HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN KLİNİK UYGULAMA ALANLARINDAKİ ŞİDDET YÖNETİMİ YETERLİLİKLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 1, 61 - 74, 15.01.2026

Rabiye Erenoğlu

https://doi.org/10.46483/jnef.1457929

Öz

Giriş: Dünya genelinde sağlık bakım ortamlarındaki şiddet oranlarının gün geçtikçe arttığı görülmektedir.
Amaç: Araştırma, hemşirelik bölümü öğrencilerinin klinik uygulama alanlarındaki şiddet yönetimi yeterliliklerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türdeki araştırma, Akdeniz bölgesinde yer alan bir ildeki üniversitenin 2022-2023 öğretim yılında sağlık bilimleri fakültesi hemşirelik bölümünde okuyan 410 öğrenci (katılım oranı %91) ile tamamlanmıştır. Veriler “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve “Hemşirelik Öğrencileri İçin Uygulama Alanlarında Şiddet Yönetimi Yeterlik Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ile Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalamasının 20.82±1.76 yıl, %67.1’inin kadın, %35.6’sının 3. sınıf öğrencisi ve %94.6’nın bekar olduğu belirlenmiştir. “Hemşirelik Öğrencileri İçin Uygulama Alanlarında Şiddet Yönetimi Yeterlilik Ölçeği” toplam puan ortalaması 100.60±15.99 (orta düzeyin üstü) bulunmuştur. Araştırmada cinsiyet, sınıf, anne- baba eğitim düzeyi, gelir düzeyi , en uzun süre yaşadığı yerleşim yeri ve aile tipi ile uygulama alanlarında şiddet yönetimi yeterlilik ölçeği toplam puan ortalaması arasında farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Öğrencilerin %65.8’nin klinik uygulama alanlarında herhangi bir şiddet türüne maruz kaldıkları, şiddeti uygulayanların %29.3’ünün hemşireler olduğu, maruz bırakıldıkları şiddet türünün ne olduğu sorusuna; %46.2’sinin sözel şiddet yanıtı verdiği saptanmıştır.
Sonuç: Gelecekteki hemşireleri korumak için şiddet davranışını önlemeye ve ele almaya yönelik yeni stratejiler geliştirmek önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik , Öğrenci , Klinik Uygulama , Şiddet Yönetimi Yeterliliği

