Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Adalet, Hak ve Sorumluluk: Öğretmen Uygulama Gereksinimleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında adalet, hak ve sorumluluk değerlerinin öğrencilere kazandırılmasında öğretmenlerin uygulama gereksinimlerini incelemektir. Araştırma, karma yöntem yaklaşımıyla yürütülmüştür. Çalışma grubunu, TYMM’nin uygulandığı devlet okullarında görev yapan 129 öğretmen oluşturmaktadır. Nicel veriler, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Adalet, Hak ve Sorumluluk Değerlerinin Kazandırılmasında Öğretmen Uygulama Gereksinimleri” anketi aracılığıyla toplanmış ve betimsel istatistiklerle analiz edilmiştir. Açık uçlu sorulardan elde edilen nitel veriler ise öğretmen görüşlerini derinleştirmek ve nicel bulguları bağlamsal olarak açıklamak amacıyla temalar doğrultusunda düzenlenmiş ve içerik temelli bir çözümleme süreciyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin TYMM’nin değer temelli yaklaşımını pedagojik açıdan anlamlı bulduklarını; ancak materyal yetersizliği, zaman sınırlılıkları, dijital içerik eksikliği ve etkinlik tasarımına ilişkin güçlükler nedeniyle uygulama sürecinde çeşitli sorunlar yaşadıklarını göstermektedir. Öğretmenler, rehber materyallere, örnek uygulamalara ve uygulamaya dönük hizmet içi eğitimlere duyulan gereksinimi vurgulamış; aile katılımının yetersizliği süreci olumsuz etkileyen önemli bir faktör olarak öne çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• değerler eğitimi
• adalet
• hak ve sorumluluk
• öğretmen gereksinimleri

Justice, Rights and Responsibility in The Türkiye Century Education Model: Teachers’ Implementation Need

Öz

The purpose of this study is to examine teachers’ implementation needs in teaching the values of justice, rights, and responsibility within the framework of the Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Türkiye Century Education Model, TYMM). The study was conducted using a mixed-methods approach. The study group consisted of 129 teachers working in public schools where the TYMM is being implemented. Quantitative data were collected using the questionnaire titled Teachers’ Implementation Needs in Teaching the Values of Justice, Rights, and Responsibility within the Context of the Türkiye Century Education Model and were analyzed through descriptive statistics. Qualitative data obtained from open-ended questions were organized according to thematic categories and analyzed using a content-oriented approach in order to deepen teachers’ views and to explain the quantitative findings in a contextual manner. The findings indicate that teachers consider the value-based approach of the TYMM pedagogically meaningful; however, they experience various challenges in practice due to limitations such as lack of materials, time constraints, insufficient digital content, and difficulties in activity design. Teachers emphasized the need for guiding materials, exemplary practices, and practice-oriented in-service training, while insufficient family involvement emerged as a significant factor negatively affecting the implementation process.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Century Education Model
• values education
• justice
• rights and responsibility
• teacher needs

Kaynakça

1. Akcan, C., Doğan, M., & Ablak, S. (2023). Eğitim alanında 21. yüzyıl becerileri ile ilgili yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(1), 331-362. https://doi.org/10.17152/gefad.1111443
2. Akdağ, E. N., Erdoğan, S., & Arıkan, A. (2026). Okul öncesi öğretmenlerinin aile katılımına yönelik görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 6(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.18813855
3. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 395–407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
4. Bağçivan, E., Kahraman, H., & Doğan, S. (2025). Teacher perceptions on the century of Türkiye education model: a qualitative study on the individual, social, economic and political functions of education. Kastamonu Eğitim Dergisi, 33(4), 855–872. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1797580
5. Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2007). What works in character education. Journal of Research in Character Education, 5(1), 29-48. https://doi.org/10.1108/CE-02-2007-0002
6. Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50(3), 153–158. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2011.07.003
7. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (16. baskı). Pegem Akademi.

