DISCLOSED COMPARATIVE ADVANTAGES INDEX: AN APPLICATION ON TURKIYE

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 382 - 398, 30.12.2025

Nida Günsan

Öz

This study examines Turkey's comparative advantage in which product groups within the SITC Rev4 framework during the 2013-2024 period. In this regard, the following product groups are examined based on data shared by TÜİK: (0) Live animals and foodstuffs, (1) Beverages and tobacco, (2) Non-renewable raw materials excluding fuel oil, (3) Mineral fuels, oils, and alkaline products, (4) Animal and vegetable fats and oils, waxes, (5) Chemical industry products and related products not specified elsewhere, (6) Manufactured goods classified into main categories, (7) Machinery and transport equipment, (8) Miscellaneous manufactured articles, (9) SITC Unclassified goods (non-monetary items, gold) Competitiveness in these product groups was measured using the revealed comparative advantage index developed by Balassa (1965). The findings show that Turkey has no comparative advantage in product groups coded (2), (3), (4), (5), (7), and (9), (6), and medium comparative advantage in product groups coded (0) and (8).

Anahtar Kelimeler

revealed comparitive advantages , ınternational trade , competition , balassa ındex , türkiye

AÇIKLANMIŞ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKLER ENDEKSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Öz

Bu çalışmada Türkiye’nin 2013-2024 dönem aralığında SITC Rev4 çerçevesinde hangi ürün gruplarında karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu incelenmektir. Bu doğrultuda TÜİK tarafından paylaşılan (0) Canlı hayvanlar ve gıda maddeleri, (1) İçkiler ve Tütün, (2) Akaryakıt hariç yenilenmeyen hammadde, (3)Mineral Yakıtlar, yağlar, alkali ürünler, (4) Hayvansal, bitkisel katı ve sıvı yağlar, mumlar, (5) Başka yerde belirtilmeyen kimya sanayi ve buna bağlı ürünler, (6) Başlıca sınıflara ayrılan işlenmiş mallar, (7) Makine ve ulaştırma araçları, (8) Çeşitli mamül eşya, (9) SITC Sınıflandırılmamış eşyalar (tedavilde olmayan paralar, altın) ürün gruplarındaki rekabet gücü Balassa (1965) tarafından geliştirilen açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler endeksi ile ölçülmüştür. Bulgular, Türkiye’nin (2), (3), (4), (5), (7), (9) kodlu ürün gruplarda karşılaştırmalı üstünlüğün bulunmadığını, (1), (6) kodlu ürün gruplarında zayıf karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu, (0), (8) kodlu ürün gruplarında orta düzeyde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Açıklanmış Karşılaştırmalı üstünlükler , uluslararası ticaret , rekabet , balassa endeksi , türkiye

