Günlük Hayatta Kullanılan Hijyen Malzemelerinin Kimyasal İçeriklerinin Covid ve İş Sağlıgı ve Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1 , 210 - 220 , 01.03.2026

Yunus Önal , Azmi Kaan Şen , Tuğba Utku

https://doi.org/10.21597/jist.1703162

https://izlik.org/JA29EY86MW

Öz

Pandemi süreci, hijyenin bireysel ve toplumsal düzeydeki önemini bir kez daha ortaya koymuş, özellikle toplu kullanım alanlarında hijyen uygulamalarına yönelik farkındalığın artmasına sebep olmuştur. Bu dönemde hijyenin sağlanması amacıyla kullanılan kimyasal içerikli ürünlerin tüketiminde önemli bir artış gözlenmiştir. Ancak bu ürünlerin bilinçsiz ve aşırı kullanımı, yalnızca kullanıcı sağlığı üzerinde değil, aynı zamanda çevre üzerinde de çeşitli riskler barındırmaktadır. Bu nedenle hijyen kimyasallarının bileşimlerinin incelenmesi, sağlık ve çevre güvenliği açısından bilimsel bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, pandemi döneminde yaygın olarak kullanılan sıvı kimyasal sabun, arap sabunu, kolonya, el dezenfektanı ve ıslak mendil gibi beş farklı ürün grubu incelenmiştir. Piyasada yaygın olarak bulunan her bir ürün grubundan 10 farklı marka seçilerek toplamda 50 numune analiz edilmiştir. Yapılan incelemelerde, numunelerin içerik ve bileşim açısından birbirinden farklı özellikler taşıdığı belirlenmiştir. Ayrıca, ürünlerde yer alan kimyasal maddelerin letal doz (LD) değerlerinin ambalaj üzerinde belirtilmediği saptanmıştır. Elde edilen bulgular, hijyen ürünlerinin doğru kullanımının hem çalışanların hem de toplum sağlığının korunmasında kritik rol oynadığını göstermektedir. Bununla birlikte, çevreye olası olumsuz etkilerin en aza indirilebilmesi için üretici firmaların içerik şeffaflığını sağlamaları ve kullanıcıların bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Çalışma, bu yönüyle hijyen ürünlerinin sağlık ve çevre odaklı değerlendirilmesine bilimsel bir katkı sunmayı amaçlamaktadır..

Anahtar Kelimeler

Hijyen , Hijyen kimyasalları , Sabun , Dezenfektan , İş Sağlığı ve Güvenliği , Kimyasal içerik

Evaluation of Chemical Contents of Hygiene Materials Used in Daily Life in Terms of Covid and Occupational Health and Safety

https://izlik.org/JA29EY86MW

Öz

The pandemic period has once again highlighted the importance of hygiene at both individual and societal levels, particularly increasing awareness of hygiene practices in public spaces. During this period, a significant rise was observed in the consumption of chemical hygiene products used to maintain cleanliness. However, the careless and excessive use of these products poses various risks not only to users’ health but also to the environment. Therefore, analyzing the composition of hygiene chemicals emerges as a scientific necessity for both health and environmental safety. In this study, five product groups commonly used during the pandemic liquid chemical soap, olive oil soap, cologne, hand sanitizer, and wet wipes were examined. Ten different brands from each product group were selected, totaling 50 samples. The analyses revealed that the samples differ in terms of content and composition. Moreover, it was observed that the lethal dose (LD) values of the chemical substances in the products were not indicated on the packaging. The findings demonstrate that the correct use of hygiene products plays a critical role in protecting both employee and public health. Additionally, to minimize potential negative impacts on the environment, it is essential for manufacturers to ensure transparency in product composition and for users to be adequately informed. This study, therefore, aims to make a scientific contribution to the evaluation of hygiene products from health and environmental perspectives.

Anahtar Kelimeler

Hygiene , Hygiene chemicals , Soap , Disinfection , Occupational Health and Safety , Chemical content

Destekleyen Kurum

İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Teşekkür

İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Kaynakça

• Adak, U. (2022). Materiality of Sanitation in the Late Ottoman Empire: Urla. SHS Web of Conferences, 136, 02006.
• Biggs, R. (1969). Medicine in ancient Mesopotamia. History of Science, 8, 94–105.
• Burkert, W. (1985). Greek Religion. Oxford: Blackwell.
• Curtis, V. A. (2007). A natural history of hygiene. Canadian Journal of Infectious Diseases and Medical Microbiology, 18(1), 11–14.
• Dewey, H. M., Jones, J. M., Keating, M. R., & Budhathoki-Uprety, J. (2022). Increased use of disinfectants during the COVID-19 pandemic and its potential impacts on health and safety. ACS Chemical Health & Safety, 29(1), 27–38. https://doi.org/10.1021/acs.chas.1c00050
• Haddad, M. (2021). Water Supply, Sanitation, Hygienic Considerations and Practices in Muslim Civilizations. Muslim Heritage.
• Kalkan, İ.H. (2021). Public Hygiene and Social Control in Late Ottoman İstanbul. Journal of History School, 50, 1-24.
• Kurt, B. (2021). Academia.edu. (n.d.). Keeping the Public Sanitized: Ottoman Politics of Soap During World War I.
• Sakkaravarthi, V. (2022). History of soap. CosmoDerma, 2, 133. doi: 10.25259/ CSDM 152 2022
• Sipahi, A. (2021). Investigation of the hygiene effectiveness of four different cleaning products produced by saponification of waste frying oils. Marmara University, Institute of Science, Istanbul, Türkiye.
• Yumuturuğ, S., & Sungur, T. (1980). Hygiene preventive medicine. Ankara University Faculty of Medicine Publications.