EN
TR
Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi
Öz
2019 yılının sonlarında Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan Covid-19 salgını, kısa sürede tüm dünyaya yayılmış ve milyonlarca insanın enfekte olup, birçok kişi de yaşamını yitirmiştir. Covid-19 salgını, aynı zamanda ülkelerin ekonomilerinde ciddi etkilere de sebep olmuştur. Otomotiv sektörü hem üretim hem de talep açısından ciddi düşüşler yaşamış ve küresel bir ekonomik kriz ortaya çıkmıştır. Otomotiv endüstrisi, dünya ekonomisinde önemli bir role sahip olması ve pek çok ülkede önemli bir istihdam kaynağı olması sebebiyle, üretim ve satışlarda yaşanan büyük gerilemeler sonucunda ekonomik durgunlukla karşı karşıya kalmıştır. Salgın süresince otomotiv sektörünün aldığı önlemler ve verdiği tepkiler, sektörün gelecekteki yapısını şekillendirecek önemde olmuştur. Bu çalışmada, yirmi beş Avrupa ülkesi için pandemi öncesi (2018-2019), pandemi süreci (2020-2021) ve pandemi sonrası (2022-2023) için otomotiv sektörünün Covid-19 salgınının etkilerinin otomotiv sektörü özelinde hiyerarşik yapı metotlarından en küçük örten ağaç (EÖA) ve Hiyerarşik Ağaçlar (HA) kullanılarak incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca elde edilen EÖA’larda bağlantıların güvenirliğini incelemek için Bootstrap metodundan faydalanılmıştır. Sonuç olarak, EÖA ve HA’lar incelendiğinde salgın öncesi dönemde belirgin olan ülke kümelerinin salgın ve sonrası dönemlerde açık şekilde görülmemiştir. Bununla birlikte beklenildiği gibi Avrupa ülkelerinde Covid-19 döneminde trafik kazalarında bir azalma meydana gelmiş ve bu ülkeler kendi aralarında bir küme oluşturmuşlardır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Yozgat Bozok Üniversitesi BAP
Proje Numarası
FGA-2025-1636
Etik Beyan
Bu makalede Etik Kurul Onayı gerekli değildir.
Teşekkür
Bu çalışma, Yozgat Bozok Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi tarafından FGA-2025-1636 kodlu proje kapsamında desteklenmiştir. Sağladıkları katkılar için teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Aljohani, TM, Assolami, YO, Alrumayh, O., Mohamed, MA, & Almutairi, A. (2025). Pandemi Sonrası Dünyada Sürdürülebilir Enerji Sistemleri: COVID-19 Sonrası Küresel Enerji İlgili Piyasaların Tepkileri ve Stratejilerinin Taksonomi Tabanlı Analizi. Sürdürülebilirlik, 17 (5), 2307.
- Alsulami, Samirah H., and Jalal H. Bayati. (2022). Covid-19 infection structure analysis based on minimum spanning tree visualization in the kingdom of Saudi Arabia regions. Journal of Chemistry. https://doi.org/10.1155/2022/1726286
- Barreiro-Pereira, F. ve Abdelkader-Benmesaud-Conde, T. (2025). COVID-19 Pandemisinin Avrupa Birliği Ekonomisi, Enerjisi ve Çevresi Üzerindeki Etkisi. COVID-19 ve Kamu Politikasında (s. 17-33). Emerald Publishing Limited.
- Balci, Y., ve Çetin, G. (2020). Covid-19 Pandemi Sürecinin Türkiye'de İstihdama Etkileri ve Kamu Açısından Alınması Gereken Tedbirler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 40-58.
- Berge, C., Ghouila-Houri, A., Merrington, M., & Ramanujacharyulu, C. (1965). Programming, games and transportation networks.
- Bivona, S., Bonanno, G., Burlon, R., Gurrera, D., Leone, C. (2008). Taxonomy of correlations of wind velocity - an application to the Sicilian area. Physica A-Statistical Mechanics and Its Applications, 387(23): 5910-5915. https://doi.org/10.1016/j.physa.2008.06.026
- Bonanno, G., Caldarelli, G., Lillo, F., Mantegna, R.N. (2003). Topology of correlation-based minimal spanning trees in real and model markets. Physical Review E, 68(4): 046130-4. https://doi.org/10.1103/PhysRevE.68.046130
- Bonanno, G., Caldarelli, G., Lillo, F., Micciche, S., Vandewalle, N., Mantegna, R.N. (2004). Networks of equities in financial markets. European Physical Journal B, 38(2): 363-371. Doi: 10.1140/epjb/e2004-00129-6
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klasik Fizik (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
1 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
3 Mart 2025
Kabul Tarihi
7 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 4
APA
Coskun, N. Y., & Kantar, E. (2025). Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi. Journal of the Institute of Science and Technology, 15(4), 1354-1370. https://doi.org/10.21597/jist.1649369
AMA
1.Coskun NY, Kantar E. Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2025;15(4):1354-1370. doi:10.21597/jist.1649369
Chicago
Coskun, Nevfel Yunus, ve Ersin Kantar. 2025. “Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi”. Journal of the Institute of Science and Technology 15 (4): 1354-70. https://doi.org/10.21597/jist.1649369.
EndNote
Coskun NY, Kantar E (01 Aralık 2025) Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi. Journal of the Institute of Science and Technology 15 4 1354–1370.
IEEE
[1]N. Y. Coskun ve E. Kantar, “Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 15, sy 4, ss. 1354–1370, Ara. 2025, doi: 10.21597/jist.1649369.
ISNAD
Coskun, Nevfel Yunus - Kantar, Ersin. “Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi”. Journal of the Institute of Science and Technology 15/4 (01 Aralık 2025): 1354-1370. https://doi.org/10.21597/jist.1649369.
JAMA
1.Coskun NY, Kantar E. Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2025;15:1354–1370.
MLA
Coskun, Nevfel Yunus, ve Ersin Kantar. “Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 15, sy 4, Aralık 2025, ss. 1354-70, doi:10.21597/jist.1649369.
Vancouver
1.Nevfel Yunus Coskun, Ersin Kantar. Disiplinler Arası Hiyerarşik Yapı Metotları Kullanılarak Covid-19 Pandemisi Öncesi, Dönemi ve Sonrası Otomotiv Sektörünün Analizi. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Aralık 2025;15(4):1354-70. doi:10.21597/jist.1649369