Hemşirelik Öğrencilerinin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunması Konusundaki Tutumları

Öz

Giriş: Hemşireler hastaların kişisel sağlık verilerinin kaydedilmesinden ve korunmasından sorumludur. Amaç:Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılan araştırmanın evrenini, Türkiye’nin güneyinde yer alan bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümünde 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılında öğrenimini sürdüren 1221 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş ve evrenin tümü örnekleme alınmıştır. Araştırma 708 hemşirelik öğrencisi (katılım oranı %58) ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri, “Öğrenci Tanıtıcı Formu” ve “Hemşirelik Öğrencileri için Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunması Tutum Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizleri bir istatistik paket programında tanımlayıcı istatistikler ile bağımsız grup t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılarak yapılmıştır. Bulgular:Öğrencilerin ölçek toplam puan ortalamalarının 4.20 ± .58 olduğu ve alt ölçek puan ortalamalarının “Kişisel Sağlık Verisi Bilgisi” için 4.13 ± .63; “Yasal Bilgiler” için 4.36 ± .64; “Yasal Veri Paylaşımı” için 4.38 ± .70; “Kişisel Sağlık Verisi Paylaşımı” için 4.00 ± .74 ve “Kişisel Sağlık Verisi Kaydı” için 3.99 ± .79 olduğu saptanmıştır. Kadın, 4. sınıf ve geliri giderine eşit olan öğrencilerin ölçek puan ortalamalarının anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p < .05). Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre, hemşirelik öğrencilerinin kişisel verilerin kaydı ve korunmasına ilişkin tutumlarının olumlu olduğu ve farkındalıklarının yüksek olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Hemşirelik
• Öğrenciler
• Kişisel Sağlık Verisi
• Tutum

Attitudes of Nursing Students Related the Registration and Preservation of Personal Health Data

Öz

Background: Nurses are responsible for recording and protecting patients' personal health data. Objective: This research was conducted to determine the attitudes of nursing students towards the regitration and preservation of personal health data. Methods: The population of the descriptive and cross-sectional research consisted of 1221 nursing students studying in the nursing department of a state university in the south of Turkey in the 2018-2019 academic year. Sample selection was not made in the study and the entire universe was taken into the sample. The research was completed with 708 nursing students (participation rate 58%). The research data were collected using the "Student Descriptive Form" and the " Attitude Scale for Recording and Protecting Personal Health Data". Analyzes of the data were made using descriptive statistics, Independent t-test and analysis of variance in a statistical package program. Results: The mean score of the scale were 4.20 ± .58, and the subscale mean scores were 4.13 ± .63 for "Personal health data information"; 4.36±.64 for “Legal Information”; 4.38 ± .70 for “Legal Data Sharing”; It was determined that it was 4.00 ± .74 for “Personal Health Data Sharing” and 3.99 ± .79 for “Recording of Personal Health Data”. Female, 4th grade students and students whose income was equal to their expenses had significantly higher mean scores (p < .05). Conclusion: As a result, it was determined that nursing students' attitudes towards recording and protection of personal data were positive and their awareness was high.

Anahtar Kelimeler

• Nursing
• Students
• Personal Health Data
• Attitude

Kaynakça

1. Aydın, M.F. (2017). Kişisel sağlık verileri konusundaki farkındalık ve gözlemlerin öğrencilerde araştırılması. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 14, 1-5.
2. Bae, Y., ve Lee, S. (2016). A study of student nurses’ knowledge and awareness about patients’ personal information protection. Journal of the Korea Academia-Industrial cooperation Society, 17(1), 36-44. doi:10.5762/KAIS.2016.17.1.36
3. Basit, G. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin hastaların kişisel sağlık verileri ile ilgili görüşleri. EGEHFD, 37(3), 189-195. doi:10.53490/egehemsire.792537
4. Baskan, S.A., Karakurt, P., ve Kasımoglu, N. (2021). Assessment of nursing students’ attitudes towards recording and protecting patients’ personal health data: A descriptive study. Galician Medical Journal, 28(3), E202133. doi:10.21802/gmj.2021.3.3
5. Büyük, E.T., ve Baydın, N.Ü. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılıkları ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişki. TJOB, 7(4), 198-210.
6. Çetin, S.P., ve Çevik, K. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin hastaların kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına ilişkin tutumları. DEUHFED, 14(3), 199-206. doi:10.46483/deuhfed.779557
7. Dülger, M.V. (2015). Protection of personal data and patient privacy in health law. Istanbul Medipol Univ Fac Law J, 1(2), 43-80.
8. Erdil, F., ve Korkmaz, F. (2009). Ethical problems observed by student nurses. Nurs Ethics, 16(5), 589-98. doi:10.1177/0969733009106651

