Cerrahi Hemşireliği Eğitiminde Kavram Haritasının Etkinliğinin Belirlenmesi: Yarı Deneysel Bir Araştırma

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 2 , 216 - 226 , 14.04.2026

Arzu Aslan Baslı , Ayşe Gökce Işıklı

https://doi.org/10.46483/jnef.1561349

https://izlik.org/JA69CY34MA

Öz

Giriş: Kavram haritalama, hemşirelik öğrencilerini günümüzün karmaşık cerrahi ortamında çalışmaya hazırlamak için eğitim programına dahil edilebilecek aktif bir öğretim stratejisidir.
Amaç: Cerrahi hemşireliği eğitiminde kavram haritasının etkinliğini belirlemek amacıyla ile yapılan yarı deneysel bir çalışmadır.
Yöntem: Çalışma 2024-2025 eğitim öğretim yılı Türkiye’nin Marmara Bölgesinde yer alan bir üniversitenin Sağlık Yüksekokulunda 2. sınıf öğrencileri (n=112) ile yapıldı. Çalışma verileri “Ameliyat Öncesi- Sırası Sonrası Döneme İlişkin Başarı Testi” ve “Hemşirelik Eğitiminde Kavram Haritasının Etkinliği Ölçeği (HEKHEÖ)” kullanılarak toplandı. Araştırmaya katılan öğrencilere “Ameliyat Öncesi/Sırası/Sonrası Dönem Hemşirelik Bakımı” konusunda bir günlük bir eğitim yapıldı. Eğitimin sonunda öğrencilere başarı testi (ön test) uygulandı. Aynı grup öğrenciye okul ortamında kavram haritası çalışması yapıldı. Bu çalışma sonrası tekrar başarı testi (son test) ve HEKHEÖ uygulandı. Araştırmanın istatistiksel analizinde IBM SPSS İstatistik 25.0 kullanıldı. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 21,18±1,31 yıl olup, %69,6’sı kadındır, %96,4’ü normal liseden mezun olmuştur. Öğrencilerin HEKHEÖ Puan ortalaması 89,84±19,18’dir. HEKHEÖ puanlarına göre öğrencilerin %76,8’i eğitiminde kullanılan kavram haritası yönteminin etkin olduğunu ifade etmektedir. Kavram haritası çalışması öncesi başarı puanları ile sonrası başarı puanları arasında anlamlı bir farklılık vardır (p=0,000). Kavram haritası çalışması öğrenciler üzerinde olumlu bir etki etmiştir, öğrencilerin başarı puanlarını artırmıştır.
Sonuç: Hemşirelik öğrencilerinin eğitiminde kavram haritası yönteminin öğrencilerin bilgi düzeyini artırdığı, öğrenmeyi olumlu yönde etkilediği sonucuna varılabilir. Teorik anlatım modelinin yanı sıra kavram haritası çalışmalarının yapılması hemşirelik öğrencilerinin cerrahi hemşireliği konusunu öğrenmesinde ve bakımı bütünleştirmesinde bir yöntem olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

