Carthamus tinctorius L. Ekstresi ile Sentezlenen Çinko Oksit Nanopartiküllerin Antioksidan, Antikanser, Antibakteriyel ve Antibiyofilm Aktivitelerinin Değerlendirilmesi
Öz
Bu çalışmada, Carthamus tinctorius L. su ekstresi kullanılarak kolay ve çevre dostu bir yöntemle çinko oksit nanopartiküller (A@ZnO) sentezlenmiştir. Taramalı elektron mikroskop (SEM) ve Fourier dönüşümlü kızılötesi (FTIR) teknikleri kullanılarak elde edilen nanopartiküllerin yapısal ve kimyasal karakterizasyonu yapılmıştır. Karakterize edilen A@ZnO nanopartiküllerinin, antioksidan, antikanser, antibakteriyel ve antibiyofilm aktivitesi/kapasitesi incelenmiştir. FTIR spektrumları, çinko oksit iyonlarının indirgenmesinde rol oynayan fonksiyonel grupları belirlemiştir. SEM analizi, A@ZnO nanopartiküllerinin küresel bir morfolojiye sahip olduğunu ve yüksek pürüzlülük gösterdiğini ortaya koymuştur. Farklı konsantrasyonlardaki A@ZnO nanopartiküllerin serbest radikal temizleme potansiyeli, 2,2'-azino-bis (3-etilbenzotiyazolin-6-sülfonik asit (ABTS)) testinde 1 mg/mL’de %97.9 ± 1 oranında antioksidan inhibisyon ve 0.386 mg/mL konsantrasyonda IC50 değeri göstermiştir. Antikanser aktivite testinde, A@ZnO’nin A549 ve HEp-2 kanser hücresine 500 µg/mL konsantrasyonda %2.1 ± 0.21 ve %6.6 ± 1.1 oranlarında hücre canlılığı görülmüştür. Her iki kanser hücresinde görülen IC50 değerleri sırası ile 187.3 ± 7.1 µg/mL ve 185.4 ± 7.3 µg/mL olarak tespit edilmiştir. A@ZnO nanopartikülleri MSSA ve MRSA suşlarına karşı minimum inhibitör konsantrasyon (MİK) değeri 128 µg/mL ve 32 µg/mL olarak bulunmuştur. Ayrıca MRSA suşuna karşı doza bağımlı bir şekilde antibiyofilm aktivitesi gözlenmiştir. Elde edilen bulgular aspir su ekstresi kullanılarak gerçekleştirilen A@ZnO nanopartiküllerin, sergiledikleri antioksidan, antikanser, antibakteriyel ve antibiyofilm aktiviteler sayesinde biyomedikal alanlarda kullanılabilecek önemli bir potansiyel ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abuova, Z., Turgumbayeva, A., Jumagaziyeva, A., Rakhimov, K., & Jussupkaliyeva, A. (2022). Study of component composition and antimicrobial activity of the ophthalmic emulsion based on the safflower flowers (Carthamus tinctorius L.). International Journal of Microbiology, 2022(1), 3181270.
- Agarwal, H., Kumar, S. V., & Rajeshkumar, S. (2017). A review on green synthesis of zinc oxide nanoparticles–An eco-friendly approach. Resource-Efficient Technologies, 3(4), 406-413.
- Al-Mohaimeed, A. M., Al-Onazi, W. A., & El-Tohamy, M. F. (2022). Multifunctional eco-friendly synthesis of ZnO nanoparticles in biomedical applications. Molecules, 27(2), 579.
- Al-Radadi, N. S., Faisal, S., Alotaibi, A., Ullah, R., Hussain, T., Rizwan, M., ... & Ali, Z. (2022). Zingiber officinale driven bioproduction of ZnO nanoparticles and their anti-inflammatory, anti-diabetic, anti-Alzheimer, anti-oxidant, and anti-microbial applications. Inorganic Chemistry Communications, 140, 109274.
- Amangeldinova, M., Ersatır, M., Necip, A., Cimentepe, M., Kudrina, N., Terletskaya, N., ... & Yildirim, M. (2025). Green Extraction Strategies and Bioactivity of Rheum cordatum Losinsk: Antioxidant, Antimicrobial, and Molecular Docking Insights. Plants
- Amangeldinova, M., Ersatır, M., Necip, A., Yilmaz, M. A., Cimentepe, M., Kudrina, N., ... & Yildirim, M. (2024). Simultaneous quantitative screening of 53 phytochemicals from Rheum tataricum L. roots: a comparative study of supercritical CO2, subcritical ethanol, and ultrasound-assisted extraction for enhanced antioxidant, antibacterial activities, and molecular docking study. Frontiers in Plant Science, 15, 1513875.
- Aydin Acar, C., Gencer, M. A., Pehlivanoglu, S., Yesilot, S., & Donmez, S. (2024). Green and eco‐friendly biosynthesis of zinc oxide nanoparticles using Calendula officinalis flower extract: Wound healing potential and antioxidant activity. International wound journal, 21(1), e14413.
- Bai, D. P., Zhang, X. F., Zhang, G. L., Huang, Y. F., & Gurunathan, S. (2017). Zinc oxide nanoparticles induce apoptosis and autophagy in human ovarian cancer cells. International journal of nanomedicine, 6521-6535.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bakteriyoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Çimentepe
0000-0002-3563-2468
Türkiye
Büşra Hord
0009-0003-8587-1867
Türkiye
Gökhan Öztürk
0000-0003-3305-4876
Türkiye
Kemal Doğan
0000-0002-9770-8069
Türkiye
Metin Yıldırım
*
0000-0003-1346-312X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
8 Şubat 2026
Kabul Tarihi
4 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 3