HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNDE BİLİNÇLİ FARKINDALIĞIN İNTERNET BAĞIMLILIĞINA ETKİSİ

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 1, 102 - 116, 15.01.2026

Sabri Toğluk , Behiye Dilmen Bayar

https://doi.org/10.46483/jnef.1514792

Öz

Giriş: Öğrencilerde bilinçsiz internet kullanımı internet bağımlılığını artırmaktadır.
Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinde bilinçli farkındalık düzeyinin internet bağımlılığı düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Araştırmanın örneklemini Siirt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde okuyan 845 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Veriler Şubat-Nisan 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Öğrencilerde internet bağımlılığı ölçek toplam puan ortalamaları orta düzeyde, bilinçli farkındalık ölçek toplam puan ortalamalarının orta düzeyde olduğu hesaplanmıştır. Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Öğrencilerin bilinçli farkındalık düzeyleri arttıkça internet bağımlığı düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin farkındalık düzeylerinin arttırılmasına yönelik eğitim ve uygulamaların düzenlenmesi, ayrıca internet bağımlılığını azaltmaya yönelik eğitimlerin planlanıp, farkındalığın sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilinçli farkındalık , Hemşirelik öğrencileri , İnternet bağımlılığı

Etik Beyan

Araştırma yapılmadan önce etik kurul ve kurum izni alınarak her bir katılmıcıya araştırma hakkında bilgilendirme yapıldıktan sonra onam formu doldurtulmuştur. İntihal oranı %17 çıkmıştır.

