İncinebilir Kadınların Doğum ve Postpartum Dönem Bakım Deneyimleri: Holistik Hemşirelik Yaklaşımları

Öz

Üreme sağlığı hakları ile doğrudan ilişkili olan doğum ve doğum sonu dönem bakımı kişisel haklar kapsamında ele alınmaktadır. Tüm kadınların etkin, kaliteli ve bütüncül sağlık bakım hizmeti alma hakkı vardır. İncinebilir kadınlar sağlık bakımında ihmal edilen ve toplumu ilgilendiren önemli bir grup olarak karşımıza çıkmaktadır. Dezavantajlı grup olarak da bilinen incinebilir kadınların doğum ve doğum sonu dönem deneyimleri diğer kadınlara oranla farklılık gösterebilmektedir. İncinebilir kadınların yetersiz doğum ve doğum sonu dönem bakımı alma riski bulunduğundan bu kadınlara sağlık hizmeti verecek sağlık profesyonellerine önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu derlemenin amacı incinebilir kadınlarda doğum ve doğum sonu dönem bakımın deneyimleri, destekleyici bakım ihtiyaçları ve holistik yaklaşımların literatürde yer alan çalışmalar ile tartışılmasıdır. Derleme kapsamında engelli kadınlar, adölesanlar, insan immün yetmezlik virüsü (HIV) pozitif ve lezbiyen, biseksüel, transseksüel (LBT) bireylere yönelik doğum ve doğum sonu dönemde holistik bakımdan bahsedilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Doğum
• Doğum Sonu Dönem
• Kadın Sağlığı
• İncinebilir Gruplar

Birth and Postpartum Care Experiences of Vulnerable Women: Holistic Nursing Approaches

Öz

Birth and postpartum care, which are directly related to reproductive health rights, are handled within the scope of personal rights. All women have the right to receive effective, quality and holistic health care services. Vulnerable women are an important group that is neglected in health care. The birth and postpartum period experiences of vulnerable women, also known as the disadvantaged group, may differ from other women. Since vulnerable women are at risk of receiving inadequate birth and postpartum care, health professionals who will provide health services to these women have important responsibilities. In this review, experiences of childbirth and postpartum care in vulnerable women, supportive care needs and holistic approaches are discussed with the studies in the literature. Within the scope of the review, holistic care in the birth and postpartum period for disabled women, adolescents, human immunodeficiency virus (HIV) positive and lesbian, bisexual, transgender (LBT) individuals will be mentioned.

Anahtar Kelimeler

• Labor
• Postpartum Period
• Women’s Health
• Vulnerable Populations

Kaynakça

1. Akasreku, B. D., Habib, H., & Ankomah, A. (2018). Pregnancy in disability: community perceptions and personal experiences in a rural setting in Ghana. Journal of pregnancy, 2018.
2. Akkuş, E., & Aydın, N. (2019). HIV pozitif gebelerde ebelik bakımı. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 22-25.
3. Alscher, S. (2006). International Organization for Migration: World migration 2005: Costs and benefits of international migration.
4. American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee on Obstetric Practice, & Breastfeeding Expert Work Group. (2016). Committee Opinion No. 658: Optimizing support for breastfeeding as part of obstetric practice. Obstetrics and gynecology, 127(2), e86-e92.
5. American College of Obstetricians and Gynecologists. (2018). ACOG committee opinion no. 736: optimizing postpartum care. Obstet Gynecol, 131(5), e140-e150.
6. Aung, E. E., Liabsuetrakul, T., Panichkriangkrai, W., Makka, N., & Bundhamchareon, K. (2018). Years of healthy life lost due to adverse pregnancy and childbirth outcomes among adolescent mothers in Thailand. AIMS Public Health, 5(4), 463.
7. Aydın, R., Körükcü, Ö., & Kabukçuoğlu, K. (2017). Bir göçmen olarak anneliğe geçiş: riskler ve engeller. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(3), 250-262.
8. Ayyıldız, T., Topan, A., Öztürk, Ö., & Kulakçı, H. (2015). Adölesan gebeliklerin anne ve bebeğe yönelik obstetrik sonuçlar açısından değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 61-66.

