Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık ile Bakım Davranışları Arasındaki İlişki

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 3, 338 - 353, 25.07.2025

Sule Bıyık Bayram , Emel Gülnar , Mahinur Durmuş , Handan Eren

https://doi.org/10.46483/jnef.1743285

Öz

Giriş: Hemşireler bakım davranışlarını yerine getirirken sahip oldukları etik duyarlılıkları oldukça önemli-
dir.
Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılık ile bakım davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılın-
da hemşirelik bölümünde okuyan öğrenciler, örneklemini ise Kartopu tekniği ile ulaşılan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 372 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, “Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Hemşirelik Öğren- cileri İçin Uyarlanmış Etik Duyarlılık Ölçeği” ve “Bakım Davranışları Ölçeği” kullanılarak Google Form ile toplanmıştır. Veri toplama formlarından elde edilen veriler ortalama, standart sapma, t testi ve spearman korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Öğrencilerin %64.2’sinin klinik uygulamalarda etik sorunlarla karşılaştığını ve %93.5’inin de bakım vermenin hemşirenin birincil görevi olduğunu belirtmişlerdir. Etik duyarlılık ölçeği toplam puan ortalamasının 148.51±16.92 ve bakım ölçeği toplam puan ortalamasının 155.86±21.18 olduğu görülmüştür. Etik duyarlılık ölçeği toplam puan ortalamaları ile Bakım Davranışları Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=.35, p=.001).
Sonuç: Araştırmanın sonucunda hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılık düzeyleri ve bakım davranışları algılarının ortalama puanın üzerinde olduğu saptanmıştır. Etik duyarlılık arttıkça bakım davranışları algıla- rının arttığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik öğrencisi , Hemşirelik bakımı , Etik duyarlılık

Etik Beyan

Araştırmanın etik yönü araştırmanın yapılabilmesi için bir üniversitenin tıp fakültesi bilimsel araştırmalar etik kurulundan izin alınmıştır. (Tarih: 10.03.2022, Karar No: 24237859-156).

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada herhangi bir mali destek alınmamıştır