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 405-421. doi: 10.17680/erciyesiletisim.379886
• Arslan, G. (2017). Psychological maltreament forgiveness mindfulness and in-ternet addiction among young alduts: a study of mediation effect. Computers in Human Behavior, 72, 57-66. doi: 10.1016/j.chb.2017.02.037
• Azak, A. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 15(3), 170- 176. doi:10.5222/HEAD.2018.170.
• Aznar-Díaz, I., Romero-Rodríguez, J.M., García-Gonzalez, A., ve Ramírez-Montoya, M.S. (2020). Mexican and Spanish university students’ Internet addiction and academic procrastination: Correlation and potential factors. PLoS One 15 (5), e0233655, doi: 10.1371/journal.pone.0233655.
• Baturay, M.H. ve Toker, S. (2019). Internet addiction among college students: Some causes and effects. Education and Information Technologies, 24, 2863–2885. doi: 10.1007/s10639-019-09894-3
• Bayraktar, F. (2001). İnternet kullanımının ergen gelişimindeki rolü. (Yüksek Lisans Tezi). YÖK TEZ (107467).
• Brown, K.W. ve Ryan, R.M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well- being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822-848. doi: 10.1037/0022-3514.84.4.822
• Cankurtaran, Ş. ve Şakiroğlu, M. (2020). Üniversite öğrencilerinde duygusal zeka ile internet bağımlılığı ilişkisinde bilinçli farkındalığın rolü. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (64), 49-67.
• Cerniglia, L., Zoratto, F., Cimino, S., Laviola, G., Ammaniti, M. ve Adriani, W. (2017). Internet addiction in adolescence: Neurobiological, psychosocial and clinical issues. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 76, 174-184. doi: 10.1016/j.neubiorev.
• Chakraborty, K., Basu, D. ve Vijaya Kumar, K.G. (2010). Internet addiction: consensus, controversies, and the way ahead. East Asian Archives of Psychiatry, 20(3), 123-132.
• Dahlgaard, J., Jørgensen, M. M., van der Velden, A. M., Sumbundu, A., Gregersen, N., Olsen, R. K. ve Mehlsen, M.Y. (2019). Mindfulness, health, and longevity. The Science of Hormesis in Health and Longevity, 243–255. doi:10.1016/ b978-0-12-814253-0.00022-x.
• Deniz, M.E., Erus, S. M. ve Büyükcebeci, A. (2017). The mediating role of emotional intelligence in the relationship between mindfulness and psychological well-being. Turkish Journal of Psychological Counseling and Guidance, 7(47), 17-31.
• Erkin, Ö. ve Şenuzun Aykar F. (2021). The effect of the yoga course on mindfulness and selfcompassion among nursing students. Perspect Psychiatr Care, 57, 875–882. doi: 10.1111/ppc.12630.
• Fernandez Martínez, E., Sutil Rodríguez, E., ve Li´ebana Presa, C. (2023) Internet addiction and emotional ıntelligence in university nursing students: A cross-sectional study. Heliyon, 9, e19482. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e19482
• Gámez Guadix, M., ve Calvete, E. (2016). Assessing the relationship between mindful awareness and problematic Internet use among adolescents. Mindfulness, 7(6), 1281-1288. doi: 10.1007/s12671-016-0566-0
• Güner, U. (2019). Ortaöğretim kurumları öğrencilerinin cep telefonu bağımlılığının yordayıcısı olarak bilinçli farkındalık. (Yüksek Lisans Tezi). YÖK TEZ (583703).
• He, F.X., Turnbull, B., Kirshbaum, M.N, Phillips, B. ve Klainin Yobas, P. (2018). Assessing stress, protective factors and psychological well-being among undergraduate nursing students. Nurse Educ Today, 68, 4-12. doi: 10.1016/j.nedt.2018.05.013.
• Iwaibara, A., Fukuda, M., Tsumura, H. ve Kanda, H. (2019). At-risk Internet addiction and related factors among junior high school teachers based on a nationwide cross-sectional study in Japan. Environmental Health and Preventive Medicine, 24(1), 3. doi: 10.1186/s12199-018-0759-3.
• Kabaklı Çimen L. (2018). Examining the relationship between internet addiction and virtual environment loneliness levels of university students. Electronic Journal of Social Sciences, 17(68), 1431-1452. doi: 10.17755/esosder.360302
• Kahyaoğlu Süt, H., Kurt, S., Uzal, Ö. ve Özdilek, S. (2016). Efects of smartphone addiction level on social and educational life ın health sciences students. Euras Journal Fam Med, 5(1), 13-19.
• Kozybska, M., Szpak, O., Kurpisz, J., Lebiecka, Z., Flaga-Gieruszynska, K., Samochowiec, J. ve B. Karakiewicz, B. (2019). Problematic Internet Use and health behaviors in adolescent residents of urban and rural areas in Poland – a cross-sectional study. Arch. Psychiatr. Psychother, 21 (4), 82–91. doi: 10.12740/ APP/112014.
• Krzysztof, Ł., Marta, R. ve Stanisław, C. (2019). Can pharmacotherapy play a role in treating internet addiction disorder? Expert Opinion on Pharmacotherapy, 20 (11), 1299- 1301. doi: 10.1080/14656566.2019.1612366.
• Kurt Topraklı C. ve Mazman İ. (2020). An intergenerational perspective on socialization through the internet. International Journal of Humanities and Social Sciences Review, 4(1), 38-49.
