Araştırma Makalesi

Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi

Cilt: 18 Sayı: 2 15 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi

Öz

Giriş: Amerikan Diyabet Birliği verilerine yönelik 45 yaş ve üzeri bireyler diyabete yönelik risklidir. Amaç: 45 yaş ve üzeri bireylerde diyabet riski, fiziksel aktivite düzeyleri ile akdeniz tipi beslenme davranışlarının belirlenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı, ilişki arayıcı türde olan bu çalışmaya Ekim 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında XXX İli Sağlıklı Hayat Merkezi’ne başvuran, 45 yaş ve üzeri 250 birey dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylere Tanımlayıcı Özellikler Formu ve Finlandiya Tip 2 Diyabet Risk Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Bireylerin %50.8’i beden kitle indeksine göre hafif kiloludur. Bireylerin %49.2’sinin bel çevresi riskli aralıkta (80-88 cm) yer almaktadır. Bireylerin %32’si yüksek diyabet riskine sahip olup, %43.2’si inaktif ve %92.4’ünün akdeniz diyeti uyumu düşük düzeyde bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyi düştükçe diyabet riski artmaktadır (r=-.17, p<.050). Akdeniz diyeti bağlılık düzeyi arttıkça fiziksel aktivite düzeyi de anlamlı bir şekilde artmaktadır (r=.23, p<.001). Sonuç: 45 yaş ve üzeri bireylerin diyabet risklerinin azaltılmasında artmış fiziksel aktivitenin, Akdeniz diyetine yüksek bağlılığın önemi büyüktür. Çalışmanın yapıldığı popülasyonda fiziksel aktivite ve akdeniz diyetine bağlılık çok düşük olduğu için diyabet riskini ilerleyen dönemlerde daha da artacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazarlar bu çalışma için herhangi bir mali destek almamıştır. Giderler yazarlar tarafından karşılanmıştır.

Etik Beyan

Araştırmanın yürütülebilmesi için Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik onay (14.09.2022 tarih ve 2022/09-16 sayılı) ve Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü’nden gerekli kurum izni (21.11.2022 tarih ve 2022/70 sayılı) alınmıştır. Bireylerden çalışmaya katılmaya gönüllü olduklarına dair yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Bu çalışmada kullanılan ölçekler için yazarlardan izin alınmıştır. Bu çalışma Helsinki Deklerasyonu Prensipleri’ne uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışmaya katılan bireylere ve çalışmanın veri toplama aşamasındaki desteklerinden ötürü Kütahya Sağlıklı Hayat Merkezi çalışanlarına teşekkür eder.

Kaynakça

  1. ADA. (2017). Classification and diagnosis of diabetes. Diabetes Care, 40(Suppl. 1), 11–24. https://doi.org/10.2337/dc17-s005.
  2. ADA. (2022). Standarts of medical care in diabetes. Diabetes Care, 45(Suppl. 1), 17–38. https://doi.org/10.2337/dc22-S002
  3. Agrawal, N., Agrawal, M.K., Kumari, T., ve Kumar, S. (2017). Correlation between body mass in-dex and blood glucose levels in Jharkhand population. International Journal of Contemporary Medical Research, 4(8): 1633-1636.
  4. Alvarez-Alvarez, I., Zazpe, I., de Rojas, J.P., Bes-Rastrollo, M., Ruiz-Canela, M., Fernandez-Montero, A., ... Martínez-González, M.A. (2018). Mediterranean diet, physical activity and their com-bined effect on all-cause mortality: The Seguimiento Universidad de Navarra (SUN) cohort. Preventive Medicine, 106, 45-52. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2017.09.021.
  5. Aune, D., Norat, T., Leitzmann, M., Tonstad, S., ve Vatten, L.J. (2015). Physical activity and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis. European Journal of Epi-demiology, 30(7), 529–542. https://doi.org/10.1007/s10654-015-0056-z
  6. BACPR. (2023). The BACPR Standards and Core Components for Cardiovascular Disease Preven-tion and Rehabilitation. 30 Nisan 2024 tarihinde https://www.bacpr.org/__data/ as-sets/pdf_file/0021/64236/BACPR-Standards-and-Core-Components-2023.pdf. adresinden erişildi.
  7. Bai, A., Tao, J., Tao, L., ve Liu, J. (2021). Prevalence and risk factors of diabetes among adults aged 45 years or older in China: A national cross-sectional study. Endocrinology, Diabetes & Metabo-lism, 4(3), e00265. https://doi.org/10.1002/edm2.265
  8. Cea‐Soriano, L., Pulido, J., Franch‐Nadal, J., Santos, J.M., Mata‐Cases, M., Díez‐Espino, J., ... the PREDAPS Study Group. (2022). Mediterranean diet and diabetes risk in a cohort study of individuals with prediabetes: Propensity score analyses. Diabetic Medicine, 39(6), e14768. https://doi.org/10.1111/dme.14768

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

15 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

28 Eylül 2023

Kabul Tarihi

20 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Topuz, İ., Gümüş, S., & Gözüm, S. (2025). Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 18(2), 193-208. https://doi.org/10.46483/jnef.1367601
AMA
1.Topuz İ, Gümüş S, Gözüm S. Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi. JNEF. 2025;18(2):193-208. doi:10.46483/jnef.1367601
Chicago
Topuz, İbrahim, Sercan Gümüş, ve Sebahat Gözüm. 2025. “Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 (2): 193-208. https://doi.org/10.46483/jnef.1367601.
EndNote
Topuz İ, Gümüş S, Gözüm S (01 Nisan 2025) Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 2 193–208.
IEEE
[1]İ. Topuz, S. Gümüş, ve S. Gözüm, “Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi”, JNEF, c. 18, sy 2, ss. 193–208, Nis. 2025, doi: 10.46483/jnef.1367601.
ISNAD
Topuz, İbrahim - Gümüş, Sercan - Gözüm, Sebahat. “Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18/2 (01 Nisan 2025): 193-208. https://doi.org/10.46483/jnef.1367601.
JAMA
1.Topuz İ, Gümüş S, Gözüm S. Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi. JNEF. 2025;18:193–208.
MLA
Topuz, İbrahim, vd. “Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi, c. 18, sy 2, Nisan 2025, ss. 193-08, doi:10.46483/jnef.1367601.
Vancouver
1.İbrahim Topuz, Sercan Gümüş, Sebahat Gözüm. Diyabet Riski, Aktivite Düzeyleri ile Akdeniz Tipi Beslenme Davranışları İlişkisi. JNEF. 01 Nisan 2025;18(2):193-208. doi:10.46483/jnef.1367601

Etkili Hemşirelik Dergisi ULAKBİM Türk Tıp Dizini, Türk Medline, Türkiye Atıf Dizini, Şubat 2021 tarihinden beri EBSCO Host ve 26 Ekim 2021 tarihinden itibaren DOAJ  14 Kasım 2022 tarihinden beri SCOPUS tarafından indekslenmektedir.

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınevi Web Sitesi
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Dergi İletişim Bilgileri Sayfası
https://dergipark.org.tr/tr/pub/jnef/contacts

Etkili Hemşirelik DergisiDergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.