Araştırma Makalesi

Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi

Cilt: 18 Sayı: 2 15 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi

Öz

Giriş: Organ nakli, psikolojik travmaya neden olabilen stresli bir deneyimdir. Bu nedenle organ nakli alıcıları işlemden sonra travma sonrası stres bozukluğu görülmesi açısından risk altında olabilirler. Bununla birlikte, alıcıların Travma Sonrası Büyüme (TSB) olarak bilinen olumlu değişiklikler yaşaması da mümkündür. Bu olumlu değişikliklerin varlığı çeşitli faktörlerden etkilenebilir. Amaç: Çalışma, organ nakli alıcılarında TSB düzeyini ve ilişkili faktörleri değerlendirmek ve stresle başa çıkma ile algılanan sosyal desteğin TSB üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yürütüldü. Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma Mart 2022 ile Haziran 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olup, bir devlet üniversitesinin Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi ile özel bir hastanenin organ nakli merkezlerinde takip edilen 133 hastayı kapsamaktadır. Veriler Demografik ve Klinik Özellikler Formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE), Stresle Başa Çıkma Ölçeği (SBÇÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdesel dağılım, ortalama, bağımsız t-testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon testleri ve adımsal regresyon analizi olarak kullanıldı. Bulgular: Ortalama TSBE puanı 75.65±20.10 (yüksek düzey) idi. Stresle başa çıkma (r = 0.35, p<.01) ve algılanan sosyal destek (r = 0.29, p<.01) ile TSB arasında pozitif yönde ve ileri derecede anlamlı korelasyon bulundu. Adımsal regresyon analizi TSB'yi etkileyen faktörleri şu sırayla gösterdi: Problem odaklı başa çıkma (%9), sosyal destek arama (%6), aileden algılanan sosyal destek (%6), arkadaşlardan algılanan sosyal destek (%3) ve sorunlardan kaçınma (%2). Sonuç: Sonuç olarak, bulgular stresle başa çıkma ve algılanan sosyal desteğin organ nakli alıcılarında TSB gelişimine katkıda bulunan faktörler olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Airdrie, S., Stopa, L., Reed, A., & Sanchez, M. (2018). Predictors of posttraumatic growth post lung transplant. The Journal of Heart and Lung Transplantation, 37(4), 21–22.
  2. Ajoudani, F., Jafarizadeh, H., & Kazamzadeh, J. (2019). Social support and posttraumatic growth in Iranian burn survivors: The mediating role of spirituality. Burns, 45(3), 732–740.
  3. Allen M. T. (2021). Explorations of avoidance and approach coping and perceived stress with a computer-based avatar task: detrimental effects of resignation and withdrawal. PeerJ, 9, e11265.
  4. An, J., Zhu, X., Shi, Z., & An, J. (2024). A serial mediating effect of perceived family support on psychological well-being. BMC public health, 24(1), 940.
  5. Anıl Kumar, B. N., ve Mattoo, S. K. (2015). Organ transplant & the psychiatrist: An overview. The Indian Journal of Medical Research, 141(4), 408–416.
  6. Anthony, S. J., Nicholas, D. B., Regehr, C., ve West, L. J. (2023). ‘My Transplanted Self’: Adoles-cent recipients’ experience of post-traumatic growth following thoracic transplantation. The Journal of heart and lung transplantation: The Official Publication of the International Society for Heart Transp-lantation, 42(3), 327–334.
  7. Battaglia, Y., Zerbinati, L., Belvederi Murri, M., Provenzano, M., Esposito, P., Andreucci, M., Storari,A., ve Grassi, L. (2021). Exploring the level of post traumatic growth in kidney transplant reci-pients via network analysis. Journal of Clinical Medicine, 10(20), 4747.
  8. Calhoun, C. D., Stone, K. J., Cobb, A. R., Patterson, M. W., Danielson, C. K., & Bendezú, J. J. (2022). The role of social support in coping with psychological trauma: An integrated biopsychosocial model for posttraumatic stress recovery. The Psychiatric Quarterly, 93(4), 949–970.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği, Ruh Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

15 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

5 Mart 2024

Kabul Tarihi

20 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Uğuz, Ö., & Çam, M. O. (2025). Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 18(2), 275-288. https://doi.org/10.46483/jnef.1446904
AMA
1.Uğuz Ö, Çam MO. Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi. JNEF. 2025;18(2):275-288. doi:10.46483/jnef.1446904
Chicago
Uğuz, Özkan, ve Mahire Olcay Çam. 2025. “Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 (2): 275-88. https://doi.org/10.46483/jnef.1446904.
EndNote
Uğuz Ö, Çam MO (01 Nisan 2025) Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 2 275–288.
IEEE
[1]Ö. Uğuz ve M. O. Çam, “Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi”, JNEF, c. 18, sy 2, ss. 275–288, Nis. 2025, doi: 10.46483/jnef.1446904.
ISNAD
Uğuz, Özkan - Çam, Mahire Olcay. “Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18/2 (01 Nisan 2025): 275-288. https://doi.org/10.46483/jnef.1446904.
JAMA
1.Uğuz Ö, Çam MO. Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi. JNEF. 2025;18:275–288.
MLA
Uğuz, Özkan, ve Mahire Olcay Çam. “Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi”. Etkili Hemşirelik Dergisi, c. 18, sy 2, Nisan 2025, ss. 275-88, doi:10.46483/jnef.1446904.
Vancouver
1.Özkan Uğuz, Mahire Olcay Çam. Organ Nakli Hastalarında Stresle Başa Çıkma ve Algılanan Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme Üzerine Etkisi. JNEF. 01 Nisan 2025;18(2):275-88. doi:10.46483/jnef.1446904

Etkili Hemşirelik Dergisi ULAKBİM Türk Tıp Dizini, Türk Medline, Türkiye Atıf Dizini, Şubat 2021 tarihinden beri EBSCO Host ve 26 Ekim 2021 tarihinden itibaren DOAJ  14 Kasım 2022 tarihinden beri SCOPUS tarafından indekslenmektedir.

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınevi Web Sitesi
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Dergi İletişim Bilgileri Sayfası
https://dergipark.org.tr/tr/pub/jnef/contacts

Etkili Hemşirelik DergisiDergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.