Etik Beyan

Bu araştırma; ilgili üniversitenin Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Kurulu tarafından onaylanmıştır. (Toplantı Tarihi: 2022, Toplantı sayısı:12, Karar sayısı:18). Ayrıca ölçeklerin kullanılabilmesi için ölçekleri geliştiren yazardan elektronik posta yolu ile izin alınmıştır. Veriler toplanmadan önce öğrencilere; Helsinki Bildirgesine uygun olarak araştırmanın amacı, gönüllüğün esas olduğu ve verecekleri yanıtların gizli tutulup yalnızca bilimsel veri olarak değerlendirileceği konularında açıklama yapılarak sözel onam alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Aktura, S. Ç., ve Çelik, H. (2025). Empathetic attitudes and violence management skills in nursing students: relationships and outcomes. Sakarya Tıp Dergisi, 15(1), 23-29. https://doi.org/10.31832/smj.1540331
• Aljohani, B., Burkholder, J., Tran, Q. K., Chen, C., Beisenova, K., ve Pourmand, A. (2021). workplace violence in the emergency department: a systematic review and meta- analysis. Public Health, 196, 186-197. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2021.02.009
• Bahadır-Yılmaz, E. (2021). Relationship between nursing students’ exposure to colleague violence and stress levels in nursing education. Central European Journal of Nursing and Midwifery, 12(4), 505.
• Budin, W. C., Brewer, C. S., Chao, Y. Y., ve Kovner, C. (2013). Verbal abuse from nurse colleagues and work environment of early career registered nurses. Journal of Nursing Scholarship, 45(3), 308-316. https://doi.org/10.1111/jnu.12033
• Ceylantekin, Y., ve Doğan, A. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinde Mobbingin Güdülenme Kaynakları Ve Sorunlarına Etkisi. Socıal Scıences Studıes Journal (SSSJournal), 8(100), 2494-2501. http://dx.doi.org/10.29228/sssj.63604
• Chang, H. E., ve Cho, S. H. (2016). Workplace violence and job outcomes of newly licensed nurses. Asian nursing research, 10(4), 271-276. https://doi.org/10.1016/j.anr.2016.09.001
• Dafny, H. A., Beccaria, G., ve Muller, A. (2022). Australian nurses' perceptions about workplace violence management, strategies and support services. Journal Of Nursing Management, 30(6), 1629-1638. https://doi.org/10.1111/jonm.13522
• Dafny, H. A., Champion, S., Pearson, V., ve Brown, S. (2023). Nursing students’ experiences of workplace violence in clinical practice: a qualitative systematic review protocol. Jbı Evidence Synthesis, 21(5), 1058-1063. 10.11124/JBIES-22-00207
• Dafny, H. A., ve Beccaria, G. (2020). I do not even tell my partner: nurses’ perceptions of verbal and physical violence against nurses working in a regional hospital. Journal Of Clinical Nursing, 29(17-18), 3336-3348. https://doi.org/10.1111/jocn.15362
• Dehghan-Chaloshtari, S., ve Ghodousi, A. (2020). Factors and characteristics of workplace violence against nurses: a study in Iran. Journal of interpersonal violence, 35(1-2), 496-509. https://doi.org/10.1177/0886260516683175
• Dinçer, N. Ü., Görgülü, R. S., ve Boyacıoğlu, A. (2023). Hemşirelerin işyeri şiddetine maruz kalma durumları ile iş doyumları ve işten ayrılma eğilimleri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Özel Sayı, 42-54.
• Donmez, S., ve Gumussoy, S. (2019). The status of newly graduated nurses being subjected to violence. International Medicine, 1(2), 51-57.
• Gimenez Lozano, J. M., Martínez Ramón, J. P., ve Morales Rodríguez, F. M. (2021). doctors and nurses: a systematic review of the risk and protective factors in workplace violence and burnout. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 18(6), 3280. https://doi.org/10.3390/ijerph18063280
• Hallett, N., Gayton, A., Dickenson, R., Frankel, M., ve Dickens, G. (2023). Student nurses' experiences of workplace violence: a mixed methods systematic review and meta- analysis. Nurse Education Today, 105845. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2023.105845
• Havaei, F. (2021, January). Does the type of exposure to workplace violence matter to nurses’ mental health?. In Healthcare ,9(1),41. https://doi.org/10.3390/healthcare9010041
• Jang, S. J., Son, Y. J., ve Lee, H. (2022). Prevalence, associated factors and adverse outcomes of workplace violence towards nurses in psychiatric settings: a systematic review. International Journal Of Mental Health Nursing, 31(3), 450-468. https://doi.org/10.1111/inm.12951
• Jeong, Y., ve Lee, K. (2020). The Development and effectiveness of a clinical training violence prevention program for nursing students. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 17(11), 4004. https://doi.org/10.3390/ijerph17114004
