Müziksel Eksende Statü/Rol, Toplumsal Hareketlilik ve Sermaye Kullanımları: Hamdi Akatay Örneği

Öz

Toplumsal yapıda bireyler diğer bireylerle ya da kurumlarla ilişki ağları kurarlar ve belirli davranışlar ortaya koyarlar. Kendilerinden beklenen ya da kendilerine atfedilen davranış örüntülerini gerçekleştikleri oranda toplumsal uzam içerisinde bireyin konumu statü, ortaya koyduğu davranış kalıpları ise rol kavramıyla açıklanır. Kişinin birden çok statüsü olabilir ve söz konusu statüler toplum tarafından atfedilen ya da kişinin kazanılmış statüleridir. Yaşam boyunca sahip olunan statüler arasında öne çıkan statü ise anahtar statü olarak adlandırılır. Statülerin toplumda farklı anlamlara ya da değerlere sahip doğal olarak toplumsal tabakalaşmayı beraberinde getirir. Toplumsal mesafeyle farklı yerlerde konumlanan toplumsal statüler toplumsal uzam kavramıyla karşılanan evrende yer alır. Toplumsal uzam içerisinde statüler arası yükselme ya da düşüş gerçekleşebilir. Toplumsal hareketlilik olarak adlandırılan yükselmeler ya da düşüşler sermaye kavramıyla açıklanan birtakım ekonomik, sosyal ve kültürel kazanımların elde edilmesiyle ya da kaybedilmesiyle gerçekleşir. Bu çalışmada toplumsal statüler arasında gerçekleştirilen toplumsal hareketliliklerdeki sermaye kullanımlarının Hamdi Akatay’ın profesyonel müzisyenliği örneğinde ne şekilde gerçekleştiği probleminin cevaplanması amaçlanmıştır. Çalışma, Hamdi Akatay’ın müzik/müzik dışı üretimleri, gözlem – görüşme içeren alan çalışmalarından elde edilen etnografik veriler, röportajlar ile sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda ilgili kavramsal çerçeve literatür taramasıyla oluşturularak elde edilen veriler işlenmiştir. Hamdi Akatay’ın sosyal ve kültürel sermayesini birlikte kullanarak zaman içinde söz konusu sermayelerini artırdığı, sermaye kullanımları ve dönüşümleri sayesinde müzik dışı alanlarda dahi üretim gösterebildiği ve dikey hareketlilik örnekleri gösterdiği sonucuna varılmıştır. 
 

Anahtar Kelimeler

• Statü
• Rol
• Toplumsal Hareketlilik
• Sermaye
• Hamdi Akatay

Status/Role, Social Mobility, and Capital Uses in the Musical Context: The Case of Hamdi Akatay

Öz

In social structures, people establish networks of relationships with others or institutions and exhibit specific behaviors. The extent to which an individual fulfills the behavioral patterns expected of them or attributed to them is described by the concept of status within the social space, while the behavioral patterns they exhibit are described by the concept of role. A person can have multiple statuses, and these statuses are either attributed by society or earned by person. The status that stands out among those held throughout life is called the key status. Social status naturally leads to social stratification, as different statuses have different meanings or values within society. Social statuses, situated in different places due to social distance, exist within a universe represented by the concept of social space. Within this social space, rises or falls in status can occur. These, referred to as social mobility, occur through the acquisition or loss of certain economic, social, and cultural gains explained by the concept of capital. This paper aims to answer the problem of how capital is used in social mobility between social statuses, using the example of Hamdi Akatay’s professional musicianship. The study is limited to Hamdi Akatay’s musical and non-musical productions, ethnographic data obtained from field studies including observation and interviews, and interviews. Within this scope, the relevant conceptual framework was established through a literature review, and the obtained data was processed. It was concluded that Hamdi Akatay increased his social and cultural capital over time by using this capital together, and that he was able to produce work even in non-musical fields through the use and transformation of this capital, demonstrating examples of vertical mobility. 
 

Anahtar Kelimeler

• Status
• Role
• Social Mobility
• Capital
• Hamdi Akatay

Kaynakça

1. Akatay, H. (2018, 20 Aralık). Darbuka’ya aşığım [Röportaj]. Ege’de Son Söz. http://www.egedesonsoz.com/roportaj/darbukaya-asigim/547
2. Ayas, G. (2019). Müzik sosyolojisi: Kuramsal bir giriş. İthaki Yayınları.
3. Becker, H. S. (2013). Sanat dünyaları. (E. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
4. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. İçinde J. G. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (R. Nice, Çev., ss. 241-258). Greenwood Press.
5. Bourdieu, P. (1989). Social space and symbolic power. Sociological Theory, 7(1), 14-25. https://doi.org/10.2307/202060
6. Bourdieu, P. (2015). Ayrım. (D. Fırat ve A. G. Berkkurt, Çev.). Heretik Basın Yayın.
7. Çelik, Ç. (2014). Sosyal sermaye, ebeveyn ağları ve okul başarısı. Cogito, 76, 265-290.
8. Fichter, J. (2001). Sosyoloji nedir? (5. baskı). (N. Çelebi, Çev.). Atilla Kitabevi.

9. Hanifan, L. J. (1916). The rural school community center. Annals of the American Academy of Political and Social Science, 67, 130-138. https://doi.org/10.1177/000271621606700118
10. Kaemmer, J. E. (1993). Music in human life: Anthropological perspectives on music. University of Texas Press.
11. Kaya, O. (2022). Müzikte statü ve profesyonellik ekseninde perküsyonculuk: Hamdi Akatay örneği. [Doktora tezi, Ege Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster? key=sELqxhTlFGAjsbjOuuiyCDongUGF5pQRKcPSBcRWabIVp2PJTyBo-dtKaZwVr3oJ
12. Kendall, D. (2011). Sociology in our times (8. baskı). Wadsworth Cengage Learning.
13. Lavenda, R. H. ve Schultz, E. A. (2019). Kültürel antropoloji: Temel kavramlar. (D. İşler ve O. Hayırlı, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
14. Linton, R. (1936). The study of man: An introduction. Appleton-Century-Crofts.
15. Özcan, N. (2003, 7 Ekim). Ritim biraderler. Milliyet. https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/ritim-biraderler- 5266522
16. Sorokin, P. A. (1959). Social and cultural mobility. The Free Press.
17. Şan, M. ve Şimşek, R. (2014). Sosyal sermaye kavramının tarihsel sosyolojik arka planı. Akademik İncelemeler Dergisi, 6(1), 88–110. https://izlik.org/JA94CY65BU
18. Turner, B. S. (2000). Statü. (K. İnal, Çev.). Doruk Yayınları.