Derleme

Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi

Cilt: 42 Sayı: 1 15 Haziran 2018
  • Nurkan Karahanoğlu *
PDF İndir

Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi

Öz

Akiferlerden yoğun su çekimi sonucu oluşan yüzey çökmesi konusundaki bilimsel araştırmalar 1890’lı yıllara
kadar uzanmaktadır. Zamanla teknolojik ve endüstriyel gelişmeler su ihtiyacını çok artırmış ve yeraltısuyu havzaları
vazgeçilemez kaynak olarak kullanılmıştır. Sanayileşmenin yaygın olduğu bölgelerde gözlenen ve altyapıyı olumsuz
olarak etkileyen bu gelişmenin yoğun su-petrol-gaz üretimi ile bağlantılı olduğu anlaşılmıştır. Daha sonraki yıllarda
konunun bilimsel olarak araştırıldığı ve su/akışkan çekimi ile yüzeydeki deformasyonun ilişkilerinin matematiksel
olarak ifade edildiği izlenmektedir. Yapılan araştırmalarda yeraltısuyu akımı ve deformasyon ilişkisi birlikte ele
alınmış ve mekanizmaların fiziksel ve mekanik yanları incelenmiştir. Terzaghi’nin konsolidasyon modeli ve Biot’nun
yeraltısuyu akımı ve yüzey deformasyonunu matematiksel olarak formüle etmesi araştırmalara çok önemli katkılar
sağlamıştır. Bu gelişmeleri takip eden yıllarda ilgili mekanizmaları açıklayan matematiksel denklemlerin analitik
yöntemlerle çözülmeleri önemli bir aşama olarak değerlendirilmiş, ancak karmaşık ve çok boyutlu ortamlarda
analitik yöntemler yetersiz kalmıştır. Sonlu Farklar ve Sonlu Elemanlar sayısal yöntemlerinin kullanılması ve
bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler karmaşık problemlerin çözümünü sağlamış ve yapılan bilimsel araştırmalara
ivme kazandırmıştır.
Bu makalede yüzey çökmesi konusundaki araştırmalar tarihsel boyutta özetlenerek konunun bilimsel gelişimi
aktarılmaktadır. Temel denklemler yardımı ile su hareketi ve yüzey çökmesi mekanizması anlatılmakta ve dünya
genelinde yüzey çökmesi yaşanan bölgeler tanıtılarak konu ile ilgili güncel araştırmalar irdelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aboustit, B. L., Advani, S.H., Lee, J.K., 1985. Variational principles and finite element simulations for thermo-elastic consolidation, International Journal for Numerical and Analytical Methods in Geomechanics, 9, 45-69. Bear, J., Çorapçıoğlu, M.Y., 1981a. Mathematical-model for regional land subsidence due to pumping. 1. Integrated aquifer subsidence equations based on vertical dıisplacement only. Water Resources Research, 17, 4, 937-946. Bear, J., Çorapçıoğlu, M.Y., 1981b. Mathematical-model for regional land subsidence due to pumping. 2. Integrated aquifer subsidence equations for vertical and horizontal displacements. Water Resources Research, 17, 4, 947-958. Bear, J., Çorapçıoğlu, M.Y., 1981c. A Mathematical-Model For Consolidation in a Thermoelastic Aquifer Due to Hot Water Injection or Pumping, Water Resources Research, 17, 3, 723-736.
  2. Biot, M.A., 1941. General theory of 3 D consolidation, Journal of Applied Physics, 12, 155-164.
  3. Biot, M.A., 1955. Theory of elasticity and consolidation for a porous anisotropic solid, Journal of Applied Physics, 26, 2, 182-185
  4. Burbey, T.J., Helm, D.C., 1999. Modeling three-dimensional deformation in response to pumping of unconsolidated aquifers, Environmental & Engineering Geoscience, 5, 2, 199-212. Calderhead, AI., Martel, R., Garfias, J., Rivera, A., Therrien, R., 2012. Sustainable Management for Minimizing Land Subsidence of an Over-Pumped Volcanic Aquifer System: Tools for Policy Design, Water Resources Management, 26, 7, 1847-1864.
  5. Castelletto, N., Ferronato, M., Gambolati, G., Putti, M., Teatini, P., 2008. Can Venice be raised by pumping water underground? A pilot project to help decide, Water Resources Research, 44, 1, WO 1408
  6. Chang, C.D., Mallman, E., Zoback, M. 2014. Time-dependent subsidence associated with drainage-induced compaction in Gulf of Mexico shales bounding a severely depleted gas reservoir. AAPG Bulletin, 98, 6, 1145-1159. Cheo, K. Lee, Sophie N. Fallou, Chiang C. Mei, 1992. Subsidence due to Pumping from a Soil Stratum with a Soft Aquitard, Philosophical Transactions of The Royal Society of London Series A-Mathematical Physical and Engineering Sciences, 339, 1653, 193-230. Çelik, M., Afşin, M., 1998. The role of hydrogeology in solution-subsidence development and its environmental impacts; a case-study for Sazlıca (Niğde, Turkey) Environmental Geology, 36 (3–4), 335-342. Çorapçıoğlu, M. Y., 1984. Land Subsidence-A State-of-the-Art Review, In: Bear J., Corapcioglu M.Y. (eds.) Fundamentals of Transport Phenomena in Porous Media. NATO ASI Series (Series E: Applied Sciences), vol 82. Springer, Dordrecht. Çorapcioglu, M.Y., Brutsaert, W., 1977. Viscoelastic Aquifer Model Applied To Subsidence Due To Pumping, Water Resources Research, 13, 3, 597-604. Domenico, P.A., Mifflin, M.D., 1965. Water from low permeability sediments and land subsidence, Water Resources Research, 1, 4, 563, 576. Ezquerro, P., Herrera, G.,Marchamalo, M., Tomas, R., Bejar-Pizarro, M., Martinez, R., 2014. A quasi-elastic aquifer deformational behavior: Madrid aquifer case study, Journal of Hydrology, 519, 1192-1204. Faunt, C.C., Sneed, M., Traum, J., Brandt, J.T., 2016. Water availability and land subsidence in the Central Valley, California, USA, Hydrogeology Journal, 24, 3, 675-684.
  7. Fuller, M.L., 1908. Summary of the controlling factors of Artesian flows, U.S. Geol. Surv. Bull., 319, 44 pp.
  8. Galloway, D.L., Burbey, T.J., 2011. Review: Regional Land Subsidence Accompanying Groundwater Extraction, Hydrogeology Journal, 19, 8, 1459-1486. Galloway, D.L, Sneed, M., 2013. Analysis and simulation of subsidence accompanying groundwater abstraction and compaction of susceptible aquifer systems in the USA, Boletın De La Socıedad Geologica Mexicana, 65, 123-136.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Nurkan Karahanoğlu * Bu kişi benim
0000-0001-7812-8061
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2018

