Oto Sanayi Sitesinde Çalışan İşçilerin Ruh Sağlığını Geliştirme Durumları

Öz

Giriş: Ruh sağlığının geliştirilmesi, kişisel psikolojik dayanıklılık ve stresle baş etme becerilerini güçlendirmenin yanı sıra, sosyal ilişkileri, yaşam kalitesini iyileştirerek iş verimliliği ve uyumunu artıran temel bir unsurdur.

Amaç: Bu çalışma, oto sanayi sitesinde çalışan işçilerin ruh sağlığını geliştirme durumlarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür.

Yöntem: Tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışma, Haziran 2024 ve Ağustos 2024 tarihleri arasında İstanbul’da bir oto sanayi sitesinde çalışan 332 işçi ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri “Kişisel Bilgi Formu”  ve “Ruh Sağlığının Geliştirilmesi Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 22.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir ve frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanılmıştır.

Bulgular: Ruh Sağlığını Geliştirme Ölçeği toplam puanı ortalaması 191.858±28.428 bulundu. Katılımcıların değerler (18.28±2.73), arkadaşlık ilişkileri (19.58±4.76), iletişim (23±5.39) ve kişisel gelişim (25.91±4.10) alt boyutlarından daha yüksek puanlar alındığı belirlendi. Ruh sağlığının geliştirilmesi toplam ve alt boyut puanlarının sosyodemografik değişkenlere göre istatistiksel olarak farklılaştığı belirlendi. Araştırmada, meslekte daha uzun süre deneyime sahip, mesleki eğitim almış, sigara kullanmayan, psikolojik destek almayan ve herhangi bir tedavi görmeyen, sağlığını iyi olarak değerlendiren ve daha ileri yaş gruplarındaki bireylerin ruh sağlığını geliştirme düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlendi (p<0.05).

Sonuç: Bu çalışmada, değerler, arkadaşlık ilişkileri, iletişim ve kişisel gelişim alt boyutları öne çıkmıştır. Ruh sağlığını geliştirme düzeyinin; ileri yaş, mesleki deneyim ve eğitim, sigara kullanmama ve sağlığını iyi algılama ile anlamlı biçimde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Konu ile ilgili farklı bölge ve örneklem gruplarıyla araştırma yapılabilir. Ruh sağlığını geliştirmeye yönelik girişimsel araştırmalar planlanabilir.

Anahtar Kelimeler: İşçi, İş Sağlığı, Oto Sanayi, Ruh Sağlığı, Sağlığın Geliştirilmesi

Anahtar Kelimeler

• İşçi
• Çalışan
• Ruh Sağlığı
• Sağlığın Geliştirilmesi

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma İstanbul Kent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından onaylanmıştır. (07.05.2024 tarihli 2024-04 sayılı)

Teşekkür

Yazarlar bu çalışmaya katılmayı kabul eden oto sanayi sitesinde çalışan işçilere teşekkür eder.

Mental Health Promotion Status of Workers Employed at Auto Industrial Sites

Öz

Background: Mental health promotion enhances individuals’ psychological resilience, coping skills, and social relationships, thereby improving quality of life and productivity in the workplace. Supporting workers’ mental well-being is a key component of occupational health.

Objectives: This study aimed to assess mental health promotion levels among workers in an auto industrial site and examine associations with sociodemographic variables.

Methods: This descriptive study was conducted between June and August 2024 with 332 workers employed in an auto industrial site in Istanbul, Türkiye. Data were collected using a “Personal Information Form” and the “Mental Health Promotion Scale.” Analyses were conducted using SPSS 22.0. Descriptive statistics (frequencies, percentages, means, standard deviations), independent samples t-tests, one-way (ANOVA) and post hoc tests (Tukey, LSD) were used.

