine Etkileri. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 51 s. Adana. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
11. Balabanlı, C. (2009). “Macar Fiği, 417-420”. Yembitkileri, Baklagil Yembitkileri Cilt II. (Editörler: R. Avcıoğlu, R. Hatipoğlu ve Y. Karadağ). T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yayınları, İzmir, 545 S.
12. Başbağ, M. (2004). Diyarbakır Koşullarında Bazı Fiğ Tür ve Varyetelerinde (Vicia ssp.) Verim ve Verim Unsurlarının İncelenmesi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2004, 8 (3/4):37-43.
13. Bıçakçı, E. ve Açıkbaş, S. (2018). Bitlis İlindeki Kaba Yem Üretim Potansiyelinin Hayvan Varlığına Göre Yeterliliğinin Belirlenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(1), 185 s. Bitlis.
14. Budak, F. (2017). Iğdır Ekolojik Şartlarında Bazı Macar Fiğ (Vicia Pannonica Crantz) Çeşitlerinin Verim ve Verim Komponentlerinin Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Doğa Bilimleri Dergisi, 20, 28-32.
15. Cebeci, H. (2017). Değişik Fosforlu Gübre Dozlarının Bazı Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Çeşitlerinde Tohum Verimi ve Verim Öğelerine Etkisi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilimdalı. Ankara.
16. Davis, P.H. (1969). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Vol. III, at The University Pres, Edinburgh.
17. Elçi, Ş. ve Açıkgöz, E. (1993). Baklagil (Leguminosae) ve Buğdaygil (Gramineae) Yem Bitkileri Tanıtım Kılavuzu. Tigem, Ankara.
18. Erdoğdu, İ., Sever, A. L. ve Atalay, A. K. (2016). Eskişehir Koşullarında Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Hat ve Çeşitlerinde Yem ve Tohum Verimleri. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(Özel Sayı-2), 230-234.
19. Gönülal, E. ve Soylu, S. (2021). Yağışa Bağlı Kuru Şartlarda Dallı Darı (Panicum Virgatum L.) Çeşitlerinin 4 ve 5.Yıllardaki Biyokütle Verimi ve Diğer Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Tarım ve Doğa Dergisi, 24 (3): 570-578. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.775043
20. Hashalıcı, S., Uzun, S., Özaktan, H. ve Kaplan, M. (2017). Kayseri Kıraç Koşullarında Yetiştirilen Bazı Macar Fiği Çeşitlerinin Ot Verimleri ve Kalitelerinin Belirlenmesi. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 14(2), 113-123.
21. Karakurt, E. (2013). Doğal Olarak Yetişen Kuş Fiği (Vicia Cracca L.)’nin Bazı Bitkisel Özelliklerinin Belirlenmesi Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 2013, 22 (1): 26-31.
22. Mutlu, Z. (2012). Bazı Kışlık Fiğ Türlerinde Biçim Zamanının Ot Verimine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 60 s. Ankara. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
23. Orak, A., ve Nizam, İ. (2003). Trakya Bölgesinde Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Hatlarının Önemli Bazı Verim ve Verim Unsurlarının Belirlenmesine İlişkin Bir Araştırma. Türkiye 5.Tarla Bitkileri Kongresi, 13-17 Ekim, Diyarbakır, Cilt I, Tarla Bitkileri Islahı, S: 331-335.
24. Sayar, M.S. (2011). Diyarbakır Ekolojik Koşullarında Bazı Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Çeşit ve Hatlarının Önemli Tarımsal Özellıkleri Yönünden Genotıp X Çevre İnteraksıyonları ve Stabilitelerinin Belirlenmesi Üzerine Araştırmalar. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilimdalı, Doktora Tezi. 273 s. Adana. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
25. Sayar, M.S. (2017). Ülkemiz ve Bölgemizdeki Yem Bitkileri Tarımına Genel Bir Bakış. Diyarbakır’da Tarım Dergisi. Ocak-Nisan 2017 Sayısı, S: 30-34.
26. Serin, Y. ve Tan, M. (2001). Yem Bitkileri Kültürüne Giriş. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları. No. 206. S. 32-36. Erzurum.
27. Tahtacıoğlu, L., Avcı, M., Mermer, A., Şeker, H. ve Aygün, C. (1996). Bazı Kışlık Fiğ Çeşitlerinin Erzurum Ekolojik Koşullarına Adaptasyonu. Türkiye 3. Çayır Mera Ve Yem Bitkileri Kongresi 17-19 Haziran 1996. Erzurum. 661-667.
28. Taş, N., Tahtacıoğlu, L. ve Aygün, C. (2007). Doğu Anadolu Bölgesi Fiğ Islah Çalışmaları. Türkiye VII. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-27 Haziran 2007 Erzurum, (Sunulu Bildiri) S: 102-105.
29. Tekeli, S., Orak, A. ve Tuna, M. (1992). Kışlık Olarak Yetiştirilen Adi Fiğin Önemli Bazı Tarımsal Özellikleriyle Karakterler Arası İlişkileri Üzerine Bir Araştırma. Trakya Üniversitesi, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi Cilt.1, Sayı:3, Araştırma No:4, Tekirdağ.
30. Tenikecier, H. S., Orak, A., Tekeli, A. S. ve Gültekin, B. (2020). Bazı Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Genotiplerinde Farklı Biçim Zamanlarının Ot Verimi ve Bazı Kalite Özelliklerine Etkisi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 7(4), 833-847.
31. Uzun, A., Bilgili, U., Sincik, M. ve Açıkgöz, E. (2004). Effect Of Seeding Rates On Yield and Yield Components Of Hungarian Vetch (Vicia Pannonica Crantz.) Turk J. Agric. For. (28), 179-182.
32. Ülker, E.ve Yüksel, O. (2021). Uşak Şartlarında Bazı Macar Fiği (Vicia Pannonica Crantz.) Çeşitlerinin Verim ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi. Ziraat Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, Sayfa 52-58, 2021.
33. Ünver, S., Kaya, M., Hakyemez, H., Güler, M. ve Atak, M. (2000). The Prelımınary Study On The Effects Of Dıfferent Doses of Nıtrogen And Inoculants On Yıelds Of Fresh Forage, Hay, Proteın and Dry Matter Wıth Proteın Content In Hungarıan Vetch (Vicia Pannonica Crantz) Anadolu, J. Of Aarı 10 (2) 2000, 66 – 75.
34. Yılmaz, Ş., Günel, E. ve Sağlamtimur, T. (1996). Amik Ovası Ekolojik Koşullarında Yetiştirilebilecek Uygun Fiğ (Vicia spp.) Türlerinin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma. Türkiye 3. Çayır-Mera ve Yem Bitkileri Kongresi, 17-19 Haziran, S: 627-631, Erzurum.
35. Yüksel, O., Balabanlı, C. ve Karadoğan, T. (2007). Macar Fiğinde (Vicia Pannonica Crantz.) Gelişim Seyrinin İzlenmesi. Türkiye VII. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-27 Haziran, 2007, 239-243. Erzurum.
36. Zeybek, A. (2010). Bazı Fiğ Türlerine Ait Çeşitlerin Tekirdağ Şartlarında Verim ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilimdalı. 54 s. Konya. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi