Hemşirelik Öğrencilerinin Anksiyete ve Anksiyete Okuryazarlığı Düzeyleri: Tanımlayıcı Bir Çalışma

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 2 , 305 - 319 , 14.04.2026

Aytan Ibrahım Kareem Kareem , Nevin Onan

https://doi.org/10.46483/jnef.1640855

https://izlik.org/JA33JT48CG

Öz

Giriş: Hemşirelerin anksiyeteyle başetmek için gerekli müdahaleleri yapmak ve bakım kalitesini iyileştirmek için hem kendilerinde hem de sağlıklı veya hasta bireylerde anksiyete belirtilerini tanımaları çok önemlidir. Hemşirelerde anksiyete okuryazarlığının yüksek düzeyde olması beklenmektedir. Amaç: Bu çalışma hemşirelik öğrencilerinin anksiyete ve anksiyete okuryazarlığı düzeylerini ve aralarındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışmanın örneklemi 271 hemşirelik öğrencisinden oluşmuştur. Veriler Katılımcı Bilgi Formu, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (DKE ve SKE) ve Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği (AOÖ) kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde t-testi, Tek Yönlü ANOVA ve korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Hemşirelik öğrencilerinin DKE puan ortalaması 42,09±10,00, SKE puan ortalaması 46,31±8,59 ve AOÖ puan ortalaması 10,20±4,01 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, uyruk, ikamet yeri, aile tipi, istihdam durumu, tanı konulmuş bir ruhsal bozukluğun varlığı, tanı konulmuş ruhsal bozukluğu olan bir aile üyesinin varlığı ve eğitim yılına göre AOÖ puanlarında anlamlı bir fark saptandı (her biri için p<0,05). Eğitimde anksiyete yaratan ilk üç durum olarak mesleki uygulamalar (%34,3), dersler (%17) ve sınavlar (%13,9) olarak belirlendi. Birinci ve ikinci sınıf öğrencileri için ortalama AOÖ puanı dördüncü sınıf öğrencilerinden anlamlı derecede düşüktü (p=,003). AOÖ ile DKE veya SKE puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı (p >,05). Sonuç: Bulgular, hemşirelik öğrencilerinin anksiyete düzeyleri ve anksiyete okuryazarlık düzeylerinin çeşitli faktörlere göre değiştiğini göstermektedir. Anksiyete okuryazarlığının hemşirelik eğitim sürecinin ilk yılından itibaren artırılması önerilir.

Anahtar Kelimeler

Durumluk-sürekli anksiyete , Anksiyete okuryazarlığı , Hemşirelik öğrencileri

Evaluation of Nursing Students’ Anxiety and Anxiety Literacy Levels and the Relationship Between Them

https://izlik.org/JA33JT48CG

Öz

Background: It is crucial for nurses to recognize anxiety symptoms in both themselves and in healthy or sick individuals to take necessary interventions for anxiety and improve the quality of care. High levels of anxiety literacy are expected in nurses. Objective: This study aimed to evaluate nursing students’ anxiety and anxiety literacy levels, and the relationships between them. Methods: The sample for this descriptive study consisted of 271 nursing students. Data were obtained using the Participant Form, State-Trait (STAI-S and STAI-T) Anxiety Inventory, and Anxiety Literacy Scale (ALIT-Scale). In data analysis was used t-test, One-Way ANOVA, and correlation analysis. Results: The mean STAI-S score among nursing students was 42.09±10.00, the mean STAI-T score was 46.31±8.59, and the mean ALS score was 10.20±4.01. A significant difference was observed in ALS scores according to gender, nationality, place of residence, family type, employment status, presence of a diagnosed mental disorder, presence of a family member with a diagnosed mental disorder, and year of study (p<0.05 for each). The top three anxiety-provoking situations in education were professional practices (34.3%), courses (17%), and exams (13.9%). The mean ALIT-Scale score for first and second-year students was significantly lower than that for fourth-year students (p=.003). No significant relationship was found between ALIT-Scale and STAI-S or STAI-T scores (p >.05). Conclusion: The findings indicate that the anxiety states and anxiety literacy levels of nursing students vary according to several factors. It is recommended that anxiety literacy be enhanced from the first year of the nursing education process.

Anahtar Kelimeler

State-trait anxiety , Anxiety literacy , Nursing students

Etik Beyan

For the research, ethical approval was obtained from the Karabuk University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee (Date: 21.11.2022, No: E-77192459-050.99-185555, Decision No: 2022/1129)

Destekleyen Kurum

The authors declared no financial support.

Teşekkür

The authors would like to thank the students who took part in this study.