Results:The mean total score on the Mental Health Promotion Scale was 191.86±28.43. Higher scores were observed in values (18.28±2.73), friendship relations (19.58±4.76), communication (23.00±5.39), and personal development (25.91±4.10) subscales. Mental health promotion levels differed significantly by sociodemographic variables. Higher scores were found among participants who were older, had longer work experience, received vocational training, did not smoke, had not received psychological support or medical treatment, and perceived their health as good (p<0.05).

Conclusion: In this study, higher scores were observed particularly in the values, friendship, communication, and personal growth subscales. Mental health promotion levels were found to be significantly associated with older age, longer professional experience, having received vocational training, non-smoking status, and positive self-rated health (p<0.05). Further research in diverse populations and intervention-based studies are recommended.

Keywords: Worker, Occupational Health, Auto Industrial, Mental Health, Health Promotion

 

Anahtar Kelimeler

• Worker
• Employee
• Mental Health
• Health Promotion

Kaynakça

1. Acar, S., Şaşman Kaylı, D. ve Yararbaş, G. (2019). Sigara kullanan, sigara bırakma tedavisi alan ve sigara kullanmayan bireylerin psikolojik dayanıklılık ve stresle başa çıkma tutumları bakımından karşılaştırılması.
2. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6(3), 539–566. doi:10.15805/addicta.2019.6.3.0029
3. Çetin, Ö. (2019). Otomotiv endüstrisinde çalışma ilişkilerine bir örnek. Journal of Life Economics, 6(1), 61-78. doi: https://doi.org/10.15637/jlecon.6.005
4. Dülcek, S. ve Şişman, F. N. (2021). İş yeri temelli ruh sağlığını geliştirme programları: Sistematik inceleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 3(3), 212-233. doi:https://doi.org/10.54061/jphn.946046
5. Esin, M. N. ve Aktaş, E. (2012). Çalışanların sağlık davranışları ve etkileyen faktörler: Sistematik ı̇nceleme. İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 20(2), 166-176.
6. European Agency For Safety and Health At Work (EU-OSHA) (2025). İşletmelerde Ortaya çıkan Yeni Riskler Avrupa Anketi. 18 Temmuz 2025 tarihinde https://osha.europa.eu/sites/default/files/documents/ESENER-first-findings-2024_EN.pdf adresinden erişildi.
7. Hassani, S., Yazdanparast, T., Seyedmehdi, S. M., Ghaffari, M., Attarchi, M. ve Bahadori, B. (2014). Relationship of occupational and non-occupational stress with smoking in automotive industry workers. Tanaffos, 13(2):35-42. PMCID: PMC4260071
8. Hisli Şahin, N., Durak Batıgün, A. ve Koç, V. (2011). Kişilerarası tarz, kendilik algısı, öfke ve depresyon. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(1), 17-25. doi:10.5080 /u6264