• Karabey, T., Çevik, B. E., ve Süha, B. K. (2023). Determination of nursing students’ resilience levels, care behaviors, and violence management competencies: a descriptive, cross-sectional, and relational study. Perspectives in Psychiatric Care, 2023. https://doi.org/10.1155/2023/9067776
• Karabey, T., Karagozoglu, S., ve Gültürk, E. (2022). Violence management proficiency scale in application areas for nursing students: A Turkish validity and reliability study. Perspectives in Psychiatric Care, 58(4), 2345-2352. https://doi.org/10.1111/ppc.13066
• Koohestani, H. R., Baghcheghi, N., Karimy, M., ve Keshavarzi, M. H. (2023). Design, implementation and evaluation of workplace violence management educational program for nursing students. Teaching And Learning İn Nursing, 18(4), E156-E160. https://doi.org/10.1016/j.teln.2023.05.004
• Kurtgöz, A., ve Koc, Z. (2025). Impacts of experiencing workplace violence in clinical settings on nursing students' education and professional commitment: A qualitative study. Nurse Education Today, 147, 106565. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2024.106565
• Liu, J., Gan, Y., Jiang, H., Li, L., Dwyer, R., Lu, K., ... ve Lu, Z. (2019). Prevalence of workplace violence against healthcare workers: a systematic review and meta- analysis. Occupational And Environmental Medicine, 76(12), 927-937.https://doi.org/10.1136/oemed-2019-105849
• Lu, D., Jeong, S. Y. S., ve Zhu, L. (2021). Development and validation of a management of workplace violence competence scale for nursing practicum students. Asian Nursing Research, 15(1), 23-29. https://doi.org/10.1016/j.anr.2020.10.005
• Mccollum, M., Mclaughlin, K., Garcia, J., Santos, A., ve Lesandrini, J. (2024). Empowering nurses in an era of workplace violence: a pilot study. Nurse Leader. https://doi.org/10.1016/j.mnl.2023.12.005
• Mohamed, F. B. M., Cheng, L. J., Chia, X. E. C., Turunen, H., ve He, H. G. (2024). Global prevalence and factors associated with workplace violence against nursing students: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Aggression And Violent Behavior, 75, 101907. https://doi.org/10.1016/j.avb.2023.101907
• Naseri, V., Pour, M. B., Atashzadeh‐Shoorideh, F., ve Emami, P. (2023). Nursing students' experience of incivility behaviours and its correlation with their nursing professional values: A cross‐sectional descriptive study. Nursing open, 10(1), 135-141. https://doi.org/10.1002/nop2.1288
• Nazik, F., Mumcu, Ş., Kaya, Z., ve Sönmez, M.O. (2023). Klinik uygulamada hemşirelik öğrencilerine yönelik şiddet ve özellikleri. Gevher Nesibe Journal of Medical And Health Sciences, 8(2), 302-310.
• Özdemir, V. A., Akbal, Y., ve Köksal, Z. P. (2024). Hemşirelik öğrencilerinin uygulama alanlarındaki şiddet deneyimi ve şiddet yönetimi yeterliği: tanımlayıcı ve kesitsel araştırma. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(1), 196-205.
• Öztürk, A., Ulaş Karaahmetoğlu, G. (2019). Öğrenci Hemşirelerin Klinik Uygulamada Mobbinge Maruz Kalma Durumlarının İncelenmesi: Kastamonu Üniversitesi Örneklemi. Socıal Scıences Studıes Journal (SSSJournal), 5(30), 642-654.
• Shdaifat, E. A., AlAmer, M. M., ve Jamama, A. A. (2020). Verbal abuse and psychological disorders among nursing student interns in KSA. Journal of Taibah University Medical Sciences, 15(1), 66-74. https://doi.org/10.1016/j.jtumed.2019.12.007
• Somani, R., Muntaner, C., Hillan, E., Velonis, A. J., ve Smith, P. (2021). A systematic review: effectiveness of interventions to de-escalate workplace violence against nurses in healthcare settings. Safety And Health At Work, 12(3), 289-295. https://doi.org/10.1016/j.shaw.2021.04.004
• Tee, S., Özçetin, Y. S. Ü., ve Russell-Westhead, M. (2016). Workplace violence experienced by nursing students: A UK survey. Nurse Education Today, 41, 30-35. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2016.03.014
• Tonkuş, M. B., & Coşkun, A. (2021). Hemşirelik bölümü öğrencilerinin klinik uygulamada mobbinge maruz kalma durumlarının belirlenmesi. Türk Hemşireler Derneği Dergisi, 2(1), 15-26.
• Tuğçe, E. R., Ayoğlu, F., ve Açıkgöz, B. (2021). Sağlık çalışanına yönelik şiddet: risk faktörleri, etkileri, değerlendirilmesi ve önlenmesi. Turkish Journal Of Public Health, 19(1), 69-78.
• Warshawski, S. (2021). Workplace violence directed at nursing and medical students-what can students tell us about it?. Journal of Professional Nursing, 37(6), 1110-1118. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2021.09.004.