İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü

Mutluhan Akın; İsmail Dinçer; Ali Özvan; Vural Oyan; Mücip Tapan

doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428

İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü

Öz

Selçuklular dönemine ait Ahlat Selçuklu mezar taşları, dünya üzerindeki bilinen en büyük Müslüman Mezarlığı olması ve taşıdığı tarihsel önem nedeniyle UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır. Mezar taşı olarak, bölgede oldukça yaygın olarak bulunan ve piroklastik bir kaya türü olan ignimbiritler kullanılmış olup, yumuşak olmaları ve kolay işlenebilmelerini nedeni ile üzerlerine çeşitli motifler ve yazıtlar işlenmiştir. Ancak söz konusu mezar taşları, yaklaşık 800 yıllık süreç içerisinde bozunma etkilerine maruz kalmıştır. Mezar taşları incelendiğinde dikkati çeken en önemli unsur, birçok mezar taşının orta bölgelerine yakın kısımlarından kırılmış olmasıdır. Bu çalışma kapsamında Ahlat Selçuklu mezar taşlarının bozunmasına neden olan unsurların açığa çıkarılması amacıyla taze ignimbirit örnekleri üzerinde deneysel çalışmalar yapılmış ve özellikle kılcal su emmenin bozunma üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Buna göre, ignimbiritlerin yüksek gözenekliliği ve kılcal su emme özelliği mezar taşlarının bozunmasındaki en önemli etkendir.

Anahtar Kelimeler

Ahlat Taşı,Bozunma,Ignimbirit,Kılcal Su Emme,Selçuklu

Kaynakça

Akbaş, B., Akdeniz, N., Aksay, A., Altun, İ., Balcı, V., Bilginer, E., Bilgiç, T., Duru, M., Ercan, T., Gedik, İ., Günay, Y., Güven, İ.H., Hakyemez, H. Y., Konak, N., Papak, İ., Pehlivan, Ş., Sevin, M., Şenel, M., Tarhan, N.,Turhan, N., Türkecan, A., Ulu, Ü., Uğuz, M.F., Yurtsever, A. ve diğerleri, 2015. Türkiye Jeoloji Haritası, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayını, Ankara, Türkiye.
Akın, M., Özsan, A., 2011. Evaluation of the long-term durability of yellow travertine using accelerated weathering tests. Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 70 (1), 101–114.
Arino, X., Ortega-Calvo, J. J., Gomez-Bolea, A., Saiz-Jimenez, C., 1995. Lichen colonization of the Roman pavement at Baelo Claudia (Cadiz, Spain): biodeterioration vs. bioprotection. Science of the Total Environment, 167, 353–363.
Aydar, E., Gourgaud, A., Ulusoy, I., Digonnet, F., Labazuy, P., Sen, E., Bayhan, H., Kurttas, T., Tolluoğlu, A. U., 2003. Morphological analysis of active Mount Nemrut stratovolcano, eastern Turkey: evidences and possible impact areas of future eruption. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 123, 301– 312.
Benavente, D., García Del Cura, M. A., Bernabéu, A., Ordóñez, S., 2001. Quantification of salt weathering in porous stones using an experimental continuous partial immersion method. Engineering Geology, 59, 313-325.
Cardenes, V., Mateos, F. J., Fernandez-Lorenzo, S., 2014. Analysis of the correlations between freeze–thaw and salt crystallization tests. Environmental Earth Sciences, 71, 1123-1134.
Carter, N., Viles, H., 2005. Bioprotection explored: the story of a little known earth surface process. Geomorphology, 67, 273–281.
Cueto, N., Benavente, D., Martínez-Martínez, J., García-del-Cura, M. A., 2009. Rock fabric, pore geometry and mineralogy effects on water transport in fractured dolostones. Engineering Geology, 107, 1-15.