9. Clarke, V., & Braun, V. (2013). Teaching thematic analysis: overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The Psychologist, 26(2), 120–123.
10. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
11. Çengelci, T., Hancı, B., & Karaduman, H. (2013). Okul ortamında değerler eğitimi konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 33–56.
12. Çiftçi, S., Sağlam, A., & Yayla, A. (2021). 21. yüzyıl becerileri bağlamında öğrenci, öğretmen ve eğitim ortamları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 718–734. https://doi.org/10.29000/rumelide.995863
13. Çengelci, T., Hancı, B., & Karaduman, H. (2013). Okul ortamında değerler eğitimi konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 33–56.
14. Dede, C. (2009). Comparing frameworks for 21st century skills. In J. Bellanca & R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn. Solution Tree Press.
15. Demir, M. (2026). Sosyal bilgiler dersinde kapsayıcı eğitim uygulamalarının durumu: öğretmen görüşlerine dayalı bir çalışma (Van ili örneği). Eğitimde Güncel Çalışmalar Dergisi, 2(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.19519369
16. Demirci, V., & Sarıçam, H. (2026). Okul öncesi öğretmenlerinin çalışma motivasyonunu etkileyen faktörler. Temel Eğitim, 8(31). https://doi.org/10.52105/temelegitim.1859131
17. Ekşi, H., & Kaya, Ç. (2021). Values education processes in Turkish elementary schools: A multiple case study. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(1), 1–13. https://doi.org/10.17220/ijpes.2021.8.1.389
18. Eren, E. & Eren, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin vatandaşlık eğitimi üzerine incelenmesi, 1. Uluslararası Eğitim Kongresi Bildiri Kitabı 2, 310-322. https://doi.org/10.5281/zenodo.17481257
19. Eren, M. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli bağlamında 8. sınıf müzik dersi temalarının bilişsel ve beceri perspektifi. Temel Eğitim, 8(31), 73-98. https://doi.org/10.52105/temelegitim.1832612
20. Eren, M. (2026a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Ortaöğretim müzik programının bileşen temelli incelenmesi. D-Sanat, Ahmet Yakupoğlu Özel Sayısı, 169-191. https://doi.org/10.5281/zenodo.18279004
21. Eren, M. (2026b). 6. sınıf müzik dersi öğretim programında ölçme ve değerlendirme: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 327-351. https://doi.org/10.17932/IAU.IAUSBD.2021.021/iausbd_v18i2007
22. Eren, M. (2026c). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde değerler: 1. ve 4. sınıf müzik dersi öğretim programlarının incelenmesi. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 10(1), 1-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.19223204
23. Li, D., Fan, X., & Meng, L. (2024). Development and validation of a higher-order thinking skills, Scientific Reports, 14, Article 20287. https://doi.org/10.1038/s41598-024-70908-3
24. Häkkinen, P., Järvelä, S., Mäkitalo-Siegl, K., Ahonen, A., Näykki, P., & Valtonen, T. (2017). Preparing teacher-students for twenty-first-century learning practices (PREP 21). Teachers and Teaching, 23(1), 25–41. https://doi.org/10.1080/13540602.2016.1203772
25. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: a review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169–202. https://doi.org/10.1080/713657146
26. Kadırhan, Z., & Şat, M. (2025). A review of studies on the Türkiye Century Maarif Model. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 27, 84–105. https://izlik.org/JA58BR76BM
27. Kaplay, E., Açar, İ., Özdemir, E., & Kamışlı, H. (2026). Classroom reflections of the Türkiye Century Education Model: A comparative analysis of new and former curricula based on teachers’ views. International Journal of Education & Well-Being, 4(1), 77-96.
28. Kaya, N., & Işık, O. (2018). Hasta güçlendirme ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği. İşletme Bilimi Dergisi, 6(1), 49–64. https://doi.org/10.22139/jobs.403021
29. Kuş, Z., Merey, Z., & Karatekin, K. (2013). İlköğretim 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 183–214.
30. Lickona, T. (1992). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam Books.
31. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli tanıtım kitapçığı. https://www.meb.gov.tr Min, H. J., Park, S.-H., Lee, S.-H., Lee, B.-H., Kang, M., Kwon, M. J., Won, S. (2024). Building resilience and social–emotional competencies. Behavioral Sciences, 14(6), 458. https://doi.org/10.3390/bs14060458
