Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması

Mutluhan Akın; Aydın Özsan

Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması

Öz

Kalsiyum karbonat bileşimli kimyasal sedimanter bir kaya türü olan traverten, diğer birçok kaya türü ile kıyaslandığında güncel olarak kabul edilebilecek bir oluşum yaşına sahiptir. Ancak fiziksel yapısı ve kimyasal bileşimi sebebiyle travertenlerde bozunma kısa zaman aralığında etkili olabilmektedir. Traverten yapıtaşı sektöründe yoğun olarak kullanılmakla birlikte, bu kayanın kütlesel ölçekteki bozunma davranışı bugüne kadar araştırılmamıştır. Bu çalışmada, Türkiye’de traverten sektöründe yoğun bir kullanım alanına sahip olan ve Anıtkabir inşaatında da kullanılmış Eskipazar sarı travertenleri araştırma malzemesi olarak seçilmiştir. Arazide farklı bozunma derecelerine sahip yüzleklerde yapılan gözlemsel incelemeler ve kütlesel ölçümler ile sarı travertenlerin bozunma mekanizması ortaya konmuştur. Bu çalışmalar sonucunda bozunmanın değerlendirilmesine yönelik tanımlayıcı ölçütler hazırlanarak, nesnel ve pratik bir bozunma sınıflaması önerilmiştir. Buna göre, sarı travertenlerde kütlesel ölçekte taze, az bozunmuş, orta derecede bozunmuş ve ileri derecede bozunmuş olmak üzere dört adet bozunma sınıfı ayırtlanmıştır. Sarı travertenler için hazırlanan bu sınıflamanın mermercilik sektöründe bu kaya için yapılacak yeni araştırmalara ve travertenlerin genelini kapsayan bozunma çalışmalarına ışık tutacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bozunma,Bozunma sınıflaması,Eskipazar,Traverten

Kaynakça

Akın, M., 2010. A quantitative weathering classification system for yellow travertines. Environmental Earth Sciences, 61 (1), 47-61.
Akın, M., Özsan, A., 2010. Evaluation of the long-term durability of yellow travertine using accelerated weathering tests. Bulletin of Engineering Geology and the Environment, (article online), DOI 10.1007/s10064-010-0287-x.
Altunel, E., Hancock, P.L., 1993. Morphology and structural setting of Quaternary travertines at Pamukkale-Turkey. Geological Journal, 28, 335-346.
Ayaz, M.E., Karacan, E., 2000. Sivas batısındaki traverten oluşumlarının yapı ve yüzey kaplama taşı olarak kullanılabilirliklerinin incelenmesi. Jeoloji Mühendisliği, 23-24 (1), 87-99.
Ayaz, M.E., 2002. Travertenlerin değerlendirilmesinde yapılması gerekli incelemeler ve kullanım yeri seçimi. Cumhuriyet Üni. Mühendislik Fak. Dergisi, Seri A-Yerbilimleri C.19 (1), 11-20.
Bacciarelli, R., 1993. A revised weathering classification for Mercia mudstone (Keuper Marl), The Engineering Geology of Weak Rock. Proc. of the 26th Annual Conf. of the Eng. Group of the Geo. Society, 169-174.
Biryol, C., 2004. Neotectonics and evolution of the Eskipazar basin, Karabük-Turkey, Middle East Technical University The Graduate School of Natural and Applied Sciences, Ankara, M.Sc. thesis, 124 p (unpublished).
Chandler, R.J., 1969. The effect of weathering on the shear strength properties of the Keuper Marl. Geotechnique, 19, 321-334.

Dehghan, S., Sattari, G., Chehreh Chelgani, S., Aliabadi, M.A., 2010. Prediction of uniaxial compressive strength and modulus of elasticity for travertine samples using regression and artificial neural networks. Mining Science and Technology (China), 20 (1), 41-46.
ISRM, 1981. Rock characterization, testing and monitoring. International Society of Rock Mechanics Suggested Methods, Pergamon Press, Oxford, 211 p.
Kahraman, S., Günaydın, O., Fener, M., 2005. Determination of some physical properties of travertines from ultrasonic measurement. Proceedings of 1st International Symposium on Travertine, Özkul, M., Yağız, S. and Jones, B. (eds.), Denizli, 231-234.
Kılıç, R., Ulamış, K., Varol, B., Gökten, E., Koçbay, A., 2005. Geotechnical assessment of the travertine (Kırşehir, Turkey). Proceedings of 1st International Symposium on Travertine, Özkul, M., Yağız, S. and Jones, B. (eds.), Denizli, 256-262.
Kuterdem, N.K., 2005. Eskipazar (Karabük güneyi) ve Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) arasındaki bölgenin morfo-tektonik özelliklerinin coğrafi bilgi sistemleri ile belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Yüksek Lisans tezi, 94 s (yayımlanmamış).
Mahmutoğlu, Y., Yüzer, E., Suner, F., Eriş, I., Eyüboğlu, R., 2003. Deterioration and conservation of the Dolmabahçe Palace (İstanbul) building stones. Proceedings of Industrial Minerals and Building Stones, IMBS 2003, 343-352.
Özkul, M., Varol, B., Alçiçek, M.C., 2002. Denizli travertenlerinin petrografik özellikleri ve depolanma ortamları. MTA Dergisi, 125, 13-29.
Pentecost, A. 2005. Travertine. Springer, 446 p., The Netherlands.
Schneider, C., Ziesch, J., Bauer, J., Török, A., Siegesmund, S., 2008. Bauwerkskartierung zur Analyse des Verwitterungszustands an den Außenmauern des Schlosses von Buda (Budapest, Ungarn). Schriftenreihe Dt Geol Ges (SDGG), 59, 219-235.
Sidraba, I., Normandin, K.C., Cultrone, G., Scheffler, M.J., 2004. Climatological and regional weathering of Roman travertine. Architectural and sculptural stone in cultural landscape. Prikryl, R., Siegel, P. (eds), Carolinum Press, Prague, 211–228.
Sidraba, I., 2006. Weatherability of Roman travertine. Faculty of Material Science and Applied Chemistry, Institute of Silicate Materials, Riga Technical University, Latvia, Ph.D. thesis, (unpublished).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mutluhan Akın Bu kişi benim

Aydın Özsan Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2010

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2010

Kabul Tarihi

11 Kasım 2010

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2010 Cilt: 34 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA46PB67XZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akın, M., & Özsan, A. (2010). Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 34(2), 113-132. https://izlik.org/JA46PB67XZ

AMA

1.Akın M, Özsan A. Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2010;34(2):113-132. https://izlik.org/JA46PB67XZ

Chicago

Akın, Mutluhan, ve Aydın Özsan. 2010. “Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 34 (2): 113-32. https://izlik.org/JA46PB67XZ.

EndNote

Akın M, Özsan A (01 Aralık 2010) Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 34 2 113–132.

IEEE

[1]M. Akın ve A. Özsan, “Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 34, sy 2, ss. 113–132, Ara. 2010, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46PB67XZ

ISNAD

Akın, Mutluhan - Özsan, Aydın. “Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 34/2 (01 Aralık 2010): 113-132. https://izlik.org/JA46PB67XZ.

JAMA

1.Akın M, Özsan A. Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2010;34:113–132.

MLA

Akın, Mutluhan, ve Aydın Özsan. “Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 34, sy 2, Aralık 2010, ss. 113-32, https://izlik.org/JA46PB67XZ.

Vancouver

1.Mutluhan Akın, Aydın Özsan. Eskipazar Sarı Travertenleri için Kütlesel Bozunma ve Bozunma Sınıflaması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2010;34(2):113-32. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46PB67XZ