Examining Family and Parent-Focused Graduate Theses in Inclusive Education in Turkey: A Document Analysis (2002-2024)

Öz

This study aimed to examine graduate theses focusing on family and parents in the field of inclusive education in Turkey in terms of various variables. The study was conducted using a document analysis design, a qualitative research method. Graduate theses available in the Council of Higher Education (CoHE) National Thesis Center database were examined. Using criterion sampling, a total of 30 graduate theses containing the keyword "inclusion" along with at least one of the keywords "family," "parent," "mother," "father," or "sibling" in their titles were included in the study. The theses were analyzed through descriptive analysis in terms of year, thesis type, university, institute, research topic, method/design, and sample/study group; inductive content analysis was used to determine research topics. Findings indicated that the vast majority of theses were at the master's level (90%), the highest number was produced in 2019, and a declining trend was observed after 2020. Half of the theses were prepared within Institutes of Educational Sciences and in special education departments (50%). In terms of research topics, the opinion/attitude theme was dominant (56.7%), while intervention and practice-oriented studies remained limited. Methodologically, qualitative research predominated (43.3%), and parents were the most frequently preferred sample group (37%). In conclusion, the family and parent dimension has been addressed to a limited extent compared to other sub-fields in inclusive education. It is recommended that intervention studies, research on father involvement, and the use of mixed-method designs be increased.

Anahtar Kelimeler

• Inclusive education
• family
• parent
• graduate thesis
• document analysis

Türkiye'de Kaynaştırma Eğitiminde Aile ve Ebeveyn Odaklı Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi: Bir Doküman Analizi (2002-2024)

Öz

Bu araştırmada, Türkiye'de kaynaştırma alanında aile ve ebeveyn odaklı yazılmış lisansüstü tezlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi desenine göre yürütülen çalışmada, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve erişime açık olan lisansüstü tezler incelenmiştir. Ölçüt örnekleme tekniği kullanılarak başlığında "kaynaştırma" ile birlikte "aile", "ebeveyn", "anne", "baba" veya "kardeş" anahtar sözcüklerinden en az birini içeren toplam 30 lisansüstü tez araştırma kapsamına alınmıştır. Tezler; yıl, tez türü, üniversite, enstitü, araştırma konusu, yöntem/desen ve örneklem/çalışma grubu değişkenleri açısından betimsel analiz ile incelenmiş; araştırma konularının belirlenmesinde tümevarımsal içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular, tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde (%90) olduğunu, en fazla tezin 2019 yılında yazıldığını ve 2020 sonrasında azalma eğilimi gözlendiğini göstermektedir. Tezlerin yarısının Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde ve özel eğitim anabilim dalında (%50) hazırlandığı belirlenmiştir. Araştırma konuları açısından görüş/tutum temasının baskın olduğu (%56,7), müdahale ve uygulama odaklı çalışmaların sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Yöntemsel olarak nitel araştırmaların ağırlıkta olduğu (%43,3), örneklem grubu olarak ise ebeveynlerin en sık tercih edildiği (%37) görülmüştür. Sonuç olarak, kaynaştırma alanında aile ve ebeveyn boyutunun diğer alt alanlara kıyasla sınırlı düzeyde ele alındığı, özellikle müdahale araştırmalarının, baba katılımının ve karma yöntem kullanımının artırılması gerektiği önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kaynaştırma
• aile
• ebeveyn
• lisansüstü tez
• doküman incelemesi

Kaynakça

1. Acar, S., Chen, C. I., & Xie, H. (2021). Parental involvement in developmental disabilities across three cultures: A systematic review. Research in Developmental Disabilities, 113, 103861. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2021.103861
2. Akdoğan, G., & Güven, B. (2025). Kaynaştırma eğitimi uygulamalarına ilişkin gerçekleştirilen lisansüstü eğitim tez çalışmalarının incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.48066/kusob.1665101
3. Cincioğlu, Ş. (2023). Sınıf öğretmenlerinin çocuğu kaynaştırma eğitimi alan ailelerin katılımı hakkındaki görüşleri. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 7(3), 713–726.
4. Corres-Medrano, I., Santamaria-Goicuria, I., Fernandez-Villanueva, I., & Smith-Etxeberria, K. (2022). The role of families in the response of inclusive schools: A case study from teachers’ perspectives. Frontiers in Education, 7, 970857. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.970857
5. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
6. De Boer, A., Pijl, S. J., & Minnaert, A. (2010). Attitudes of parents towards inclusive education: A review of the literature. European Journal of Special Needs Education, 25(2), 165–181. https://doi.org/10.1080/08856251003658694
7. Duran, Ç., Ata, S., & Metin, E. N. (2021). Türkiye’de kaynaştırma alanında yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14, 213–226. https://doi.org/10.38079/igusabder.863163
8. Erden, R. Z., & Aslan, M. (2022). Kaynaştırma eğitiminde aile katılımı: Bir karma yöntem araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 1526–1554. https://doi.org/10.53444/deubefd.1073173

9. Erkuş, A. (2019). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci (6th ed.). Seçkin Yayıncılık.
10. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education (6th ed.). McGraw-Hill.
11. Hyassat, M. A., Ababneh, R., & Alhyasat, E. (2024). Teachers’ perceptions of parent involvement in inclusive education. Education Sciences, 14(3), 294. https://doi.org/10.3390/educsci14030294
12. Kelty, N. E., & Wakabayashi, T. (2020). Family engagement in schools: Parent, educator, and community perspectives. SAGE Open, 10(4), 1–13. https://doi.org/10.1177/2158244020973024
13. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.
14. Mokhtar, K., Zaharudin, R., Amir, S., & Mokhtar, N. F. (2023). Family involvement in education of special needs students: A systematic literature review. International Journal of Education, Psychology and Counseling, 8(52), 235–250. https://doi.org/10.35631/ijepc.852020
15. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage.
16. Wach, E. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Papers, 2013(13), 1–10.
17. Yalçın, V., Uzun, H., & Dede, H. (2018). Türkiye'de erken çocukluk döneminde ebeveynler ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. International Journal of Scholars in Education, 1(1), 1–12.
18. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10th ed.). Seçkin Yayıncılık.