Kaynakça

• Ahmed, F. A., Alrashidi, N., Mohamed, R. A., Asiri, A., Al Ali, A., Aly, K. H., ... Almowafy, A. A. (2023). Satisfaction and anxiety level during clinical training among nursing students. BMC Nursing, 22(187), 1-10. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01352-3
• Aloufi, M. A., Jarden, R. J., Gerdtz, M. F. ve Kapp, S. (2021). Reducing stress, anxiety, and depression in undergraduate nursing students: Systematic review. Nurse Education Today, 102, 104877. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2021.104877
• Aydemir, Ö. ve Köroğlu, E. (2006). Psikiyatride Kullanılan Klinik Ölçekler [Clinical Scales Used in Psychiatry], Hekimler Yayın Birliği.Ankara.
• Batra, K., Singh, T. P., Sharma, M., Batra, R. ve Schvaneveldt, N. (2020). Investigating the psychological impact of COVID-19 among healthcare workers: a meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(23), 9096. https://doi.org/10.3390/ijerph17239096
• Brahmbhatt, A., Richardson, L., ve Prajapati, S. (2021). Identifying and managing anxiety disorders in primary care. The Journal for Nurse Practitioners, 17(1), 18-25. https://doi.org/10.1016/j.nurpra.2020.10.019
• Bulut, A. ve Çelik, G. (2019). Hemşirelik birinci sınıf öğrencilerinin ilk klinik uygulamaya başlamadan önce ve sonrasında anksiyete ve uyku yönünden karşılaştırılması [Comparison of Nursing First Class Students in terms of Anxiety and Sleep Before and After the First Clinical Practice]. Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 1675-1687. https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.630050
• Canpolat, Ö. ve Dolanbay, T. (2022). Assessing the anxiety levels of doctors and nurses caring for COVID-19 patients using the Beck Anxiety Inventory. Journal of Basic and Clinical Health Sciences, 6(2), 514-516. https://doi.org/10.30621/jbachs.948234
• Coles, M. E., Ravid, A., Gibb, B., George-Denn, D., Bronstein, L. R., ve McLeod, S. (2016). Adolescent mental health literacy: Young people's knowledge of depression and social anxiety disorder. Journal of Adolescent Health, 58(1), 57-62. https://doi.org/ 10.1016/j.jadohealth.2015.09.017
• Cornine, A. (2020). Reducing nursing student anxiety in the clinical setting: An integrative review. Nursing Education Perspectives, 41(4), 229-234. https://doi.org/ 10.1097/01.NEP.0000000000000633
• Dias Lopes, L. F., Chaves, B. M., Fabrício, A., Porto, A., Machado de Almeida, D., Obregon, S. L., ... Flores Costa, V. M. (2020). Analysis of well-being and anxiety among university students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(11), 3874. https://doi.org/10.3390/ijerph17113874
• Dumitrescu, N., Turliuc, Ş., Eva, L., Iliescu, D. M., Costea, C. F., Moroşan, G. C., ... ve Sava, A. (2021). Risk factors for the development of anxiety disorders. Revista Româna de Anatomie Functionala si Clinica, Macro si Microscopica si de Antropologie, 20(4).
• Gorczynski, P. ve Sims-Schouten, W. (2024). Evaluating mental health literacy amongst US college students: a cross-sectional study. Journal of American College Health, 72(3), 676-679. https://doi.org/10.1080/07448481.2022.2063690
• Göktaş S., Işıklı B. ve Metintaş S. (2018). Ruh sağlığı okuryazarlığı [Mental health literacy]. Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 3(2), 67-75. Not doi number.
• Göktaş, S., Işıklı, B., Yenilmez, Ç. ve Metintaş, S. (2019). Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi [Evaluatıon of validity and reliability of Turkish version of anxiety literacy scale]. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 33(2), 167-174. https://doi.org/10.5505/deutfd.2019.40412
• Gümüş, F. ve Zengin, L. (2018). Hemşirelik öğrencilerinde anksiyete, depresif belirti sıklığı ve ilişkili faktörler [Anxiety, depressive symptom frequency and related factors in nursing students]. Van Tıp Dergisi, 25(4), 527-534. https://doi.org/10.5505/vtd.2018.38268
• Huang, L., Lei, W., Xu, F., Liu, H., ve Yu, L. (2020) Emotional responses and coping strategies in nurses and nursing students during COVID‐19 outbreak: a comparative study. PLoS One,15(8), e0237303. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0237303
• Jorm, A. F., Barney, L. J., Christensen, H., Highet, N. J., Kelly, C. M., ve Kitchener, B. A. (2006). Research on mental health literacy: what we know and what we still need to know. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 40(1), 3-5. https://doi.org/10.1080/j.1440-1614.2006.01734.x
• Karaman, S., T., Altun, Ç. ve Basat, O. (2022). Evaluation of mental health literacy status of patients admitted to the family medicine outpatient clinic. Namık Kemal Medical Journal, 10(3),241-247. https://doi.org/10.4274/nkmj.galenos.2022.43265
• Kıymaz, D., Kılıç, Ü. ve Saraçoğlu, E. (2024). Sağlık disiplini öğrencilerinin klinik uygulamalara yönelik düşünce ve kaygı düzeyleri [Health discipline students’ thoughts and anxiety levels towards clinical practices]. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 11(4), 507-514. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1471823
