Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler

Ali Haydar Gültekin

Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler

Öz

Kimyasal bileşim ve jeolojik veriler, ekonomik öneme sahip manganez oksidlerin büyük çoğunlukla sığ su ortamında çökeldiğini ve deniz suyu seviyesinin değişmesine neden olan transgresyon ve regresyon olayları ile ilişkili olduğunu gösterir. Yataklanma esas olarak redoks kontrollüdür ve cevherleşme Mn+2’çe zenginleşmiş olan anoksik dib suların kıtasal şelfler üzerine yükselmesi ve oksijenli yüzey suları ile karışması sonucunda oluşmuştur. Bununla birlikte diajenetik etkiler gösteren pek ç ok yatak tespit edilmiştir. Farklı kökenli yatakları belirlemede, karakteristik mineralojik-jeokimyasal zenginleşme ve jeokimyasal birlik verileri önemli rol oynar. Genel olarak, manganez yatakları süperjen ve hidrotermal olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Hidrotermal yataklar, As-Ba-Cu-Li-Mo-Pb-Sb-Sr-V-Zn şeklinde bir jeokimyasal birlik ve Mn-As jeokimyasal ilişkisi gösterirken, süperjen denizel yataklar Na-K-Ca-Mg-Sr ve Co-Cu-Ni gibi jeokimyasal zenginleşmeler, süperjen karasal yataklar ise Mn-Ba ilişkisi gösterirler. Mevcut bir sülfürlü cevherleşmenin ayrışması sonucu oluşmuş olan süperjen karasal yataklar, karakteristik olarak yüksek Pb-Zn iç eriğine sahiptirler. Mineralojik zenginleşme açısından, biksibit, braunit, hausmanit, hübnerit, yakobsit ve pirokroit yalnızca hidrotermal yataklarda oluşurken, kalkofanit, koronadit, krednerit, ƴ-MnO2 groutit, hollandit, lithioforit, manganit, nsutit, kuenselit, ramsdellit, romaneşit, todorokit ve vodrujflt genellikle süperjen orijinlidir. Süperjen ve hidrotermal yatakları birbirinden ayırmada kullanılan en.önemli tanımsal diyagram Co+Ni-As+Cu+Mo+Pb+V+Zn diyagramıdır . Buna ilave olarak, Si-Al ve Fe/TiAl/(Al+Fe+Mn) diyagramlarıda kullanılabilir. Mevcut bir cevherin oksidasyonu sonucu oluşan süperjen karasal yatakları tanımlamada Pb-Zn diyagramı daha iyi sonuç verir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Bühn, B., Stanistreet, I.G., and Okrusch, M., 1992, Late Proterozoic Outher Shelf Manganez and Iron Deposits at Otjosundu (Namibia) Related to the Damaran Oceanic Opening. Economic Geology, Vol. 87, pp. 1393-1411.
Choi, J.H., and Hariya, Y., 1992, Geochemistry and Depositional Environment of Mn oxide Deposits in the Tokoro Belt, Northeastern Hokkaido, Japan. Economic Geology, Von. 87, pp. 1265-1274.
Crerar. D.H., Namson, J., Chyi, M.S., Williams, L., and Feigenson, M.D., 1982, Manganiferous Cherts of the Franciscan Assemblage: I. General Geology, Ancient and Modem Analoques and Implications for Hydrothermal Convection at Oceanic Spreading Centers: Econ. Geol., Vol. 77, p. 519-540.
Delian, F., Dasgupta, S., Bolton, B.R., Hariya, H., Momoi, H., Miura, H., Jiaju, L., and Roy, S., 1992, Mineralogy and Geochemistry of the Proterozoic Wafangzi Ferromanganese Deposit, China. Economic Geology, Vol. 87, pp. 1430-1440.
Force, E.R., and Cannon, W.F., 1988, Depositional Model for Shallow-marine Manganese Deposits Around Black Shale Basins, Economic Geology, V. 83, p. 93-117.
Frakes, L.A., and Bolton, B.R., 1984, Origin of Manganese giants: Sea-level Change and anoxic-oxic history: Geology, Vol. 12, p. 83-86.
Gedikoğlu A., Van, A., Eyüboğlu, I., and Yalçıntaş, B., 1985, Doğu Karadeniz Cevherleşmesine Bir Örnek: Ocaklı (Maçka-Trabzon) Manganez Zuhuru, Jeoloji Mühendisliği, Sayı: 25, Sayfa: 23-37.
Gültekin, A.H. and Örgün, Y., 1994, Mineralogical and Chemical Characteristics of the Binkılıc Sedimentary Manganese Deposit, Trakya, Turkey. Abstracts, 9 th IAGOD, Symposium, Beijing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ali Haydar Gültekin Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 1997

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 1997

Kabul Tarihi

1 Mayıs 1997

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1997 Cilt: 21 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA26FP39YT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gültekin, A. H. (1997). Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 21(1), 39-46. https://izlik.org/JA26FP39YT

AMA

1.Gültekin AH. Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 1997;21(1):39-46. https://izlik.org/JA26FP39YT

Chicago

Gültekin, Ali Haydar. 1997. “Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 21 (1): 39-46. https://izlik.org/JA26FP39YT.

EndNote

Gültekin AH (01 Mayıs 1997) Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 21 1 39–46.

IEEE

[1]A. H. Gültekin, “Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 21, sy 1, ss. 39–46, May. 1997, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26FP39YT

ISNAD

Gültekin, Ali Haydar. “Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 21/1 (01 Mayıs 1997): 39-46. https://izlik.org/JA26FP39YT.

JAMA

1.Gültekin AH. Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 1997;21:39–46.

MLA

Gültekin, Ali Haydar. “Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 21, sy 1, Mayıs 1997, ss. 39-46, https://izlik.org/JA26FP39YT.

Vancouver

1.Ali Haydar Gültekin. Manganez Yataklarının Köken Tespitinde Mineralojik ve Kimyasal Veriler. Jeoloji Mühendisliği Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 1997;21(1):39-46. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26FP39YT