Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki

Sule Bıyık Bayram; Emel Gülnar; Mahinur Durmuş; Handan Eren

doi:10.46483/jnef.1743285

Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki

Öz

Giriş: Hemşireler bakım davranışlarını yerine getirirken sahip oldukları etik duyarlılıkları oldukça önemli- dir. Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılık ile bakım davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılın- da hemşirelik bölümünde okuyan öğrenciler, örneklemini ise Kartopu tekniği ile ulaşılan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 372 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, “Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Hemşirelik Öğren- cileri İçin Uyarlanmış Etik Duyarlılık Ölçeği” ve “Bakım Davranışları Ölçeği” kullanılarak Google Form ile toplanmıştır. Veri toplama formlarından elde edilen veriler ortalama, standart sapma, t testi ve spearman korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin %64.2’sinin klinik uygulamalarda etik sorunlarla karşılaştığını ve %93.5’inin de bakım vermenin hemşirenin birincil görevi olduğunu belirtmişlerdir. Etik duyarlılık ölçeği toplam puan ortalamasının 148.51±16.92 ve bakım ölçeği toplam puan ortalamasının 155.86±21.18 olduğu görülmüştür. Etik duyarlılık ölçeği toplam puan ortalamaları ile Bakım Davranışları Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=.35, p=.001). Sonuç: Araştırmanın sonucunda hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılık düzeyleri ve bakım davranışları algılarının ortalama puanın üzerinde olduğu saptanmıştır. Etik duyarlılık arttıkça bakım davranışları algıla- rının arttığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada herhangi bir mali destek alınmamıştır

Etik Beyan

Araştırmanın etik yönü araştırmanın yapılabilmesi için bir üniversitenin tıp fakültesi bilimsel araştırmalar etik kurulundan izin alınmıştır. (Tarih: 10.03.2022, Karar No: 24237859-156).

Kaynakça

Ahn S.H. ve Yeom H.A. (2014). Moral sensitivity and critical thinking disposition of nursing students in Korea. International Journal of Nursing Practice, 20:482-489.
Akça, N.K., Şimşek, N., Arslan, D.E., Şentürk, S. ve Akça, D. (2017). Moral sensitivity among senior nursing students in Turkey. International Journal of Caring Sciences, 10(2): 1031-1039.
Afrasiabifar A., Mosavi A., Dehbanizadeh A. ve Khaki S. (2021). Nurses’ caring behaviour and its correlation with moral sensitivity. Journal of Research in Nursing. 26(3):252-261.
Aitamaa, E., Suhonen, R., Puukka, P. Ve Leino-Kilpi, H. (2019). Ethical problems in nursing management - a cross-sectional survey about solving problems. BMC health services research, 19(1), 417. https:// doi.org/10.1186/s12913-019-4245-4
Allari, R. S., Atout, M. Ve Hasan, A. A. H. (2020). The value of caring behavior and its impact on students’ self‐efficacy: Perceptions of undergraduate nursing students. In Nursing Forum (Vol. 55, No. 2, pp. 259- 266).
Aydın, Y., Dikmen, Y. ve Kalkan, S. C. (2017). Ebelik Öğrencilerinin Hasta Bakim Uygulamalarında Etik Duyarlılıklarının İncelenmesi. Çağdaş Tıp Dergisi, 7(2), 168-174. Bartholdson, C., Lützén, K., Blomgren, K. Ve Pergert, P. (2015). Experiences of ethical issues when caring for children with cancer. Cancer nursing, 38(2), 125–132. https://doi.org/10.1097/ NCC.0000000000000130
Başak, T., Uzun, Ş. ve Arslan, F. (2010). Yoğun bakım hemşirelerinin etik duyarlılıklarının incelenmesi. Gülhane Tıp Derg, 52(2):76–81.
Bayrak Aykan, E., Eren Fidancı, B. ve Yıldız, D. (2019). Hemşirelik Öğrencilerinde Ahlaki Olgunluk ve Etik Duyarlılığın Değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 1 (2) , 84- 91.

