Kanser Tanısı Alan Çocukların Ebeveynlerinde Hemşire Desteği ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Giriş: Kanser tanısı alan çocukların ebeveynleri, hastalığın yarattığı psikolojik ve sosyal yükler nedeniyle zorlu bir uyum süreci yaşamaktadır. Bu süreçte hemşireler, ebeveynlere sağladıkları destek ile önemli bir rol üstlenmektedir.

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kanser tanısı alan çocukların ebeveynlerinde hemşire desteği ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir.

Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve korelasyonel bir araştırma olarak planlanan çalışmada, 20 Aralık 2023- 10 Şubat 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin çocuk onkoloji kliniklerinde tedavi gören 128 ebeveyn yer aldı. Veriler; Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Hemşire-Ebeveyn Desteği Ölçeği ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile yüz yüze görüşmeler yoluyla toplandı. Verilerin analizinde SPSS 23.0 ile tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon testi kullanıldı.

Bulgular: Ebeveynlerin yaş ortalaması 36.77±5.59 yıl, çocukların yaş ortalaması ise 7.41±4.12 yıldır. Hemşire-Ebeveyn Desteği Ölçeği toplam puanı 82.69±17.79, Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği toplam puanı ise 131.50±18.48 olarak saptandı. Psikolojik dayanıklılık alt boyutlarından sosyal yeterlilik ile hemşire desteği arasında anlamlı ilişki bulundu (p<.05).

Sonuç: Bu çalışmada, kanser tanısı alan çocukların ebeveynlerinde hemşire-ebeveyn desteği ile psikolojik dayanıklılığın sosyal yeterlilik alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bulgular, hemşire desteğinin ebeveynlerin psikolojik dayanıklılığı üzerindeki etkisine ilişkin nedensel bir çıkarım sunmamakla birlikte, bu iki değişkenin birlikte değerlendirilmesinin önemine işaret etmektedir. Bu bağlamda, hemşire-ebeveyn etkileşiminin ebeveynlerin sosyal yeterlilik algılarıyla ilişkili olabileceği ve klinik uygulamalarda aile merkezli bakım yaklaşımı çerçevesinde ele alınmasının yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Çocuk, Ebeveyn, Hemşire Desteği, Psikolojik Dayanıklılık

 

Anahtar Kelimeler

• Kanser
• Çocuk
• Ebeveyn
• Hemşire Desteği
• Psikolojik Dayanıklılık.

Investigation Of the Relationship Between Nursing Support and Psychological Resilience in Parents of Children Diagnosed with Cancer

Öz

Background: Parents of children diagnosed with cancer face significant psychological and social challenges. During this process, nurses play an important role through the support they provide to parents.

Objective: To examine the relationship between nursing support and psychological resilience among parents of children diagnosed with cancer.

Methods: This descriptive, cross-sectional, and correlational study included 128 parents whose children received treatment at a university hospital’s pediatric oncology clinic between 20 December 2023 and 10 February 2025. Data were collected through face-to-face interviews using the Socio-Demographic Information Form, Nurse-Parent Support Scale, and Psychological Resilience Scale. Data were analyzed using SPSS 23.0 with descriptive statistics and Pearson correlation tests.

Results: The average age of parents was 36.77±5.59 years, and that of children was 7.41±4.12 years. The mean total score of the Nurse-Parent Support Scale was 82.69±17.79, and the Psychological Resilience Scale was 131.50±18.48. A significant relationship was found between the social competence subscale of psychological resilience and nursing support (p<.05).

Conclusion: In this study, a significant association was identified between nurse–parent support and the social competence subdimension of psychological resilience among parents of children diagnosed with cancer. Although the findings do not allow for causal inferences regarding the effect of nursing support on parental psychological resilience, they highlight the importance of considering these two variables in conjunction. In this context, nurse–parent interactions may be associated with parents’ perceptions of social competence and may be beneficial to address within the framework of family-centered care in clinical practice.

Keywords: Cancer, Child, Parent, Nursing Support, Psychological Resilience

 

Anahtar Kelimeler

• Cancer
• Child
• Parent
• Nursing Support
• Psychological Resilience.

