Araştırma Makalesi

Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı

Cilt: 14 Sayı: 1 1 Mart 2024
PDF İndir
TR EN

Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı

Öz

Buğdayda sarı pas hastalığı, küresel düzeyde yaşanabilen epidemiler nedeniyle gıda güvenliğini tehdit eden önemli fungal streslerden birisidir. Bu çalışma ile hastalığın (Etmen; Puccinia striiformis f. sp. tritici), buğdayda farklı fenolojik dönemlerde izlenmesi ve reaksiyon değişimlerinin ortaya konulabilmesi için spektral yansıma değerleri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında hastalık inoküle edilmeyen ve hastalık inoküle edilen test materyallerinde yapılan değerlendirmeler sonucu elde edilen spektral yansıma değerleri oranlanmış, geliştirilen grafikler yorumlanarak stresin farklı bant aralıklarındaki gelişimi değerlendirilmiştir. 2018-2019 yetiştirme sezonunda yürütülen çalışmada bitki materyali olarak; Bayraktar 2000, Demir 2000, Eser ve Kenanbey ekmeklik çeşitleri ile Çeşit-1252, Eminbey, Kızıltan 91 ve Mirzabey 2000 makarnalık çeşitleri kullanılmıştır. Test materyalinin tümü Ekim ayı içerisinde, 33-35 cm sıra arası ve 1 m uzunluğundaki sıralara 3 tekerrürlü olarak elle ekilmiştir. Hastalığın yeni toplanmış sporları uçucu mineral yağ (Soltrol 170®) kullanılarak %0, %25, %50, %100 uygulama dozlarında test materyaline inoküle edilmiştir. Hastalığın reaksiyon değerlendirmeleri 25 Mayıs ile 06, 15, 23 Haziran tarihlerinde yapılmış olup enfeksiyon kat sayıları hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda; hastalık inoküle edilmeyen ve hastalık inoküle edilen test materyallerinde değerlendirmelerle yansıma oranları dikkate alınarak farklı fenolojik dönemler için yansıma eğrileri oluşturulmuştur. Hastalık inoküle edilen genotiplerde spektral yansıma değerlerinin, aynı gelişme dönemi sürecinde görünür bölgede arttığı, yakın kızılötesi bölgede azaldığı belirlenmiştir. Hastalık reaksiyonunun değerlendirmesinde kullanılabilir en etkili hastalık dozu ekmeklik çeşitler için %50, makarnalık çeşitler için %25 dozu olarak değerlendirilmiştir. Çalışma ile; buğdayın farklı büyüme evrelerinde kanopinin spektral yansımalarındaki dinamik değişimler, hastalık reaksiyonuyla olan ilişkilerin sayısal olarak analiz edilmesinin mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Farklı bant aralıklarında bu bölgelerdeki değişimlerin, yaprakların yaşlanma sürecine bağlı olarak mezofil dokulardaki pigmentlerin kapsamı ile ilişkili olduğunu düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Yenimahalle / ANKARA

Teşekkür

Bu Araştırma 2018-2019 Yılları arası Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Patoloji deneme alanında Yürütülen “Kışlık buğdayda farklı demir ve çinko uygulamalarının sarı pas (Puccinia striiformis f. sp. tritici) hastalığı üzerine olan mevsimsel etkilerinin çok bantlı veriler kullanılarak belirlenmesi” isimli Yüksek Lisans tezi (YÖK Tez No: 671046/Tarih: 25.05.2021) verilerinin bir kısmından faydalanılarak hazırlanmıştır. Tez jürisinde bulunan sayın Prof. Dr. Hikmet GÜNAL ve sayın Dr. Öğr. Üyesi Nurullah ACİR’e katkılarından dolayı teşekkür ederiz. Çalışmaya katkılarından dolayı Dr. Nilüfer AKCİ’ye teşekkür ederiz

Kaynakça

  1. Anonim, (2019). Ankara Yenimahalle lokasyonu iklim verileri. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü
  2. Akan, K., (2019). Sarı Pas (Puccinia striiformis f. sp. tritici) hastalığına dayanıklı makarnalık buğday hatlarının geliştirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6: 661-670.
  3. Aktas, H., Karaman M., Tekdal, S., Kılıç, H. & Kendal E. (2012). Evaluating of yield losses caused by yellow rust pressure in some bread wheat genotypes. 13th International Cereal Rusts and Powdery Mildews Conference. Beijing, Chine. Abstract book: Volume I., 16 p.
  4. Braun, H.J. & Saari E.E. (1992). An assessment of the potential of Puccinia striiformis f. sp. tritici to cause yield losses in wheat on the Anatolian Plateau of Turkey. Vortr. Planzenzuchhtg.24,121-123.
  5. Campbell, J.B. & Wynne, R.H. (2011). Introduction to remote sensing. Guilford Press. New York.
  6. Cat, A., Tekin, M., Akan, K., Akar, T., & Catal, M. (2023). Virulence characterization of the wheat stripe rust pathogen, Puccinia striiformis f. sp. tritici, in Turkey from 2018 to 2020. Canadian Journal of Plant Pathology, 45(2), 158-167.
  7. Çat A, Tekin M, Çatal M, Akan K, & Akar T. (2017). Buğdayda sarı pas hastalığı ve dayanıklılık ıslahı çalışmaları. Mediterranean Agricultural Sciences, 30(2), 97-105.
  8. Chen X., 2005. Epidemiology and control of stripe rust (Puccinia striiformis f. sp. tritici) on wheat. Canadian Journal of Plant Pathology, 27(3), 314- 337.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

20 Şubat 2024

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

18 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydoğdu, M., & Akan, K. (2024). Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı. Journal of the Institute of Science and Technology, 14(1), 39-51. https://doi.org/10.21597/jist.1300631
AMA
1.Aydoğdu M, Akan K. Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2024;14(1):39-51. doi:10.21597/jist.1300631
Chicago
Aydoğdu, Metin, ve Kadir Akan. 2024. “Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı”. Journal of the Institute of Science and Technology 14 (1): 39-51. https://doi.org/10.21597/jist.1300631.
EndNote
Aydoğdu M, Akan K (01 Mart 2024) Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı. Journal of the Institute of Science and Technology 14 1 39–51.
IEEE
[1]M. Aydoğdu ve K. Akan, “Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 14, sy 1, ss. 39–51, Mar. 2024, doi: 10.21597/jist.1300631.
ISNAD
Aydoğdu, Metin - Akan, Kadir. “Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı”. Journal of the Institute of Science and Technology 14/1 (01 Mart 2024): 39-51. https://doi.org/10.21597/jist.1300631.
JAMA
1.Aydoğdu M, Akan K. Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2024;14:39–51.
MLA
Aydoğdu, Metin, ve Kadir Akan. “Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 14, sy 1, Mart 2024, ss. 39-51, doi:10.21597/jist.1300631.
Vancouver
1.Metin Aydoğdu, Kadir Akan. Buğday’da Hiperspektral Veriler Kullanılarak Sarı Pas Hastalığının İzlenmesinde Spektral Oranlama Tekniğinin Kullanımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Mart 2024;14(1):39-51. doi:10.21597/jist.1300631