Kaynakça

• Altuntaş, S. C. (2021). Türkiye otomotiv endüstrisinin açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük modeli açısından rekabet analizi. Gümrük Ve Ticaret Dergisi, 8(25), 36-49.
• Altay, B., & Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve bazı rekabet gücü endeksleri: Türk mobilya sektörü üzerine bir uygulama, Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dergisi, 257-274.
• Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and revealed comparative advantage. The Manchester School of Economicand Social Studies, 33, 99-117.
• Bakan, S., Akkaya, O., & Yalçın, T. (2019). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler endeksi: Türkiye taşımacılık sektörü üzerine bir uygulama. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(2), 190-203.
• Bhawsar, P., & Chattopadhyay, U. (2015). Competitiveness: Review, reflections and directions. Global Business Review, 16(4), 665-679. https://doi.org/10.1177/0972150915581115
• Çoban, O., & Kök, R. (2005). Türkiye tekstil endüstrisi ve rekabet gücü: AB ülkeleriyle karşılaştırmalı bir analiz örneği, 1989-2001. İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 20(228), 68-81.
• Demir, E., & Önder, K. (2023). Avrupa Birliği’ne aday ülkelerin tekstil ve konfeksiyon sektörünün karşılaştırmalı rekabet analizi: 2010-2020 dönemi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 6(1), 64-86. https://doi.org/10.38057/bifd.1258169
• Erkan, B., Arpacı, B., Yaralı, F., & Güvenç, İ. (2015). Türkiye’nin sebze ihracatında karşılaştırmalı üstünlükleri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 18(4), 70-76.
• Hoen, A. R., & Oosterhaven, J. (2006). On the measurement of comparative advantage. The Annals of Regional Science, 40, 677-691.
• Hinloopen, J., & Van Marrewijk, C. (2001). On the empirical distribution of the Balassa index. Weltwirtschaftliches archiv, 137(1), 1-35.
• Ketenci, C. K., & Bayramoğlu, Z. (2018). Türkiye’de ceviz üretiminin rekabet analizi. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 5(3), 339-347.
• Kuşat, N., Denli, A.E. (2021). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüklere göre Türkiye-BRICS rekabet gücü analizi (2008-2019). Kocatepe İİBF Dergisi, 23(1), 94-111.
• Liesner, H. H. (1958). The european common market and british ındustry. Economic Journal, 68, 302-316.
• Manavgat, G. (2022). Dış Ticarette rekabet gücünün canlı hayvan ve bitkisel ürünler piyasası açısından analizi: Ortadoğu piyasası için Türkiye ve Mersin ili uygulaması. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 9(27), 42-65.
• Öztemiz, H. (2024). Yüksek teknoloji ihracatında karşılaştırmalı rekabet gücü analizi: öncü ilk 40 ülke örneği. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 42(3), 490-516.
• Pehlivanoğlu, F., & Göçeri, K. (2018). Türkiye’de tekstil ve hazır giyim sektörünün uluslararası rekabet gücü: akü endeksi ile karşılaştırmalı bir analiz. Socıal Scıences Studıes Journal, 4(28), 6523-6533.
• Seyidoğlu, H.(2020). Uluslararası iktisat teori politika ve uygulama. (22.Baskı). İstanbul: Güzem Can Yayınları.
• Serin, Z. V., & Yeldan, S. (2023). Savunma sanayi ürünlerinde Türkiye’nin rekabet gücünün belirlenmesi: açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve karşılaştırmalı ihracat performansı. Journal of Economic Policy Researches, 10(2), 485-503.
• Serin, V., & Civan, A. (2008). Revealed comparative advantage and competitiveness: A case study for Turkey towards the EU. Journal of Economic and Social research, 10(2), 25-41.
• Tekdemir, N., Köksal, Ö., & Dellal, İ. (2024). Türkiye'de özelleştirme sonrası tütün üreticilerinin sosyo-ekonomik değişimleri. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2), 231-237.
• Topuz, H., & Coşkun, A. (2018). Ricardo'nun karşılaştırmalı üstünlükler teorisi: Türkiye, Kolombiya ve Güney Kore üçlüsünün sektörel bazda uygulamalı bir analizi-ricardo's comparative advantages theory: an applied analysis on the sectoral basis ın the tripartite of Turkıye, Columbia and South Korea. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(25), 672-685.
• TÜİK (2025a). Dış Ticaret İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dis-Ticaret-Istatistikleri-Mart-2025-53901
• TÜİK (2025b). Yıllara Göre Dış Ticaret. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Dis-Ticaret-104
• TİM (2023). Türkiye’nin ilk 1000 ihracatçısı. https://tim.org.tr/files/downloads/Ihracat1000/2023/TI%CC%87M_1000_2023.pdf
• Yeldan, S. (2023). Savunma sanayi̇ ürünlerinde Türkı̇ye’nı̇n rekabet gücünün belirlenmesi̇: açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve karşılaştırmalı ihracat performansı yöntemi̇ uygulaması (Yayımlanmış doktora tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
• Yerlikaya, Ö. (2025). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük endeksleri: teorik temeller ve ampirik değerlendirmeler. İçke Turan, B., İçke, M.A.(Ed). Küresel dinamikler ve yerel dönüşümler: ekonomi, girişimcilik, sağlık ve pazarlamada yeni yaklaşımlar, içinde (ss. 9-42). UBAK Yayınevi, Ankara.
• Yılmaz, K. (2022). Türk otomotiv sektörünün Avrupa Birliği ülkeleri karşısındaki rekabet gücünün açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yöntemi ile analizi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
• Yu, R., Cai, J., & Leung, P. (2009). The normalized revealed comparative advantage index. The annals of regional Science, 43, 267-282.