Kaynakça

• Ahn S.H. ve Yeom H.A. (2014). Moral sensitivity and critical thinking disposition of nursing students in Korea. International Journal of Nursing Practice, 20:482-489.
• Akça, N.K., Şimşek, N., Arslan, D.E., Şentürk, S. ve Akça, D. (2017). Moral sensitivity among senior nursing students in Turkey. International Journal of Caring Sciences, 10(2): 1031-1039.
• Afrasiabifar A., Mosavi A., Dehbanizadeh A. ve Khaki S. (2021). Nurses’ caring behaviour and its correlation with moral sensitivity. Journal of Research in Nursing. 26(3):252-261.
• Aitamaa, E., Suhonen, R., Puukka, P. Ve Leino-Kilpi, H. (2019). Ethical problems in nursing management - a cross-sectional survey about solving problems. BMC health services research, 19(1), 417. https:// doi.org/10.1186/s12913-019-4245-4
• Allari, R. S., Atout, M. Ve Hasan, A. A. H. (2020). The value of caring behavior and its impact on students’ self‐efficacy: Perceptions of undergraduate nursing students. In Nursing Forum (Vol. 55, No. 2, pp. 259- 266).
• Aydın, Y., Dikmen, Y. ve Kalkan, S. C. (2017). Ebelik Öğrencilerinin Hasta Bakim Uygulamalarında Etik Duyarlılıklarının İncelenmesi. Çağdaş Tıp Dergisi, 7(2), 168-174. Bartholdson, C., Lützén, K., Blomgren, K. Ve Pergert, P. (2015). Experiences of ethical issues when caring for children with cancer. Cancer nursing, 38(2), 125–132. https://doi.org/10.1097/ NCC.0000000000000130
• Başak, T., Uzun, Ş. ve Arslan, F. (2010). Yoğun bakım hemşirelerinin etik duyarlılıklarının incelenmesi. Gülhane Tıp Derg, 52(2):76–81.
• Bayrak Aykan, E., Eren Fidancı, B. ve Yıldız, D. (2019). Hemşirelik Öğrencilerinde Ahlaki Olgunluk ve Etik Duyarlılığın Değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 1 (2) , 84- 91.
• Birimoğlu, C. ve Sultan, A. (2015). Hemşirelik öğrencilerinin bakım davranışlarını algılamaları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2(3), 40-48.
• Burkhardt M. A. ve Nathanlal A. K. (2013). Çağdaş hemşirelikte etik (Çeviri ed: Ecevit Alpar Ş, Bahçecik N, Karabacak Ü). İstanbul tıp kitabevi, İstanbul.
• Borhani, F., Abbaszadeh, A. ve Hoseinabadi- Farahani, M. J. (2016). Moral sensitivity and its dimensions in Iranian nursing students. Journal of medical ethics and history of medicine, 9, 19.
• Caner, N., Sezer Efe, Y. , Erdem, E. , Başdaş, Ö., Bayat, M. Ve Yıldırım, M. (2019). İntörn hemşirelerde mesleki değerler ve etik duyarlılık. Sağlık Bilimleri Dergisi, 28 (3) , 123-128.
• Comrie, R. W. (2012). An analysis of undergraduate and graduate student nurses’ moral sensitivity. Nursing Ethics, 19(1), 116-127.
• Dinç, L. (2010). Bakım kavramı ve ahlaki boyutu. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 17(2), 74-82.
• Doğan, P., Tarhan, M. ve Kürklü, A. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin bireyselleştirilmiş bakım algıları ile ahlaki duyarlılık düzeyleri arasındaki ilişki. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 16(2):119-124.
• Escolar-Chua, R. L. (2018). Moral sensitivity, moral distress, and moral courage among baccalaureate Filipino nursing students. Nursing Ethics, 25(4), 458- 469.
• Filizöz, B., Mescib, G., Ascic, A., Bagcivand, E. (2015). Hemsirelerde etik duyarlılık: Sivas ili merkez kamu hastanelerinde bir arastırma. İş Ahlakı Dergisi, 8:1, 47.
• Gastmans, C. (2002). A fundamental ethical approach to nursing: some proposals for ethics education. Nursing ethics, 9(5), 494-507.
• Gül, S. ve Dinc, L. (2020). Psychometric Evaluation of the Caring Behaviors Inventory in Turkish Nurses and Patients. Journal Of Nursing Measurement, 28(1), 60-72.
• Hançerlioğlu, S., Toygar, İ. ve Gül, İ. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler. Turkiye Klinikleri J Med Ethics, 28(3), 330-6.
• Inocian, E. P., Hill, M. B., Felicilda-Reynaldo, R. F. D., Kelly, S. H., Paragas, E. D. ve Turk, M. T. (2022).
• Factors in the clinical learning environment that influence caring behaviors of undergraduate nursing students: An integrative review. Nurse Education in Practice, 103391.
• Kahriman, İ. ve Çalık, K. Y. (2017). Klinik hemşirelerin etik duyarlılığı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 111-121
• Konuk, T ve Tanyar, D. (2019). Investigation of Nursing Students’ Perception of Caring Behaviors. Journal of Caring Science, 8(4):191-7.
