EN
TR
Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini
Öz
Günümüzün en büyük problemlerinden birisi çevresel kirleticiler ve etkileridir. Çevresel kirleticilerin tabanına inildiğinde birçok sektör inceleme altına alınmaktadır. Bu sektörlerden biriside tüm sektörler içindeki %19 pay ile ulaştırma sektörüdür. Ulaştırma sektörünün kolları incelendiğinde en fazla kirletici karayolu taşımacılığıdır. Bu nedenle ülkelerin genel politikası hem yük hem de yolcu taşımacılığında yakıt tüketimi tasarrufu sağlayan demiryolu ve denizyolu taşımacılığına yönelimdir. Yakıt tüketiminde tasarrufla birlikte CO2 emisyonlarında da azalım meydana gelmektedir. Bu çalışmada Türkiye için demiryolu ulaşım modu kullanımının yıllara göre değişimi incelenmekte ve demiryolu taşımacılığı CO2 salınımı için yapay sinir ağları (YSA) metodu kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmaktadır. Tahmin modellerinde, demiryolu taşımacılığı için demiryolu hattı uzunluğu, yolcu sayısı, taşınan yük miktarı, tren-kilometre, yolcu-kilometre ve ton-kilometre girdi verilerini oluşturmaktadır. Modeller girdilerin 2, 3, 4, 5 ve 6’lı kombinasyonlarına göre oluşturulmaktadır. Tahmin modellerinin hem performansın arttırılması hem de kullanılan altı değişkenin etkisinin de modele girdirilmesi amacıyla temel bileşen analizi (TBA) ile yeni girdiler oluşturulmaktadır. Modellerin performans değerlendirmesi sonucu en iyi tahmin modeli 2 değişkenli NPFA çıkmaktadır. Modelin hataların karesinin ortalaması (HKO), ortalama yüzde hata (OYH) ve korelasyon katsayısı (R) performans değerleri sırasıyla 6,48×10-5, %0,125 ve %99,65’tir. Ayrıca TBA nın modeller üzerine kayda değer etkileri görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anonim, 2018. Demiryolları Uzunluğu, Yük Taşımaları, Tren, Yolcu ve Ton Kilometre, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1051 (Erişim Tarihi: 28.01.2020)
- Anonim, 2018. Turkish Greenhouse Gas Inventory 1990 – 2017, https://unfccc.int/process-and-meetings/transparency-and-reporting/reporting-and-review-under-the-convention/greenhouse-gas-inventories-annex-i-parties/national-inventory-submissions-2019 (Erişim Tarihi: 02.02.2020)
- Dal K, Cansiz OF, Ornek M, Turedi Y, 2019. Prediction of Footing Settlements With Geogrid Reinforcement and Eccentricity. Geosynthetics International, 26(3): 1-12.
- Deniz T, 2016. Türkiye’de Ulaşım Sektöründe Yaşanan Değişimler ve Mevcut Durum. Eastern Geographical Review, 20(36).
- Dincer F, Elbir T, 2007. Estimating National Exhaust Emissions from Railway Vehicles in Turkey. Science of the Total Environment, 374(1): 127-134.
- Karayiannis N, Venetsanopoulos AN, 2013. Artificial Neural Networks: Learning Algorithms, Performance Evaluation and Applications. Springer Science and Business Media, 209: 1-439.
- Oreskes N, 2004. The Scientific Consensus on Climate Change. Science, 306: 1686.
- Soruşbay C, 2007. Karayolu Ulaşımından Kaynaklanan Karbondioksit Emisyonlarının Çevreye Etkisi ve Kontrolü. Mühendis ve Makine, 48(564): 22-26.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik, İnşaat Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Mart 2021
Gönderilme Tarihi
21 Mayıs 2020
Kabul Tarihi
5 Ekim 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 11 Sayı: 1
APA
Cansız, Ö. F., & Ünsalan, K. (2021). Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(1), 314-324. https://doi.org/10.21597/jist.740889
AMA
1.Cansız ÖF, Ünsalan K. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2021;11(1):314-324. doi:10.21597/jist.740889
Chicago
Cansız, Ömer Faruk, ve Kevser Ünsalan. 2021. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology 11 (1): 314-24. https://doi.org/10.21597/jist.740889.
EndNote
Cansız ÖF, Ünsalan K (01 Mart 2021) Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Journal of the Institute of Science and Technology 11 1 314–324.
IEEE
[1]Ö. F. Cansız ve K. Ünsalan, “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 11, sy 1, ss. 314–324, Mar. 2021, doi: 10.21597/jist.740889.
ISNAD
Cansız, Ömer Faruk - Ünsalan, Kevser. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology 11/1 (01 Mart 2021): 314-324. https://doi.org/10.21597/jist.740889.
JAMA
1.Cansız ÖF, Ünsalan K. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2021;11:314–324.
MLA
Cansız, Ömer Faruk, ve Kevser Ünsalan. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 11, sy 1, Mart 2021, ss. 314-2, doi:10.21597/jist.740889.
Vancouver
1.Ömer Faruk Cansız, Kevser Ünsalan. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Mart 2021;11(1):314-2. doi:10.21597/jist.740889
Cited By
Türkiye’de Dizelli Tren İşletmeciliğinde Enerji Verimliliği ve Emisyonların Araştırılması
Demiryolu Mühendisliği
https://doi.org/10.47072/demiryolu.1322615Kavşak Geometrilerinin ve Araç Hacimlerinin CO2 Salınımı Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi
Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.21597/jist.1641448