Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi

Cilt: 9 Sayı: 2 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) destekli lojistik otonominin tedarik zinciri performansı, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık hedefleri arasındaki ilişkileri nasıl yeniden şekillendirdiğini kavramsal ve kuramsal bir perspektiften incelemektedir. Mevcut literatür incelendiğinde YZ destekli lojistik sistemlerin çoğunlukla verimlilik ve optimizasyon ekseninde ele alındığı, söz konusu hedefler arasındaki yapısal gerilimlerin ise sınırlı düzeyde tartışıldığı görülmektedir. Bu çalışmada YZ destekli lojistik otonomi, doğrusal bir teknolojik ilerleme aracı olarak değil, çok boyutlu gerilimler üreten sosyo-teknik bir dönüşüm olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmada, performans, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık arasındaki ilişkileri açıklamak amacıyla “üçlü gerilim modeli” geliştirilmiş ve model doğrultusunda 15 adet test edilebilir önerme oluşturulmuştur. Çalışma, Paradoks Kuramı, Sosyo-Teknik Sistemler Kuramı, Örgütsel Bilgi İşleme Kuramı, Dinamik Yetkinlikler Kuramı, Normal Kazalar Kuramı ve Kurumsal Kuram çerçevesinde teorik olarak temellendirilmiştir. Ayrıca Türkiye bağlamı üzerinden yapılan değerlendirmeler, dijital olgunluk, veri altyapısı, yönetişim kapasitesi, kurumsal yapı ve jeopolitik kırılganlıkların otonomi uygulamalarının etkilerini belirgin biçimde şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, YZ destekli lojistik literatürüne teknoloji iyimserliğinin ötesinde, gerilim yönetimi, algoritmik yönetişim ve bağlamsal farklılıklar perspektifi kazandırarak gelecekte yapılacak ampirik araştırmalar için bütüncül bir kuramsal zemin sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma, kuramsal çerçeve ve önermeler aracılığıyla YZ destekli lojistik otonominin farklı sektörel ve kurumsal bağlamlarda nasıl sonuçlar üretebileceğine ilişkin kavramsal bir tartışma alanı da oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amodei, D., Olah, C., Steinhardt, J., Christiano, P., Schulman, J., & Mané, D. (2016). Concrete problems in AI safety. arXiv preprint arXiv:1606.06565
  2. Andrei, N., Scarlat, C., & Ioanid, A. (2024). Transforming E-commerce logistics: sustainable practices through autonomous maritime and last-mile transportation solutions. Logistics, 8(3), 71, https://doi.org/10.3390/logistics8030071
  3. Arvis, J.-F., Ojala, L., Shepherd, B., Ulybina, D., & Wiederer, C. (2023). Connecting to compete 2023: Trade logistics in an uncertain global economy – The logistics performance index and its indicators. World Bank. https://lpi.worldbank.org/sites/default/files/2023-04/LPI_2023_report.pdf
  4. Atkinson, R. (1999). Project management: Cost, time and quality, two best guesses and a phenomenon, its time to accept other success criteria. International Journal of Project Management, 17(6), 337-342, https://doi.org/10.1016/S0263-7863(98)00069-6
  5. Bainbridge, L. (1983). Ironies of automation. In Analysis, design and evaluation of man–machine systems. Pergamon, 129-135, https://doi.org/10.1016/B978-0-08-029348-6.50026-9
  6. Bechtsis, D., Tsolakis, N., Vlachos, D., & Iakovou, E. (2017). Sustainable supply chain management in the digitalisation era: The impact of Automated Guided Vehicles. Journal of Cleaner Production, 142, 3970-3984, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.10.057
  7. Boysen, N., De Koster, R., & Weidinger, F. (2019). Warehouse in the e-commerce era: A survey. European Journal of Operational Research, 277(2), 396-411, https://doi.org/10.1016/j.ejor.2018.08.023
  8. Bozma, G., & Künü, S. (2020). Türkiye’nin ekonomi politikasının üçlü açmaz bağlamında incelenmesi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 6(2), 331-341, https://doi.org/10.20979/ueyd.792532

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Akıllı Hareketlilik, Lojistik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

13 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Eryiğit, V. (2026). Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 9(2), 327-350. https://doi.org/10.51513/jitsa.1947787
AMA
1.Eryiğit V. Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Jitsa. 2026;9(2):327-350. doi:10.51513/jitsa.1947787
Chicago
Eryiğit, Volkan. 2026. “Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9 (2): 327-50. https://doi.org/10.51513/jitsa.1947787.
EndNote
Eryiğit V (01 Ekim 2026) Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9 2 327–350.
IEEE
[1]V. Eryiğit, “Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi”, Jitsa, c. 9, sy 2, ss. 327–350, Eki. 2026, doi: 10.51513/jitsa.1947787.
ISNAD
Eryiğit, Volkan. “Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9/2 (01 Ekim 2026): 327-350. https://doi.org/10.51513/jitsa.1947787.
JAMA
1.Eryiğit V. Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Jitsa. 2026;9:327–350.
MLA
Eryiğit, Volkan. “Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, c. 9, sy 2, Ekim 2026, ss. 327-50, doi:10.51513/jitsa.1947787.
Vancouver
1.Volkan Eryiğit. Yapay Zekâ Destekli Lojistik Otonomi: Performans, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Üzerine Kuramsal ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Jitsa. 01 Ekim 2026;9(2):327-50. doi:10.51513/jitsa.1947787