Kaynakça

1. Açıkgöz Atay, E. ve Işıl, Ö. (2024). Kanserli çocukların ebeveynlerinin psikolojik dayanıklılığı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Pilot çalışma. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(1), 130–138.
2. Al Qadire, M., Aloush, S., Alkhalaileh, M., Qandeel, H. ve Al-Sabbah, A. (2020). Burden among parents of children with cancer in Jordan: prevalence and predictors. Cancer Nursing, 43(5), 396–401. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000000724
3. Aydın, A. ve Arslantürk Egin, C. T. (2018). Zihin engelli, serebral palsili ve otizmli çocuk ebeveynlerinin psikolojik dayanıklılıkları ile ebeveynlik algılarının karşılaştırılması. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 37(1), 171–188.
4. Bajjani-Gebara, J., Hinds, P., Insel, K., Reed, P., Moore, K. ve Badger, T. (2019). Well-being, self- transcendence, and resilience of parental caregivers of children in active cancer treatment: where do we go from here?. Cancer Nursing, 42(5), E41–E52. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000000662
5. Baran, G., Arda Sürücü, H. ve Hülya Üzel, V. (2020). Resilience, life satisfaction, care burden and social support of mothers with a child with acute lymphoblastic leukaemia: a comparative study. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 34(2), 340–347. https://doi.org/10.1111/scs.12734
6. Basım, N. H. ve Çetin, F. (2011). Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği’nin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(2), 104–114.
7. Borrescio-Higa, F. ve Valdés, N. (2022). The psychosocial burden of families with childhood blood cancer. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(1), 599. https://doi.org/10.3390/ijerph19010599
8. Cui, P., Shi, J., Li, S., Getu, M. A., Wang, R. ve Chen, C. (2023). Family resilience and its influencing factors among advanced cancer patients and their family caregivers: a multilevel modeling analysis. BMC Cancer, 23(1), 623.