Birimoğlu, C. ve Sultan, A. (2015). Hemşirelik öğrencilerinin bakım davranışlarını algılamaları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2(3), 40-48.
Burkhardt M. A. ve Nathanlal A. K. (2013). Çağdaş hemşirelikte etik (Çeviri ed: Ecevit Alpar Ş, Bahçecik N, Karabacak Ü). İstanbul tıp kitabevi, İstanbul.
Borhani, F., Abbaszadeh, A. ve Hoseinabadi- Farahani, M. J. (2016). Moral sensitivity and its dimensions in Iranian nursing students. Journal of medical ethics and history of medicine, 9, 19.
Caner, N., Sezer Efe, Y. , Erdem, E. , Başdaş, Ö., Bayat, M. Ve Yıldırım, M. (2019). İntörn hemşirelerde mesleki değerler ve etik duyarlılık. Sağlık Bilimleri Dergisi, 28 (3) , 123-128.
Comrie, R. W. (2012). An analysis of undergraduate and graduate student nurses’ moral sensitivity. Nursing Ethics, 19(1), 116-127.
Dinç, L. (2010). Bakım kavramı ve ahlaki boyutu. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 17(2), 74-82.
Doğan, P., Tarhan, M. ve Kürklü, A. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin bireyselleştirilmiş bakım algıları ile ahlaki duyarlılık düzeyleri arasındaki ilişki. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 16(2):119-124.
Escolar-Chua, R. L. (2018). Moral sensitivity, moral distress, and moral courage among baccalaureate Filipino nursing students. Nursing Ethics, 25(4), 458- 469.
Filizöz, B., Mescib, G., Ascic, A., Bagcivand, E. (2015). Hemsirelerde etik duyarlılık: Sivas ili merkez kamu hastanelerinde bir arastırma. İş Ahlakı Dergisi, 8:1, 47.
Gastmans, C. (2002). A fundamental ethical approach to nursing: some proposals for ethics education. Nursing ethics, 9(5), 494-507.
Gül, S. ve Dinc, L. (2020). Psychometric Evaluation of the Caring Behaviors Inventory in Turkish Nurses and Patients. Journal Of Nursing Measurement, 28(1), 60-72.
Hançerlioğlu, S., Toygar, İ. ve Gül, İ. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler. Turkiye Klinikleri J Med Ethics, 28(3), 330-6.
Inocian, E. P., Hill, M. B., Felicilda-Reynaldo, R. F. D., Kelly, S. H., Paragas, E. D. ve Turk, M. T. (2022).
Factors in the clinical learning environment that influence caring behaviors of undergraduate nursing students: An integrative review. Nurse Education in Practice, 103391.
Kahriman, İ. ve Çalık, K. Y. (2017). Klinik hemşirelerin etik duyarlılığı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 111-121
Konuk, T ve Tanyar, D. (2019). Investigation of Nursing Students’ Perception of Caring Behaviors. Journal of Caring Science, 8(4):191-7.
Kurt, D. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinde Mahremiyet Bilinci ve Etik Duyarlılık. Türkiye Biyoetik Dergisi, 8(3), 144-153.
Külekci, E., Şahin, S. Y., & İyigün, E. (2022). Hemşirelik Son Sınıf Öğrencilerinin Etik Duyarlılıklarının İncelenmesi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 55(3), 195-199.
Labrague, L.J., McEnroe-Petitte D.M., Papathanasiou, I.V., Edet O.B., Arulappan, J., Tsaras K. (2017). Nursing students’ perceptions of their own caring behaviors: a multicountry study. International Journal of Nursing Knowledge, 28(4):225-232. doi. org/10.1111/
Loke, J.C., Lee, K.W., Lee, B.K. ve Noor, A.M. (2015). Caring behaviours of student nurses: effects of pre-registration nursing education. Nurse Education in Practice, 15(6):421-429. doi.org/10.1016/j. nepr.2015.05.005.Today 2020;84: 104214.
Lützén, K., Nordström, G. Ve Evertzon, M. (1995). Moral sensitivity in nursing practice. Scandinavian Journal Of Caring Sciences, 9(3), 131-138.
Lützén, K. ve Nordin, C. Conceptualisation and instrumentation of moral sensitivity in psychiatric nursing practice. Int J Methods Psychiatr Res 1994; (4): 241/48.
Milliken, A. ve Grace, P. (2017). Nurse ethical awareness: Understanding the nature of everyday practice. Nursing Ethics, 24(5), 517-524.
Ordu, Y. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi Üzerine Yapılan Çalışmaların İncelenmesi, Türkiye Biyoetik dergisi, 6(3): 116-121
Ozaras, G. ve Abaan, S. (2018). Investigation of the trust status of the nurse-patient relationship. Nursing ethics, 25(5), 628–639.
Önver, B. A. ve Dinçer, N. Ü. (2022). Klinik Uygulama Deneyimi Yaşayan Öğrenci Hemşirelerin Depresyon Düzeyleri ve Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 363-380.
Peirce, A. G., Elie, S., George, A., Gold, M., O’Hara, K. ve Rose-Facey, W. (2020). Knowledge development, technology and questions of nursing ethics. Nursing ethics, 27(1), 77–87. https://doi. org/10.1177/0969733019840752
Pajnkihar, M., Kocbek, P., Musović, K., Tao, Y., Kasimovskaya, N., Stiglic, G., Watson, R. ve Vrbnjak D. (2020). An international cross-cultural study of nursing students’ perceptions of caring. Nurse Education, 84:10214.
Rainer, J., Schneider, J. K. ve Lorenz, R. A. (2018). Ethical dilemmas in nursing: An integrative review. Journal Of Clinical Nursing, 27(19-20), 3446–3461.
Spekkink, A. Ve Jacobs, G. (2021). The development of moral sensitivity of nursing students: A scoping review. Nursing ethics, 28(5), 791-808.
Suntur, Ş. ve Duran, S. Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık Düzeylerinin Belirlenmesi. 17. Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongresi Bildiri Kitabı; 2018:255.
Taylan, S., Özkan, İ. ve Şahin G. (2021). Caring behaviors, moral sensitivity, and emotional intelligence in intensive care nurses: A descriptive study. Perspect Psychiatr Care. 57(2):734-746.
Thorkildsen, K. ve Råholm, M.B. (2010). Norveçli hemşire öğrencilerin deneyimlediği mesleki yeterliliğin özü: Bir fenomenolojik çalışma.
Uygulamada Hemşire Eğitimi 10(4): 183–188.
Tosun, H. (2021). Sağlık bakım uygulamalarında etik duyarlılık. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi. 3, 1, 101- 104.
Tural Büyük, E. ve Ünaldı Baydın N. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılıkları ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişki. Türkiye Biyoetik Dergisi, 7(4), 198-210.
Türk, G., Adana, F., Erol, F., Çelik Akyıl, R., ve Taşkıran, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin meslek seçme nedenleri ile bakım davranışları algısı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 1-10.
Wolf, Z., Giardino, E., Osborne, P. Ve Ambrose, M. (1994). Dimensions of nurse caring. Journal of Nursing Scholarship, 26(2), 107-111.
Yilmaz Sahin, S., Iyigun, E. Ve Acikel, C. (2015). Validity and reliability of a Turkish version of the modified moral sensitivity questionnaire for student nurses. Ethics & Behavior, 25(4), 351- 359.
You, D., Maeda, Y., Bebeau, M. J. (2011). Gender differences in moral sensitivity: A meta-analysis. Ethics & Behavior, 21:4, 263-282.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sule Bıyık Bayram ^*
Türkiye