9. Gözmener, S.B., Şenol, S., ve İntepeler, Ş.S. (2019). Hemşirelik öğrencileri için kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunması tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. DEUHFED,12(1),21-30. doi:10.46483/deuhfed.779557
10. Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (2014). 04 Nisan 2022 tarihinde http://www.hemed.org.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=547&Itemid=178 adresinden erişildi.
11. International Council of Nurses. (2001). The ICN code of ethics for nurses. Nurs Ethics, (8), 375-379.
12. Jung, E.Y., ve Jung, S.J. (2014). A study on perception and practice of protecting the patient medical information in some general hospital employees. KJ-HSM, 8(4), 35-45. doi:10.12811/kshsm.2014.8.4.035
13. Kaya, H., Işık, B., Şenyuva, E., ve Kaya, N. (2017). Personal and professional values held by baccalaureate
14. nursing students. Nursing Ethics, 24, 716-31. doi:10.1177/0969733015624488
15. Kızılcık Özkan, Z., Eyi, S., ve Mayda, Z. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin hasta mahremiyetini korumaya yönelik davranışlarının belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(2), 312-20. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.718308
16. Kim, C.H., Jeong, S.Y., ve Song, Y.S. (2014). Recognition and performance of patient private information protection (PPIP) in nursing students. The Journal of Digital Policy and Management, 11(11), 479-90. doi:10.14400/JDPM.2013.11.11.479
17. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik (2019). 30 Nisan 2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/06/20190621-3.htm adresinden erişildi.
18. Kişisel sağlık verilerinin işlenmesi ve mahremiyetinin sağlanması hakkında yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik (2017). 27 Nisan 2022 tarihinde http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/11/20171124-1.htm adresinden erişildi.
19. Koç, A., ve Bilgehan, T. (2019). Türkiye’de kişisel sağlık verilerinin güvenliği hakkında öğrencilerin görüşleri. Uluslararası 5. Adli Hemşirelik 4. Adli Sosyal Hizmet 3. Adli Gerontoloji Kongresi, Ankara.
20. Kweon, E.H. (2013). A study on practice of protective actions for medical information: A comparison between hospital administrators and occupational therapists. JKIECS, 8(12), 1959-970. doi:10.13067/JKIECS.2013.8.11.1959
21. Maraş, G., ve Ceyhan, Ö. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunması konusundaki tutumları. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 9(2), 498-509. doi:10.33715/inonusaglik.851192
22. Park, E.H., Kim, J., ve Park, Y.S. (2017). The role of information security learning and individual factors in disclosing patients’ health information. Computers & Security, 65, 64-76. doi:10.1016/j.cose.2016.10.011
23. Poorchangizi, B., Borhani, F., Abbaszadeh, A., Mirzaee, M., ve Farokhzadian, J. (2019). The importance of professional values from nursing students’ perspective. BMC Nursing, 18(1), 1-7. doi:10.1186/s12912- 019-0351-1
24. Skiba, D.J. (2011). Nursing education 2.0: The need for social media policies for schools of nursing. Nurs Educ Perspect, 32(2), 126-7. doi: 10.5480/1536-5026-32.2.126
25. Song, Y., Lee, M., Jun, Y., Lee, Y., Cho, J., Kwon, M., ve Lim, H. (2016). Revision of the measurement tool for patients’ health information protection awareness. Healthc Inf Res., 22(3), 206-16. doi:10.4258/hir.2016.22.3.206
26. Soysal, A., ve Kuşcu, F.N. (2018). Hasta hakları: Üniversite öğrencileri üzerinde bir uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 102-111.
27. Türk Hemşireler Derneği. Hemşireler İçin Etik İlke ve Sorumluluklar (2009). 30 Nisan 2022 tarihinde https://www.thder.org.tr/uploads/files/hemsire-brosur.pdf adresinden erişildi.
28. Yu, S.H. (2015). A systematic review of studies about patient privacy information protection in the time of convergence. Indian Journal of Science and Technology, 8(35), 1-5. doi:10.17485/ijst/2015/v8i35/83771
29. Yuan, B., ve Li, J. (2019). The policy effect of the general data protection regulation (GDPR) on the digital public health sector in the european union: An empirical investigation. Int. J. Environ. Res. Public Health, 16(6), 1070. doi: 10.3390/ijerph16061070.
30. Yüksel, G. (2018). Kişisel sağlık verilerinin hukuki korunması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 6(1), 1- 10.