• Li, C. ve Lee, S.W. (2024). Analysing the mediating role of self-control and mental resilience on the relationship between ınternet addiction and academic procrastination. Journal of Ecohumanism, 3(8), 9141. doi: 10.62754/joe.v3i8.5515.
• Li, S., Ren, P., Chiu, M.M., Wang, C. ve Lei. H. (2021). The relationship between self-control and ınternet addiction among students: A meta-analysis. Front Psychol, 24, 12: 735755. doi: 10.3389/fpsyg.2021.735755. PMID: 34899477; PMCID: PMC8653951.
• Liu X, Gui Z, Chen ZM, Feng Y, Wu XD, Su Z, Cheung T, Ungvari GS, Liu XC, Yan YR, Ng CH, Xiang YT. (2025). Global prevalence of internet addiction among university students: a systematic review and meta-analysis. Curr Opin Psychiatry, 38(3), 182-199. doi: 10.1097/YCO.0000000000000994.
• Mathkor, D.M. (2025). Mindfulness and academic performance among nursing students in Saudi Arabia: a cross-sectional study, Sci Rep 15, 2738. https://doi.org/10.1038/s41598-025-11911-0
• Meng, S.Q., Cheng, J.L., Li, Y.Y., Yang, X.Q., Zheng, J.W., Chang, X.W., Shi Y., Chen, Y., Lu, L., Sun, Y., Bao, Y.P. ve Shi J. (2022). Global prevalence of digital addiction in general population: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 92, 102128. doi: 10.1016/j.cpr.2022.102128
• Neverkovich, S.D., Bubnova, I.S., Kosarenko ,N.N., Sakhieva, R.G., Sizova, Z.M., Zakharova, V. L. ve Sergeeva, M.G. (2018). Students Internet addiction: Study and prevention. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(4), 1483–1495. doi: 10.29333/ejmste/83723.
• Ögel, K. (2012). İnternet Bağımlılığı. 4. Baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 17-23.
• Ögel, K., Sarp, N., Gürol, D.T. ve Ermağan, E. (2014). Investigation of mindfulness and factors affecting mindfulness in addicted and non-addicted individuals. Anatolian Journal of Psychiatry, 15(4), 282-288. doi: 10.5455/apd.169583
• Özyeşil, Z., Arslan, C., Kesici, Ş. ve Deniz, M.E. (2011). Turkish adaptation study of mindfulness scale. Education and Science, 36(160), 224-235.
• Peker, A., Nebioğlu, M. ve Ödemiş, M. H. (2019). Sanal ortamda bağımlılık: Bilinçli farkındalığın aracı rolüne ilişkin bir model sınaması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(2), 153-158.doi: 10.5455/apd.301945
• Polat, R. (2017). Nomophobia as a Digital Disease. New Media Electronic Journal, 1(2), 164-172.
• Shonin, E., Van Gordon, W., ve Griffiths, M.D. (2014). Mindfulness as a treatment for behavioural addiction. Journal of Addiction Research & Therapy, 5(1), e122. doi: 10.4172/2155-6105.1000e122
• Sun, Y, Wang, Z., ve Liu, T. (2025) Association of Internet addiction with psychiatric symptom levels and sleep disorders: a systematic review and meta-analysis. Front. Psychol, 16:1573058. doi: 10.3389/fpsyg.2025.1573058
• Şehidoğlu, Z. (2014). 15-17 Yaş grubu ergenlerde bilinçli farkındalık düzeyi ile problemli inernet kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). YÖK TEZ (427640).
• TÜİK. (2023). Hane halkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index? p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407.
• Wei, Q., Xiang L., Dan W. ve Jie C. (2024). The effect of childhood harshness and unpredictability on Internet addiction among college students: The mediating effect of self-control. Heliyon 10(10). e31322. doi: 10.1016/j.heliyon.2024.e31322.
• Yigit, M.K. (2020). Examining mindfulness in terms of impulsivity and impulsive buying behavior. Press Academia Procedia, 11(1), 1-6.
• Young, K.S. (1996). Psychology of computer use: XL. Addictive use of the Internet: A case that breaks the stereotype. Psychological Reports, 79, 899-902. doi: 10.2466/pr0.1996.79.3.899.
• Yönet Demirhan, C., Cırcır, O., Aydemir, M., Balcı, H., Can, H.R. ve Gökçe Z. (2023). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolünün incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52 (239), 1875-1896. doi: 10.37669/milliegitim.1131011.
• Yu, S., Mao, S. ve Wu, A.M. (2018). The interplay among stress, frustration tolerance, mindfulness, and social support in Internet gaming disorder symptoms among Chinese working adults. Asia‐Pacific Psychiatry, 10, e12319. doi: 10.1111/appy.12319
• Yung, K., Eickhoff, E., Davis, D.L, Klam W.P. ve Doan A.P. (2015). Internet addiction disorder and problematic use of Google Glass™ in patient treated at a residential substance abuse treatment program. Addictive Behaviours, 41, 58-60. doi: 10.1016/j.addbeh.2014.09.024.
• Zhong, Z., Jiang, H., Wang, H., Liu, Y. (2024). Mindfulness, social evaluation anxiety, and self-regulation: exploring their association on impulsive behavior among athletes. Front Psychiatry, 14,15:1404680. doi: 10.3389/fpsyt.2024.1404680.