Emel Gülnar
0000-0002-4766-8927
Türkiye

Mahinur Durmuş
0000-0002-0050-6680
Türkiye

Handan Eren
0000-0002-6507-5690
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

25 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2023

Kabul Tarihi

17 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.46483/jnef.1743285

IZ

https://izlik.org/JA52LL44UX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bıyık Bayram, S., Gülnar, E., Durmuş, M., & Eren, H. (2025). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. Etkili Hemşirelik Dergisi, 18(3), 338-353. https://doi.org/10.46483/jnef.1743285

AMA

1.Bıyık Bayram S, Gülnar E, Durmuş M, Eren H. Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. JNEF. 2025;18(3):338-353. doi:10.46483/jnef.1743285

Chicago

Bıyık Bayram, Sule, Emel Gülnar, Mahinur Durmuş, ve Handan Eren. 2025. “Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 (3): 338-53. https://doi.org/10.46483/jnef.1743285.

EndNote

Bıyık Bayram S, Gülnar E, Durmuş M, Eren H (01 Temmuz 2025) Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 3 338–353.

IEEE

[1]S. Bıyık Bayram, E. Gülnar, M. Durmuş, ve H. Eren, “Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki”, JNEF, c. 18, sy 3, ss. 338–353, Tem. 2025, doi: 10.46483/jnef.1743285.

ISNAD

Bıyık Bayram, Sule - Gülnar, Emel - Durmuş, Mahinur - Eren, Handan. “Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18/3 (01 Temmuz 2025): 338-353. https://doi.org/10.46483/jnef.1743285.

JAMA

1.Bıyık Bayram S, Gülnar E, Durmuş M, Eren H. Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. JNEF. 2025;18:338–353.

MLA

Bıyık Bayram, Sule, vd. “Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki”. Etkili Hemşirelik Dergisi, c. 18, sy 3, Temmuz 2025, ss. 338-53, doi:10.46483/jnef.1743285.

Vancouver

1.Sule Bıyık Bayram, Emel Gülnar, Mahinur Durmuş, Handan Eren. Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. JNEF. 01 Temmuz 2025;18(3):338-53. doi:10.46483/jnef.1743285