9. Benza, S., & Liamputtong, P. (2014). Pregnancy, childbirth and motherhood: a meta-synthesis of the lived experiences of immigrant women. Midwifery, 30(6), 575-584.
10. Buldum, A., & Emül, T. G. (2020). Adölesan gebelikte doğum korkusu ve hemşirelik bakımı. Selçuk Sağlık Dergisi, 1(2), 85-96.
11. Bükecik, E., Şahin, S., Abay, H., Kaplan, S., & Düzgün, A. A. (2019). Mülteci kadınlar ve üreme sağlığı: Sağlık hizmetlerine ulaşmalarını etkileyen faktörler, engeller ve çözüm önerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(4), 460-464.
12. Coley, S. L., & Nichols, T. R. (2016). Understanding factors that influence adolescent mothers’ doula use: A qualitative study. The Journal of Perinatal Education, 25(1), 46-55.
13. Çınar, N., Alvur, T. M., Menekşe, D., & Güler, D. S. (2019). Adolesan annelerin ilk emzirme deneyimleri: Nitel bir çalışma. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(2), 329-341.
14. Dennis, C. L., Shiri, R., Brown, H. K., Santos Jr, H. P., Schmied, V., & Falah‐Hassani, K. (2019). Breastfeeding rates in immigrant and non‐immigrant women: A systematic review and meta‐analysis. Maternal & Child Nutrition, 15(3), e12809.
15. Ekitli, G. B., & Çam, O. (2017). Bakım sürecinde zorlandığımız alan LGBTİ’ye yönelik bir gözden geçirme. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 8(3), 179-187.
16. Erenel, H., Aydogan Mathyk, B., Sal, V., Ayhan, I., Karatas, S., & Koc Bebek, A. (2017). Clinical characteristics and pregnancy outcomes of Syrian refugees: a case–control study in a tertiary care hospital in Istanbul, Turkey. Archives of gynecology and obstetrics, 295, 45-50.
17. Esencan, T. Y., & Şimşek, Ç. (2017). Doğum sonu dönemde hemşirelik bakımı. Zeynep Kâmil Tıp Bülteni, 48(4), 183-189.
18. García-Acosta, J. M., San Juan-Valdivia, R. M., Fernández-Martínez, A. D., Lorenzo-Rocha, N. D., & Castro-Peraza, M. E. (2020). Trans* pregnancy and lactation: A literature review from a nursing perspective. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), 44.
19. Goldhammer, H., Maston, E. D., Kissock, L. A., Davis, J. A., & Keuroghlian, A. S. (2018). National findings from an LGBT healthcare organizational needs assessment. LGBT health, 5(8), 461-468.
20. Gonzales, G., Quinones, N., & Attanasio, L. (2019). Health and access to care among reproductive-age women by sexual orientation and pregnancy status. Women’s Health Issues, 29(1), 8-16.
21. Gönenç, İ. M., Göktaş, M., Dursun, R. A., Çökelek, F., Ercan, N., & Şahin, D. (2018). Opinions and cultural sensitivities of midwives and nurses about providing health care to women seeking asylum. Journal of Human Sciences, 15(2), 683-696.
22. Griggs, K. M., Waddill, C. B., Bice, A., & Ward, N. (2021). Care during pregnancy, childbirth, postpartum, and human milk feeding for individuals who identify as LGBTQ+. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing, 46(1), 43-53.
23. Güngör İ. (2017). Engelli kadınlarda üreme sağlığı. İçinde Beji NK (editör). Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri. s.171-201.
24. Hall, J., Hundley, V., Collins, B., & Ireland, J. (2018). Dignity and respect during pregnancy and childbirth: a survey of the experience of disabled women. BMC pregnancy and childbirth, 18, 1-13.
25. Hasson-Ohayon, I., Hason-Shaked, M., Silberg, T., Shpigelman, C. N., & Roe, D. (2018). Attitudes towards motherhood of women with physical versus psychiatric disabilities. Disability and Health Journal, 11(4), 612-617.