9. Çakır, M. N. ve Kızıler, E. (2022). Kronik hastalığa sahip çocuğu olan ailelerde ebeveyn-çocuk ilişkisi: sosyal destek ve ebeveyn öz yeterliği. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(3), 48–58.
10. Çalışır, H. ve Karataş, P. (2019). Pediatri hemşireliğinde atravmatik bakım yaklaşımı: ağrı, stres ve anksiyeteyi azaltmada farmakolojik olmayan uygulamalar. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(3), 234–245.
11. Çetin, B. (2019). Çocuğu kanser hastası olan ebeveynlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı.
12. Dionne-Odom, J. N., Azuero, A., Taylor, R. A., Wells, R. D., Hendricks, B. A., Bechthold, A. C. vd. (2021). Resilience, preparedness, and distress among family caregivers of patients with advanced cancer. Supportive Care in Cancer, 29(11), 6913–6920. https://doi.org/10.1007/s00520-021-06265-y
13. Doupnik, S. K., Hill, D., Palakshappa, D., Worsley, D., Bae, H., Shaik, A. vd. (2017). Parent coping support interventions during acute pediatric hospitalizations: a meta-analysis. Pediatrics, 140(3), e20164171.
14. Friborg, O., Barlaug, D., Martinussen, M., Rosenvinge, J. H. ve Hjemdal, O. (2005). Resilience in relation to personality and intelligence. International Journal of Methods in Psychiatric Research, 14(1), 29–42.
15. García-Vivar, C., Elizondo, N. ve Ambrosio, L. (2019). Primary care nursing is essential to fully implement survivorship care plans for long-term cancer survivors and their families. Cancer Nursing, 42(3), 177–178.
16. Gıynaş, T., ve Yardımcı, F. (2025). Transition from family-centred to child-centred care in pediatric nursing. Global Nursing Insights, 12(2), 205-214.
17. Gerçeker, G. Ö., Özdemir, E. Z., Ayar, D., Bektaş, İ. ve Bektaş, M. (2021). Hemşire-ebeveyn desteğinin çocuk kliniğinde yatan çocukların ebeveynlerinin stres düzeylerine etkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(2), 458–463.
18. Habibpour, Z., Mahmoudi, H., Nir, M. S. ve Areshtanab, H. N. (2019). Resilience and its predictors among the parents of children with cancer: a descriptive correlational study. Indian Journal of Palliative Care, 25(1), 79–83.
19. Hill, C., Knafl, K. A. ve Santacroce, S. J. (2018). Family-centered care from the perspective of parents of children cared for in a pediatric intensive care unit: An integrative review. Journal of Pediatric Nursing, 41, 22–33.
20. Hodgson, C. R., Mehra, R., & Franck, L. S. (2024). Child and family outcomes and experiences related to family-centered care interventions for hospitalized pediatric patients: A systematic review. Children, 11(8), 949. https://doi.org/10.3390/children11080949
21. Kındıroğlu, Z. ve Yaşar Ekici, F. (2019). Ebeveynlerin psikolojik iyi oluş ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri ile çocukların sosyal yetkinlik ve davranışları arasındaki ilişki. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 9(1), 138–157.
22. Koyu, H. O., Algül, G., Altay, N. ve Kılıçarslan, E. (2024). The effect of psychological resilience and spiritual well-being on the experience of hope in parents of children with cancer. Journal of Pediatric Nursing, 76, e34–e41. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.01.016
23. Lazarus, R. S. ve Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
24. Luo, Y. H., Xia, W., He, X. L., Zhang, J. P. ve Li, H. C. W. (2021). Psychological interventions for enhancing resilience in parents of children with cancer: a systematic review and meta-analysis. Supportive Care in Cancer, 29(11), 7101–7110. https://doi.org/10.1007/s00520-021-06344-0
25. Mezgebu, E., Berhan, E., & Deribe, L. (2020). Predictors of resilience among parents of children with cancer: Cross-sectional study. Cancer Management and Research, 11611-11621.
26. Miles, M. S., Carlson, J. ve Brunssen, S. (1999). The nurse parent support tool. Journal of Pediatric Nursing, 14(1), 44– 50.
27. Oğul, G. ve Çalışkan, I. Ç. (2023). Çocuğu yoğun bakım ünitesinde yatan annelere hemşirelerin sağladığı destek düzeyinin belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 32(3), 358–364.
28. Ong, Y. Q. G., Li, J. J., Tan, J. Y. A. ve He, H. G. (2025). Effectiveness of psychosocial interventions for parents of children with cancer receiving active treatment: A systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Nursing, 34(8), 3370–3382.
29. Oztas, G. ve Akca, S. O. (2024). Levels of nursing support and satisfaction of parents with children having pediatric inpatient care. Journal of Pediatric Nursing, 77, e24–e30. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.03.004.
30. Park, M., Choi, E. K., Lyu, C. J., Han, J. W. ve Hahn, S. M. (2022). Family resilience factors affecting family adaptation of children with cancer: a cross-sectional study. European Journal of Oncology Nursing, 56, 102078. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2021.102078
31. Rosenberg, A. R., Bradford, M. C., Junkins, C. C., Taylor, M., Zhou, C., Sherr, N. vd. (2019). Effect of the promoting resilience in stress management intervention for parents of children with cancer (PRISM- P): a randomized clinical trial. JAMA Network Open, 2(9), e1911578. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.11578
32. Shimizu, A. ve Mori, A. (2017). Maternal perceptions of family-centered support and their associations with the mother-nurse relationship in the neonatal intensive care unit. Journal of Clinical Nursing, 27(7–8), e1589–e1599.
33. Sünbül, Z. A. ve Gördesli, M. A. (2020). Self-compassion and resilience in parents of children with special needs: The mediating role of hope. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49(2), 690–705.
34. Tillery, R., Willard, V. W., Howard Sharp, K. M., Klages, K. L., Long, A. M. ve Phipps, S. (2020). Impact of the parent-child relationship on psychological and social resilience in pediatric cancer patients. Psycho-Oncology, 29(2), 339–346. https://doi.org/10.1002/pon.5258
35. Walsh, Froma. (2021). Family resilience: a dynamic systemic framework. 10.1093/oso/9780190095888.003.0015
36. Wiener, L., Battles, H., Zadeh, S., Pelletier, W., Arruda-Colli, M. N. F. ve Muriel, A. C. (2017). The perceived influence of childhood cancer on the parents’ relationship. Psycho-Oncology, 26(12), 2109– 2117. https://doi.org/10.1002/pon.4313
37. Yiğit, R., Akdeniz Uysal, D., Alıcı, D., Binay, Ş. ve Esenay, F. (2017). Turkish adaptation of the nurse parent support tool. International Refereed Journal of Nursing Research, (9), 1–16.