Kabul Tarihi

20 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 42 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karahanoğlu, N. (2018). Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 42(1), 77-106. https://doi.org/10.24232/jmd.434142
AMA
1.Karahanoğlu N. Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2018;42(1):77-106. doi:10.24232/jmd.434142
Chicago
Karahanoğlu, Nurkan. 2018. “Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 42 (1): 77-106. https://doi.org/10.24232/jmd.434142.
EndNote
Karahanoğlu N (01 Haziran 2018) Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 42 1 77–106.
IEEE
[1]N. Karahanoğlu, “Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 42, sy 1, ss. 77–106, Haz. 2018, doi: 10.24232/jmd.434142.
ISNAD
Karahanoğlu, Nurkan. “Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 42/1 (01 Haziran 2018): 77-106. https://doi.org/10.24232/jmd.434142.
JAMA
1.Karahanoğlu N. Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2018;42:77–106.
MLA
Karahanoğlu, Nurkan. “Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, c. 42, sy 1, Haziran 2018, ss. 77-106, doi:10.24232/jmd.434142.
Vancouver
1.Nurkan Karahanoğlu. Yeraltısuyu Çekimi Sonucu Oluşan Yüzey Çökmesi Problemi; Bilimsel Araştırmaların Tarihsel Gelişimi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 01 Haziran 2018;42(1):77-106. doi:10.24232/jmd.434142

Cited By