26. Haugaard, A., Tvedte, S. L., Severinsen, M. S., & Henriksen, L. (2020). Norwegian multicultural doulas’ experiences of supporting newly-arrived migrant women during pregnancy and childbirth: A qualitative study. Sexual & Reproductive Healthcare, 26, 100540.
27. Havrilla, E. (2017). Defining Vulnerability. Madridge Journal of Nursing, 2(1), 63–68.
28. Hoffkling, A., Obedin-Maliver, J., & Sevelius, J. (2017). From erasure to opportunity: a qualitative study of the experiences of transgender men around pregnancy and recommendations for providers. BMC pregnancy and childbirth, 17, 1-14.
29. Kapan, B. K., & Boyacıoğlu, N. E. (2019). Engelli gebelerin karşılaştıkları zorluklar ve ebelik yaklaşımı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 64-71.
30. Karakaya, E., Coşkun, A. M., Özerdoğan, N., & Yakit, E. (2017). Suriyeli mülteci kadınların doğurganlık özellikleri ve etkileyen faktörler: Kalitatif bir çalışma. J. Int. Soc. Res, 10, 417-428.
31. Kaya, A. E., Başbuğ, A., Sönmez, C. I., Barut, C., Şengün, Y., & Çağlar, M. (2017). Geç adölesan gebelikler, maternal ve fetal sonuçlar. Fam Pract Palliat Care, 2(3), 22-7.
32. Kaya, N. (2021). Analysis of HIV/AIDS reports in Turkey from disaster management perspective. Journal of International Health Sciences and Management, 7(14), 46-52.
33. Khosla, R., Zampas, C., Vogel, J. P., Bohren, M. A., Roseman, M., & Erdman, J. N. (2016). International human rights and the mistreatment of women during childbirth. Health and human rights, 18(2), 131.
34. Kiyak, H., Gezer, S., Ozdemir, C., Gunkaya, S., Karacan, T., & Gedikbasi, A. (2020). Comparison of delivery characteristics and early obstetric outcomes between Turkish women and Syrian refugee pregnancies. Nigerian Journal of Clinical Practice, 23(1), 12-17.
35. Kulu, H., Hannemann, T., Pailhé, A., Neels, K., Krapf, S., González-Ferrer, A., & Andersson, G. (2017). Fertility by birth order among the descendants of immigrants in selected European countries. Population and Development Review, 31-60.
36. Kurtuldu, K., & Şahin, E. (2018). Göçün kadın yaşamı ve sağlığı üzerine etkileri. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 1(1), 37-46.
37. Laureij, L. T., Van Der Hulst, M., Lagendijk, J., Been, J. V., Ernst-Smelt, H. E., Franx, A., & Lugtenberg, M. (2021). Insight into the process of postpartum care utilisation and in-home support among vulnerable women in the Netherlands: an in-depth qualitative exploration. BMJ open, 11(9), e046696.
38. Lee, R. (2018). Breastfeeding and sexual difference: Queering Irigaray. Feminist Theory, 19(1), 77-94.
39. Martos, A. J., Fingerhut, A., Wilson, P. A., & Meyer, I. H. (2019). Utilization of LGBT-Specific clinics and providers across three cohorts of lesbian, gay, and bisexual people in the United States. SSM-Population Health, 9, 100505.
40. McAuliffe, M., & Khadria, B. (2020). Report overview: Providing perspective on migration and mobility in increasingly uncertain times. World migration report, 2020(1), e00011.
41. McLeish, J., & Redshaw, M. (2019). Maternity experiences of mothers with multiple disadvantages in England: a qualitative study. Women and Birth, 32(2), 178-184.
42. Mitra, M., Clements, K. M., Zhang, J., Iezzoni, L. I., Smeltzer, S. C., & Long-Bellil, L. M. (2015). Maternal characteristics, pregnancy complications, and adverse birth outcomes among women with disabilities. Medical care, 53(12), 1027-1032.
43. Montgomery, K. S. (2003). Childbirth education for the HIV-positive woman. The Journal of Perinatal Education, 12(4), 16-26.