• Kurt, D. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinde Mahremiyet Bilinci ve Etik Duyarlılık. Türkiye Biyoetik Dergisi, 8(3), 144-153.
• Külekci, E., Şahin, S. Y., & İyigün, E. (2022). Hemşirelik Son Sınıf Öğrencilerinin Etik Duyarlılıklarının İncelenmesi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 55(3), 195-199.
• Labrague, L.J., McEnroe-Petitte D.M., Papathanasiou, I.V., Edet O.B., Arulappan, J., Tsaras K. (2017). Nursing students’ perceptions of their own caring behaviors: a multicountry study. International Journal of Nursing Knowledge, 28(4):225-232. doi. org/10.1111/
• Loke, J.C., Lee, K.W., Lee, B.K. ve Noor, A.M. (2015). Caring behaviours of student nurses: effects of pre-registration nursing education. Nurse Education in Practice, 15(6):421-429. doi.org/10.1016/j. nepr.2015.05.005.Today 2020;84: 104214.
• Lützén, K., Nordström, G. Ve Evertzon, M. (1995). Moral sensitivity in nursing practice. Scandinavian Journal Of Caring Sciences, 9(3), 131-138.
• Lützén, K. ve Nordin, C. Conceptualisation and instrumentation of moral sensitivity in psychiatric nursing practice. Int J Methods Psychiatr Res 1994; (4): 241/48.
• Milliken, A. ve Grace, P. (2017). Nurse ethical awareness: Understanding the nature of everyday practice. Nursing Ethics, 24(5), 517-524.
• Ordu, Y. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi Üzerine Yapılan Çalışmaların İncelenmesi, Türkiye Biyoetik dergisi, 6(3): 116-121
• Ozaras, G. ve Abaan, S. (2018). Investigation of the trust status of the nurse-patient relationship. Nursing ethics, 25(5), 628–639.
• Önver, B. A. ve Dinçer, N. Ü. (2022). Klinik Uygulama Deneyimi Yaşayan Öğrenci Hemşirelerin Depresyon Düzeyleri ve Bakım Davranışları Arasındaki İlişki. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 363-380.
• Peirce, A. G., Elie, S., George, A., Gold, M., O’Hara, K. ve Rose-Facey, W. (2020). Knowledge development, technology and questions of nursing ethics. Nursing ethics, 27(1), 77–87. https://doi. org/10.1177/0969733019840752
• Pajnkihar, M., Kocbek, P., Musović, K., Tao, Y., Kasimovskaya, N., Stiglic, G., Watson, R. ve Vrbnjak D. (2020). An international cross-cultural study of nursing students’ perceptions of caring. Nurse Education, 84:10214.
• Rainer, J., Schneider, J. K. ve Lorenz, R. A. (2018). Ethical dilemmas in nursing: An integrative review. Journal Of Clinical Nursing, 27(19-20), 3446–3461.
• Spekkink, A. Ve Jacobs, G. (2021). The development of moral sensitivity of nursing students: A scoping review. Nursing ethics, 28(5), 791-808.
• Suntur, Ş. ve Duran, S. Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılık Düzeylerinin Belirlenmesi. 17. Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongresi Bildiri Kitabı; 2018:255.
• Taylan, S., Özkan, İ. ve Şahin G. (2021). Caring behaviors, moral sensitivity, and emotional intelligence in intensive care nurses: A descriptive study. Perspect Psychiatr Care. 57(2):734-746.
• Thorkildsen, K. ve Råholm, M.B. (2010). Norveçli hemşire öğrencilerin deneyimlediği mesleki yeterliliğin özü: Bir fenomenolojik çalışma.
• Uygulamada Hemşire Eğitimi 10(4): 183–188.
• Tosun, H. (2021). Sağlık bakım uygulamalarında etik duyarlılık. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi. 3, 1, 101- 104.
• Tural Büyük, E. ve Ünaldı Baydın N. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılıkları ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişki. Türkiye Biyoetik Dergisi, 7(4), 198-210.
• Türk, G., Adana, F., Erol, F., Çelik Akyıl, R., ve Taşkıran, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin meslek seçme nedenleri ile bakım davranışları algısı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 1-10.
• Wolf, Z., Giardino, E., Osborne, P. Ve Ambrose, M. (1994). Dimensions of nurse caring. Journal of Nursing Scholarship, 26(2), 107-111.
• Yilmaz Sahin, S., Iyigun, E. Ve Acikel, C. (2015). Validity and reliability of a Turkish version of the modified moral sensitivity questionnaire for student nurses. Ethics & Behavior, 25(4), 351- 359.
• You, D., Maeda, Y., Bebeau, M. J. (2011). Gender differences in moral sensitivity: A meta-analysis. Ethics & Behavior, 21:4, 263-282.