TR
EN
Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı
Öz
Antibiyotik direncinin küresel bir sağlık tehdidi haline gelmesi, alternatif antimikrobiyal ajanların geliştirilmesini acil bir öncelik haline getirmiştir. Bu bağlamda, mikroorganizmalar tarafından doğal olarak sentezlenen antimikrobiyal peptitler (AMP’ler), geniş etki spektrumları, düşük direnç geliştirme riski ve çoklu uygulama potansiyelleriyle dikkat çekmektedir.
Bu çalışmada, AMP’lerin mikrobiyal kaynaklarına göre sınıflandırılması, etki mekanizmaları, ticari uygulamaları, amino asit kompozisyonları ve rasyonel dizayn ilkeleri detaylı şekilde. Bakteriyosinler, lipopeptitler, siklik peptitler ve nonribozomal yapıdaki peptitler gibi alt grupların gıda, tarım, klinik tedavi ve kozmetik alanlarında kullanımları değerlendirilmiştir. Ayrıca, AMP tasarımında kullanılan biyoinformatik araçlara ve klinik uygulamalardaki kısıtlamalara da yer verilmiştir.
Çalışmanın özgün katkısı, Web of Science (WoS) veri tabanında yer alan 2010–2025 yılları arasındaki 18.029 araştırma makalesine dayanan kapsamlı bir bibliyometrik analiz sunmasıdır. Bu analiz, AMP alanındaki yayın eğilimlerini, ülkeler ve araştırmacılar bazında üretim yoğunluklarını, anahtar kelime kümelenmelerini ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri (SKH) ile olan ilişkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, AMP araştırmalarının özellikle “İyi Sağlık ve Refah” hedefiyle yüksek oranda örtüştüğünü ve küresel yayın üretiminin büyük ölçüde ABD, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde yoğunlaştığını göstermektedir. Bibliyometrik veriler, AMP araştırmalarının bilimsel olgunluğa ulaştığını ve disiplinler arası uygulamalar için güçlü bir temel oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al-Quwaie, D. A. (2024). The role of Streptomyces species in controlling plant diseases: a comprehensive review. Australasian Plant Pathology, 53(1), 1-14.
- Andersson, D. I., Hughes, D., & Kubicek-Sutherland, J. Z. (2016). Mechanisms and consequences of bacterial resistance to antimicrobial peptides. Drug Resistance Updates, 26, 43–57. https://doi.org/10.1016/j.drup.2016.04.002
- Aparici-Carratalá, D., Esclapez, J., Bautista, V., Bonete, M. J., & Camacho, M. (2023). Archaea: current and potential biotechnological applications. Research in Microbiology, 174(7), 104080.
- Bar Tripathi, A. K., & Vishwanatha, J. K. (2022). Role of anti-cancer peptides as immunomodulatory agents: potential and design strategy. Pharmaceutics, 14(12), 2686.
- Barka, E. A., Vatsa, P., Sanchez, L., Gaveau-Vaillant, N., Jacquard, C., Meier-Kolthoff, J. P., ... & Clément, C. (2016). Taxonomy, physiology, and natural products of Streptomyces. Microbiology and Molecular Biology Reviews, 80(1), 1-43.
- Baruzzi, F., Quintieri, L., Morea, M., & Caputo, L. (2011). Antimicrobial compounds produced by Bacillus spp. and applications in food. Science against microbial pathogens: communicating current research and technological advances, 2(1), 1102-1111.
- Batoni, G., Maisetta, G., Brancatisano, F. L., Esin, S., & Campa, M. (2011). Use of antimicrobial peptides against microbial biofilms: advantages and limits. Current Medicinal Chemistry, 18(2), 256-279. https://doi.org/10.2174/092986711795656325
- Bibb, M. (1996). The regulation of antibiotic production in Streptomyces coelicolor A3 (2). Microbiology, 142(6), 1335-1344.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Endüstriyel Biyoteknoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
24 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
7 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1
APA
Korcan, S. E., Çivi, Ş. İ., & Ünal, A. (2026). Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı. Journal of the Institute of Science and Technology, 16(1), 96-118. https://doi.org/10.21597/jist.1749568
AMA
1.Korcan SE, Çivi Şİ, Ünal A. Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2026;16(1):96-118. doi:10.21597/jist.1749568
Chicago
Korcan, Safiye Elif, Şah İsmail Çivi, ve Arzu Ünal. 2026. “Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı”. Journal of the Institute of Science and Technology 16 (1): 96-118. https://doi.org/10.21597/jist.1749568.
EndNote
Korcan SE, Çivi Şİ, Ünal A (01 Mart 2026) Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı. Journal of the Institute of Science and Technology 16 1 96–118.
IEEE
[1]S. E. Korcan, Ş. İ. Çivi, ve A. Ünal, “Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 16, sy 1, ss. 96–118, Mar. 2026, doi: 10.21597/jist.1749568.
ISNAD
Korcan, Safiye Elif - Çivi, Şah İsmail - Ünal, Arzu. “Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı”. Journal of the Institute of Science and Technology 16/1 (01 Mart 2026): 96-118. https://doi.org/10.21597/jist.1749568.
JAMA
1.Korcan SE, Çivi Şİ, Ünal A. Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2026;16:96–118.
MLA
Korcan, Safiye Elif, vd. “Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 16, sy 1, Mart 2026, ss. 96-118, doi:10.21597/jist.1749568.
Vancouver
1.Safiye Elif Korcan, Şah İsmail Çivi, Arzu Ünal. Antimikrobiyal Peptitlerin Bibliyometrik Analizive Rasyonel Dizaynı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Mart 2026;16(1):96-118. doi:10.21597/jist.1749568