44. Ozel, S., Yaman, S., Kansu-Celik, H., Hancerliogullari, N., Balci, N., & Engin-Ustun, Y. (2018). Obstetric outcomes among Syrian refugees: a comparative study at a tertiary care maternity hospital in Turkey. Revista Brasileira de Ginecologia e Obstetrícia, 40, 673-679.
45. Özcan, Ş., & Kırca, N. (2021). Primipar adölesan annelerin bebeğini algılaması yetişkin annelerden farklı mıdır? Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(2), 278-285.
46. Öztabak, M. Ü. (2017). Engelli bireylerin yaşamdan beklentilerinin incelenmesi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (9), 355-375.
47. Öztürk, A. (2017). Göçlerin kadın sağlığına etkileri. Türkiye Klinikleri Public Health-Special Topic, 3, 41-48.
48. Powell, R. M., Mitra, M., Smeltzer, S. C., Long-Bellil, L. M., Smith, L. D., Rosenthal, E., & Iezzoni, L. I. (2018). Breastfeeding among women with physical disabilities in the United States. Journal of Human Lactation, 34(2), 253-261.
49. Redshaw, M., Malouf, R., Gao, H., & Gray, R. (2013). Women with disability: the experience of maternity care during pregnancy, labour and birth and the postnatal period. BMC pregnancy and childbirth, 13, 1-14.
50. Rubenstein, E., Ehrenthal, D. B., Mallinson, D. C., Bishop, L., Kuo, H. H., & Durkin, M. (2020). Pregnancy complications and maternal birth outcomes in women with intellectual and developmental disabilities in Wisconsin Medicaid. PloS one, 15(10), e0241298.
51. Sangsawang, B., Wacharasin, C., & Sangsawang, N. (2019). Interventions for the prevention of postpartum depression in adolescent mothers: a systematic review. Archives of women’s mental health, 22, 215-228.
52. Smeltzer, S. C. (2007). Pregnancy in women with physical disabilities. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 36(1), 88-96.
53. Söğüt, K., & Bilge, Ç. (2021). Mülteci Kadınlar için Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi: Hemşirelik Yaklaşımı. Journal of Human and Social Sciences, 4(1), 192-206.
54. Süt, H. K. (2017). Suriye’den göç eden kadınlar ve üreme sağlığı sorunları. Sağlık ve Toplum, 27(1), 3-7.
55. Şolt, A., & Yazıcı, S. (2015). Adölesan Gebelikler. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2(2), 241-249.
56. Tarasoff, L. A., Ravindran, S., Malik, H., Salaeva, D., & Brown, H. K. (2020). Maternal disability and risk for pregnancy, delivery, and postpartum complications: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 222(1), 27-e1.
57. Trafford, Z., Gomba, Y., Colvin, C. J., Iyun, V. O., Phillips, T. K., Brittain, K., & Zerbe, A. (2018). Experiences of HIV-positive postpartum women and health workers involved with community-based antiretroviral therapy adherence clubs in Cape Town, South Africa. BMC Public Health, 18, 1-13.
58. Wilson, E., Perrin, M. T., Fogleman, A., & Chetwynd, E. (2015). The intricacies of induced lactation for same-sex mothers of an adopted child. Journal of Human Lactation, 31(1), 64-67.
59. World Health Organization. (2018). Report on the health of refugees and migrants in the WHO European region: no public health without refugee and migrant health.
60. Yağmur, Y., & Aytekin, S. (2018). Mülteci kadınların üreme sağlığı sorunları ve çözüm önerileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), 56-60.
61. Yalçın, S. S. (2011). HIV pozitif anne bebeğinin beslenmesi, 2010 Dünya Sağlık Örgütü önerileri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 54(1), 51-4.
62. Yurtçu, E., Mutlu, S., Çitil, A., & Tokgöz, V. Y. (2020). Adolesan ve erişkin gebelikler arasındaki perinatal sonuçların karşılaştırılması: Retrospektif kohort çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi, 42(6), 603-608.