Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi

Özgür Satıcı; Tamer Topal

doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353

Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada mühendislik jeolojisi uygulamalarının tünel açma yöntemleri ile ilişkisi anlatılmaktadır. Geçmişten bugüne çeşitli tünel açma yöntemleri ortaya çıkmış ancak bunların büyük çoğunluğu aşamalı kazı ve tam ayna kazılarının çeşitli türevleri şeklinde olmuştur. Uluslararası alanda yaygın bilinen tünel açma yöntemleri, kaya kütlelerinin davranışlarını sınıflandırmaya çalışmakta, ancak bu sınıflandırmaya sayısal bir altlık oluşturamamaktadır. Bu nedenle bu yöntemlerin uygulanması sırasında sayısal ve objektif değerlendirmelere ihtiyaç duyulmakta, bu eksiklikse kaya kütle sınıflamaları kullanılarak kapatılmaya çalışılmaktadır. Günümüz tünelciliğinde yaygın olarak NATM ve ADECO-RS adı verilen iki yöntem kullanılmaktadır. Her iki yöntem de kaya kütle davranışını çeşitli şekillerde kategorize etmiş ancak bunun için değerlendirmeye esas objektif bir altlık oluşturamamıştır. Bu çalışmada, tünel tasarımında yaygın olarak kullanılan tünel açma yöntemlerinin, uluslararası kabul görmüş kaya kütle sınıflama sistemleri ve sayısal modeller ile olan ilişkisi ve uygulamada yaşanan sorunlar anlatılmaya çalışılmıştır. Uygulamada; kaya kütle sınıflamalarından tünel kazı ve destek sınıflarına geçiş, bunların sayısal modellere yansıtılması, yapılan kabuller ve özellikle sayısal modelleme sırasında yazılımların dayandığı kabullerden kaynaklanan mühendislik jeolojisi modelleme hataları ve doğru tasarım için yapılması gerekenler birer örnek ile açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaya kütle sınıflaması,Mühendislik jeolojisi,Sayısal modelleme,Tünel açma yöntemleri

Kaynakça

Aydan, Ö., Ulusay, R., Tokashiki, N., 2014. A New Rock Mass Quality Rating System: Rock Mass Quality Rating (RMQR) and Its Application to the Estimation of Geomechanical Characteristics of Rock Masses. Rock Mechanics and Rock Engineering, 47 (4), 1255-1276.
Barton, N., Lien, R., Lunde, J., 1974. Engineering classification of rock masses for the design of tunnel support. Rock Mechanics, 6, 189-239.
Barton, N., 2002. Some new Q-value correlations to assist in site characterization and tunnel design. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 39, 185–216.
Brierley, G., 2014. http://tunnelingonline.com/tunneling-historical-perspective/
Bieniawski, Z. T., 1989. Engineering rock mass classification. Wiley, New York, 251 p.
Deere, D. U., 1963. Technical description of rock cores for engineering purposes in Rock mechanics and engineering geology. Springer, Vienna.
Hoek, E., Brown, E. T., 1997. Practical estimates of rock mass strength. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 34 (8), 1165–1186.
Jing, L., Stephansson, O., 2007. Fundamentals of discrete element methods for rock engineering: theory and applications. Developments in Geotechnical Engineering, 85.

KTŞ, 2013. Karayolu Teknik Şartnamesi, Bölüm 350.
Lauffer, H., 1958. Gebirgsklassifizierung für den Stollenbau. Geology Bauwesen, 74 (1), 46–51.
Lunardi, P., 2008. Design and Construction of Tunnels: Analysis of Controlled Deformations in Rock and Soils. Springer, 576 p.
Rabcewicz, L.,1964. http://www.eos.ubc.ca/courses/eosc547/lecture-material/Rabcewicz- NATM.pdf
Satıcı, O., Ünver, B., 2015. Assessment of tunnel portal stability at jointed rock mass: a comparative case study. Computers and Geotechnics, 64, 72–82.
Sönmez, H., Ulusay, R., 2002. A discussion on the Hoek–Brown failure criterion and suggested modification to the criterion verified by slope stability case studies. Yerbilimleri Dergisi, 26, 77-79.
Terzaghi, K., 1946. Rock defects and loads in tunnel supports, Rock tunneling with steel supports, The Commercial Shearing and Stamping Co., Youngstown, Ohio, 17-99.
Tonon, F., 2010. Sequential excavation, NATM and ADECO: What they have in common and how they differ. Tunnelling and Underground Space Technology,25, 245–265.
Wickham, G. E., Tiedemann, H. R., Skinner, E. H., 1972. Support determination based on geologic predictions. In Lane, K.S.; Garfield, L.A. Proc. 1st North American Rapid Excavation&Tunnelling Conference (RETC), Chicago 1. American Institute of Mining, Metallurgical and Petroleum Engineers (AIME), New York. 43–64.
Wikipedia, 2015. http://tr.wikipedia.org/wiki/Lağımcı_Ocağı (Son Erişim: 25 Mayıs 2015)
Wu J. H., Ohnishi, Y., Nishiyama, S., 2014. Simulation of the mechanical behavior of inclined jointed rock masses during tunnel construction using discontinuous deformation analysis. International Journal of Rock Mechanics and Mining Science, 41, 731–743.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Not

Yazarlar

Özgür Satıcı Bu kişi benim

Tamer Topal

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2015

Gönderilme Tarihi

26 Mayıs 2015

Kabul Tarihi

19 Haziran 2015

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Cilt: 39 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353

IZ

https://izlik.org/JA23RS33NC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Satıcı, Ö., & Topal, T. (2015). Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 39(1), 45-57. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353

AMA

1.Satıcı Ö, Topal T. Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2015;39(1):45-57. doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353

Chicago

Satıcı, Özgür, ve Tamer Topal. 2015. “Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 39 (1): 45-57. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353.

EndNote

Satıcı Ö, Topal T (01 Haziran 2015) Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 39 1 45–57.

IEEE

[1]Ö. Satıcı ve T. Topal, “Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 39, sy 1, ss. 45–57, Haz. 2015, doi: 10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353.

ISNAD

Satıcı, Özgür - Topal, Tamer. “Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 39/1 (01 Haziran 2015): 45-57. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353.

JAMA

1.Satıcı Ö, Topal T. Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2015;39:45–57.

MLA

Satıcı, Özgür, ve Tamer Topal. “Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 39, sy 1, Haziran 2015, ss. 45-57, doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353.

Vancouver

1.Özgür Satıcı, Tamer Topal. Tünel Açma Yöntemlerinin Mühendislik Jeolojisi ve Kaya Sınıflama Sistemleri ile Değerlendirilmesi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 01 Haziran 2015;39(1):45-57. doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295353

Cited By

https://doi.org/

Zayıf ve Sıkışan Kaya Kütlesinde Açılan Bir Tünel için Rijit Destek Sistemi Çözümü (T34-GT2 Tüneli, Ankara-İstanbul YHT Projesi)

Jeoloji Mühendisliği Dergisi

https://doi.org/10.24232/jmd.1666024