32. Nucci, L., & Narvaez, D. (2008). Social ınterdependence, moral character and moral education. In Handbook of moral and character education. Routledge.
33. Onalan, O., & Gursoy, E. (2020). EFL öğretmenlerinin hizmet içi eğitime ilişkin görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 373–387. https://doi.org/10.14686/buefad.713100
34. Özarslan, H., & Öğretici, Y. Z. (2025). The Century of Türkiye Education Model: Domain-specific competencies in religious education and instruction. 1. Uluslararası Eğitim Kongresi (Bildiri Özetleri Kitabı), 92-96.
35. Özbay, Ö. (2008). Çapraz çizelge analizi nasıl yapılır? Pratik bir açıklama. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (9), 459-470.
36. Özer, H., Aydın, A., Utlu, S., & Duman, T. (2022). Okul yöneticilerinin değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 30–42.
37. Özer, Z., & Eren, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı doğrultusunda hazırlanan çocuk şarkılarının incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1331-1372. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1702323
38. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods. SAGE Publications.
39. Sezer, S., Karabacak, N., Kucuk, M., & Korkmaz, I. (2020). School administrators’ opinions related to the values that should be gained to classroom teachers through in-service training. Eurasian Journal of Educational Research, 20(86), 175-196. https://izlik.org/JA24FA95WE
40. Sezgin, S., Sop, A., & Bayar, Ö. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Üretken Yapay Zekâ: Dijital Bilgiyi Tanımanın Değişen Anlamı. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 77, 128-137. https://izlik.org/JA54FU66YJ
41. Sincar, B., & Yıldırım, Y. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi öğretim programının özel eğitim açısından incelenmesi, International Journal of education and Science Research, 3(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.19235582
42. Suzer, E., & Koç, M. (2024). Teachers’ digital competency level according to various variables. Education and Information Technologies, 29, 22057–22083. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12711-1
43. Taş, Z. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde bütüncül insan anlayışı: Beden eğitimi ve spor dersleri üzerinden bir inceleme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 19-46. https://izlik.org/JA42HF65KU
44. Thornberg, R. (2008). The lack of professional knowledge in values education. Teaching and Teacher Education, 24(7), 1791–1798. https://doi.org/10.1016/j.tate.2008.04.004
45. Ulusoy, A. (2026). Türkiye Yüzyılı Maârif Modeli: Sosyal bilgiler dersi öğretim programında değerler eğitimi üzerine bir inceleme. Mevzu - Sosyal Bilimler Dergisi. 15. 87-121. https://doi.org/10.56720/mevzu.1806629.
46. UNESCO. (2024). Reimagining education: Towards inclusive and ethical learning societies. UNESCO Publishing.
47. Uysal, Ö. (2021). Proje tabanlı öğrenme ile kazanılan 21. yüzyıl becerilerine yönelik bir nitel araştırma. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(2), 85–110. https://doi.org/10.47477/ubed.952556
48. Vitikka, E., Krokfors, L., & Hurmerinta, E. (2012). The finnish national core curriculum: Structure and development. In Miracle of education: The principles and practices of teaching and learning in Finnish schools (pp. 83-96). SensePublishers.
49. Ye, W., Scherer, R., & Blömeke, S. (2024). Teachers’ and principals’ perceptions of school emphasis on academic success. Large-scale Assessments in Education, 12, Article 19. https://doi.org/10.1186/s40536-024-00207-w
50. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
51. Yılmaz, B., & Urhan, B. (2024). İstihdam edilebilirlikte sosyal becerilerin önemi: İki yönlü bir perspektif. Alanya Akademik Bakış, 8(3), 941–955. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1508405
52. Yoon, M., Hill, J., & Kim, D. (2021). Designing supports for promoting self-regulated learning in the flipped classroom. Journal of Computing in Higher Education, 33(2), https://doi.org/10.1007/s12528-021-09269-z
53. Zabun, E. (2026). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin alan becerileri üzerindeki etkisi: daniel goleman modeli çerçevesinde kuramsal bir analiz. International Journal of Social Science Research, 14(2), 203-215. https://izlik.org/JA76YY64JX
54. Zamora, J. T., & Zamora, J. J. M. (2022). 21st century teaching skills and teaching standards competence level of teacher. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 21(5), 220-238.