• Kobayashi, K. ve Kobayashi, K. (2022) A cross-sectional study of mental health, lifestyle, and anxiety in Japanese nursing students by year of college. Healthcare, 10(10), 1870. https://doi.org/10.3390/healthcare10101870
• Lun, K. W., Chan, C. K., Ip, P. K., Ma, S. Y., Tsai, W. W., Wong, C. S., ... Yan, D. (2018). Depression and anxiety among university students in Hong Kong. Hong Kong Medical Journal, 24(5), 466. https://doi.org/10.12809/hkmj176915
• Oner, N., & LeCompte, A. (1985). Durumluk-Sürekli Kaygı. El Kitabı (State-Trait Anxiety Inventory Handbook), 2. Baskı. Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
• Onieva-Zafra, M. D., Fernández-Muñoz, J. J., Fernández-Martínez, E., García-Sánchez, F. J., Abreu-Sánchez, A. ve Parra-Fernández, M. L. (2020). Anxiety, perceived stress, and coping strategies in nursing students: a cross-sectional, correlational, descriptive study. BMC Medical Education, 20, 1-9. https://doi.org/10.1186/s12909-020-02294-z
• Ölçüm, H. İ., Özşen, K., Diken, A. İ., Yazla Asaf, E. ve Karadere, M. E. (2018). Association between anxiety and depression and needs of patient families in cardiovascular surgery ıntensive care unit. Yoğun Bakım Dergisi, 9 (3), 63-7. https://doi.org/10.5152/dcbybd.2018.1906
• Öner, H. ve Karabudak, S. S. (2021). Negative emotions and coping experiences of nursing students during clinical practices: A focus group interview. Journal of Psychiatric Nursing, 12(3), 205-215. https://doi.org/10.14744/phd.2021.59480
• Özsaban, A. ve Güner, S. G. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin ilk klinik uygulamaya ilişkin zihinsel imgeleri: Metaforik bir çalışma. [Mental images of nursing students regarding first clinical practice: a metaphor study]. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 16(2), 219-230. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1242924
• Öztaş, B. ve Aydoğan, A. (2021). Assessment of mental health literacy of health professionals. Journal of Psychiatric Nursing, 12(3), 198-204. https://doi.org/10.14744/phd.2021.43265
• Polat, S. (2023). Üniversite Öğrencilerinin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı ve Psikolojik Sağlamlık Düzeylerinin Değerlendirilmesi [Evaluation of university students' mental health literacy and psychological resilience levels]. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 118-126. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1097156
• Putri, V., Yusuf, A. ve Tristiana, R. (2020). Analysis of factors related to nursing student self-awareness in doing screening for psychosocial problems. Journal Ners, 15(2), 178-84. https://doi.org/10.20473/jn.v15i2.20395
• Rafati, F., Nouhi, E., Sabzehvari, S. ve Dehghan-Nayyeri, N. (2017). Iranian nursing students' experience of stressors in their first clinical experience. Journal of Professional Nursing, 33(3), 250-257. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2016.09.003
• Sikaras, C., Zyga, S., Tsironi, M., Tselebis, A., Pachi, A., Ilias, I. ve Panagiotou, A. (2023). The mediating role of depression and of state anxiety οn the relationship between trait anxiety and fatigue in nurses during the pandemic crisis. Healthcare, 11(3), 367. https://doi.org/10.3390/healthcare11030367
• Solmaz, G. (2023). Determination of anxiety, health literacy and belief levels of medication use of ındividuals with chronic diseases during the COVID-19 pandemic process. MAS Journal of Applied Sciences, 8(Special Issue), 991-1000. https://doi.org/10.5281/zenodo.10005866
• Tay, J. L., Goh, Y. S. S., Sim, K. ve Klainin-Yobas, P. (2022). Impact of the HOPE intervention on mental health literacy, psychological well-being and stress levels amongst university undergraduates: a randomised controlled trial. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9772. https://doi.org/10.3390/ijerph19159772
• Tekbaş, S., Dal Yılmaz, Ü. ve Pola, G. (2024). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi [Determination of health literacy levels of nursing students and affecting factors]. Etkili Hemşirelik Dergisi, 17(1), 74-84. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1101234
• Tosunöz, İ. K., Güngör, S. ve Öztunç, G. (2021). İlk klinik uygulama öncesi yaşanan kaygı: hemşirelik öğrencileri örneği. [The anxiety before first clinical experience: the case of nursing students]. YOBU Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(1), 14-21. Not doi number.
• Tuğut, N., Yılmaz, A., & Çelik, B. Y. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi [The relationship between nursing students' health literacy levels and healthy lifestyle behaviors]. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 120-128. https://doi.org/10.51754/cusbed.911936
• Yılmaz, Ö., Boz, H. ve Arslan, A. (2017). Depresyon Anksiyete Stres Ölçeğinin (DASS 21) Türkçe kisa formunun geçerlilik-güvenilirlik çalışması [The validity and reliability of depression stress and anxiety scale (DASS21) Turkish short form]. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 78-91. Not doi number.