Deere, D. U., Miller, R. P., 1966. Engineering classification and index properties of intact rock. Technical Report No: AFNL-TR-65-116, Kirtland Air Force Base Weapons Laboratory, New Mexico.
Dent, B. B., 2002. The hydrogeological context of cementery operations and planning in Australia. PhD Thesis, vol. 1., The University of Technology, Sydney, 453 p.
Elmastaş, N., 2001. Ahlat yöresinin turizm potansiyeli. Marmara Coğrafya Dergisi, 3 (1), 153-182.
Garcia-Valles, M., Gimeno-Torrente, D., Martínez-Manent, S., Fernandez-Turiel, J. L., 2003. Medieval stained glass in a Mediterranean climate: typology, weathering and glass decay, and associated bio-mineralization processes and products. American Mineralogist, 88, 1996-2006.
Garty, J., 1992. The postfire recovery of rock-inhabiting algae, microfungi and lichens. Canadian Journal of Botany, 70, 301–312.
ISRM, 2007. The Complete ISRM Suggested Methods for Rock Characterization, Testing and Monitoring: 1974-2006. In: Ulusay, R., Hudson, J. A., editors, 628 p.
Karamağaralı, B., 1992. Ahlat Mezar Taşları. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanat Tarihi Yayınları.
Karaoğlu, Ö., Özdemir, Y., Tolluoğlu, A. Ü., Karabıyıkoğlu, M., Köse, O., Froger, J. L., 2005. Stratigraphy of the volcanic products around Nemrut Caldera: Implications for reconstruction of the caldera formation. Turkish Journal of Earth Science, 14, 123-143.
Keskin, M., 2007. Eastern Anatolia: A hot spot in a collision zone without a mantle plume. GSA Special Paper, 430, 695-722.
Korkanç, M., 2013. Deterioration of different stones used in historical buildings within Niğde province, Cappadocia. Construction and Building Materials, 48, 789-803.
Le Bas, M. J, Le Maitre, R. W, Streckeisen, A., Zanettin, B., 1986. A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali–silica diagram. Journal of Petrology, 27, 745–750.
Lisci, M., Monte, M., Pacini, E., 2003. Lichens and higher plants on stone: a review. International Biodeterioration and Biodegradation, 51, 1–17.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2016

Gönderilme Tarihi

6 Haziran 2016

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 40 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428

IZ

https://izlik.org/JA53DG52EF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akın, M., Dinçer, İ., Özvan, A., Oyan, V., & Tapan, M. (2016). İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 40(2), 149-166. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428

AMA

1.Akın M, Dinçer İ, Özvan A, Oyan V, Tapan M. İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2016;40(2):149-166. doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428

Chicago

Akın, Mutluhan, İsmail Dinçer, Ali Özvan, Vural Oyan, ve Mücip Tapan. 2016. “İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 40 (2): 149-66. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428.

EndNote

Akın M, Dinçer İ, Özvan A, Oyan V, Tapan M (01 Aralık 2016) İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 40 2 149–166.

IEEE

[1]M. Akın, İ. Dinçer, A. Özvan, V. Oyan, ve M. Tapan, “İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 40, sy 2, ss. 149–166, Ara. 2016, doi: 10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428.

ISNAD

Akın, Mutluhan - Dinçer, İsmail - Özvan, Ali - Oyan, Vural - Tapan, Mücip. “İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 40/2 (01 Aralık 2016): 149-166. https://doi.org/10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428.

JAMA

1.Akın M, Dinçer İ, Özvan A, Oyan V, Tapan M. İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2016;40:149–166.

MLA

Akın, Mutluhan, vd. “İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 40, sy 2, Aralık 2016, ss. 149-66, doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428.

Vancouver

1.Mutluhan Akın, İsmail Dinçer, Ali Özvan, Vural Oyan, Mücip Tapan. İgnimbiritlerdeki Kılcal Su Emme Özelliğinin Ahlat Selçuklu Mezar Taşlarının Bozunmasındaki Rolü. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 01 Aralık 2016;40(2):149-66. doi:10.24232/jeoloji-muhendisligi-dergisi.295428

Cited By

YÜZEY KORUYUCU REÇİNENİN KAPİLER SU EMME ÖZELLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ : NEVŞEHİR İGNİMBİRİTİ ÖRNEĞİ

Uludağ University Journal of The Faculty of Engineering

https://doi.org/10.17482/uumfd.1529009

Ahlat Taşı ve Tarihi Yapılardaki Yeri: Kültürel Miras Açısından Bir Değerlendirme

Jeoloji Mühendisliği Dergisi

https://doi.org/10.24232/jmd.1790120