kavram haritası , hemşirelik , öğrenci , cerrahi , eğitim

Kaynakça

• Abd El-Hay, S. A., El Mezayen, S. E., & Ahmed, R. E. (2018). Effect of concept mapping on problem solving skills, competence in clinical setting and knowledge among undergraduate nursing students. Journal of Nursing Education and Practice, 8(8), 34. https://doi.org/10.5430/jnep.v8n8p34
• Aein, F., & Aliakbari, F. (2017). Effectiveness of concept mapping and traditional linear nursing care plans on critical thinking skills in clinical pediatric nursing course. Journal of Education and Health Promotion, 6(1), 13. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_49_14
• Aliyari, shahla, Pishgooie, A. H., Abdi, A., Mazhari, M. S., & Nazari, M. R. (2019). Comparing two teaching methods based on concept map and lecture on the level of learning in basic life support. Nurse Education in Practice, 38, 40-44. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2019.05.008
• Ausubel, D. P. (1968). Educational Psychology: A Cognitive View. New York: Holt, Rinehart and Winston Inc. Bilik, Ö., Kankaya, E., & Deveci, Z. (2020). Effects of web-based concept mapping education on students’ concept mapping and critical thinking skills: A double blind, randomized, controlled study. Nurse Education Today, 86, 104312. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.nedt.2019.104312
• Bressington, D. T., Wong, W., Lam, K. K. C., & Chien, W. T. (2018). Concept mapping to promote meaningful learning, help relate theory to practice and improve learning self-efficacy in Asian mental health nursing students: A mixed-methods pilot study. Nurse Education Today, 60, 47-55. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2017.09.019
• Burdo, J., & O’Dwyer, L. (2015). The effectiveness of concept mapping and retrieval practice as learning strategies in an undergraduate physiology course. Advances in Physiology Education, 39(4), 335-340. https://doi.org/10.1152/advan.00041.2015
• Chabeli, M. (2010). Concept-mapping as a teaching method to facilitate critical thinking in nursing education: A review of the literature. Health SA Gesondheid, 15(1). https://doi.org/10.4102/hsag.v15i1.432
• Cohen, J. (1998). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. Routledge Academic.
• Daley, B. J., Durning, S. J., & Torre, D. M. (2016). Using Concept Maps to Create Meaningful Learning in Medical Education. MedEdPublish, 5, 19. https://doi.org/10.15694/mep.2016.000019
• Dirgar, E., Berşe, S., Bor, N. A., & Tosun, B. (2024). The effect of concept mapping in nursing education on critical thinking motivation: A path analysis. Nurse Education Today, 143, 106386. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2024.106386
• Kaddoura, M., VanDyke, O., Cheng, B., & Shea-Foisy, K. (2016). Impact of concept mapping on the development of clinical judgment skills in nursing students. Teaching and Learning in Nursing, 11(3), 101-107. https://doi.org/10.1016/j.teln.2016.02.001
• Kolcun, K., Sullivan, K., & King, T. S. (2024). Concept maps and clinical care worksheets: student and faculty perspectives. Teaching and Learning in Nursing, 19(4), 334-337. https://doi.org/10.1016/j.teln.2024.05.001
• Mueller, A., Johnston, M., Bligh, D., & Wilkinson, J. (2002). Joining Mind Mapping and Care Planning to Enhance Student Critical Thinking and Achieve Holistic Nursing Care. International Journal of Nursing Terminologies and Classifications, 13(1), 24-27. https://doi.org/10.1111/j.1744-618X.2002.tb00161.x
• Novak, J., & Cañas, A. (2007). Theoretical origins of concept maps, how to construct them, and uses in education. Reflecting Education, 3(1), 29-42.
• Rababah, J., & Al-Hammouri, M. M. (2024). Improving clinical decision-making and self-directed learning among Jordanian nursing students using concept mapping. Teaching and Learning in Nursing, 19(2), e283-e287. https://doi.org/10.1016/j.teln.2023.11.011
• Şendir, M., Çelik, S., Dişsiz, M., Güney, R., Kolcu, M., Kabuk, A., Yıldırım, A., & Bektemür, G. (2018). A New Approach in Nursing Education and Practice: Integration of Nursing Education and Practice. Journal of Academic Research In Nursing. https://doi.org/10.5222/jaren.2018.092
• Tarım, S. L., Boy, Y., & Şanlıtürk, D. (2022). Effectiveness of the Concept Map in Nursing Education; Developing a Tool for Student Opinions. Hospital Practices and Research, 7(2), 69-76. https://doi.org/10.34172/hpr.2022.14 Tuna, A. (2017). Satisfaction of Students with Concept Maps and Video Shooting Methods Used in Nursing Education. Journal of Human and Social Sciences Researches, 6(3), 1863-1865.
• Yıldız, R., & Ünlüsoy Dinçer, N. (2024). “Basınç Yaralanması” Anlatımında Kavram Haritalarının Kullanımı: Nitel Araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(2), 678-685. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1182877
• Yue, M; Zhang, M; Zhang, C; Jin, C. (2017). The effectiveness of concept mapping on development of critical thinking in nursing education: a systematic review and meta-analysis. Nurse Educ Today, 52, 87-94. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2017.02.018