9. Hoosain, M., Mayet- Hoosain, N. ve Plastow, N.A. (2023). Workplace-Based interventions for mental health in africa: A scoping review. International Journal Environmental Research and Public Health, 20(10),5863. doi:https://doi.org/10.3390/ijerph20105863
10. ILOSTAT. (2024). Statistics on working time. 18 Temmuz 2025 tarihinde https://ilostat.ilo.org/topics/working-time/# adresinden erişildi.
11. International Labour Organization (ILO). (2022). Working time and work-life balance around the world. 19 Temmuz 2025 tarihinde https://www.ilo.org/publications/working-time-and-work-life-balance-around-world adresinden erişildi.
12. International Labour Organization (ILO). (2024). Workplace health promotion and well-being. 11 Temmuz 2024 tarihinde https://www.ilo.org/workplace-health-promotion-and-well-being adresinden erişildi.
13. International Labour Organization (ILO) ve World Health Organization (WHO). (2022). Mental health at work: Policy brief. 11 Temmuz 2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240057944 adresinden erişildi.
14. Işıktaş, S., Karafistan, M., Ayaz, D. ve Yılmaz, A. S. (2019). Sigara içen ve içmeyen bireylerin stresle başa çıkma tutumları açısından karşılaştırılması. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(2), 102-107. doi: https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.12
15. İş Kanunu. (2003, 10 Haziran). Resmi Gazete (Sayı: 25134). 9 Haziran 2025 tarihinde https://mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf. adresinden erişildi.
16. Jia, Y., Fu, H., Gao, J., Dai, J. ve Zheng, P. (2018). The roles of health culture and physical environment in workplace health promotion: a two-year prospective intervention study in China. BMC Public Health, 18, 457. doi:https://doi.org/10.1186/s12889-018-5361-5
17. Kocabaş, F., Aydın, U., Canbey Özgüler, V., İlhan, M. N., Demirkaya, S., Ak, N. ve Özbaş, C. (2018). Çalışma ortamında psı̇kososyal rı̇sk etmenlerı̇nı̇n ı̇ş kazası, meslek hastalıkları ve ı̇şle ı̇lgı̇lı̇ hastalıklarla ı̇lı̇şkı̇sı̇. Sosyal Güvenlik Uzmanları Dergisi, 14, 28-62.
18. Köse T. (2020). Gender, income and mental health: The Turkish case. PLoS One. 15(4):e0232344.
19. Ma, X. (2023). Impact of long working hours on mental health: Evidence from China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2):1641. doi:https://doi.org/10.1371/journal. pone.0232344.
20. Mitsuhashi, Y. ve Nishikido, N. (2017). Chiiki hoken to no renkei ni okeru sangyō kango-shoku no konpitenshī ni kansuru kentō. Jānaru of indasutoriaru Hygiene,  [Examination of the competencies of industrial nurses in collaboration with community health]. Jānaru of indasutoriaru Hygiene, 59(4), 95-106. doi:10.1539/sangyoeisei.16-012-B
21. Özdemir, E., Ünsar, A. S. ve Oğuzhan, A. (2012). İşyerinde psikolojik yıldırmanın iş tatminine etkisi: Bankacılık sektöründe bir uygulama. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3).
22. Özkan, B., Arguvanlı, S., Kaya Erten, Z. ve Seviğ, E. (2013). 14 yaş ve üzeri bireylerin anksiyete ve genel sağlık düzeylerinin belirlenmesi. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-9.
23. Park, S., Kook, H., Seok, H., Lee, J. H., Lim, D., Cho, D-H. ve Oh, S-K. (2020). The negative impact of long working hours on mental health in young Korean workers. PLoS ONE, 15(8): e0236931. doi: https://doi. org/10.1371/journal.pone.0236931
24. Sachiko, K. ve Isamu, Y. (2016). Workers’ mental health, long work hours, and workplace management: Evidence from workers’ longitudinal data in Japan. RIETI Discussion Paper Series. 16-E-017.
25. Solmaz, M. ve Solmaz, T. (2017). Hastanelerde iş sağlığı ve güvenliği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 147-156.
26. Sürmeneli Yiğci, K. M., ve Babaoğlu, E. (2021). Bir İnşaat Firmasında Çalışan İşçilerin Stresle Baş Etme Biçimleri ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. OHS ACADEMY, 4(2), 81-92. doi: https://doi.org/10.38213/ohsacademy.984598
27. Tan, L., Wang, M. J., Modini, M., Joyce, S., Mykletun, A., Christensen, H. ve Harvey, S. B. (2014). Preventing the development of depression at work: a systematic review and meta-analysis of universal interventions in the workplace. BMC Medicine, 12, 74. doi:10.1186/1741-7015-12-74
28. Tefek, A. (2025). Stresle başa çıkma yöntemlerinin psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisi: üniversite çalışanları üzerine bir çalışma. İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 10(26), 196-216. doi: https://doi.org/10.25204/iktisad.1575982
29. Türkiye İstatistik Kurumu. (2020). Çocuk işgücü araştırması, 2019. TÜİK. https://data.tuik.gov.tr
30. Tutar, H., Altınöz, M. ve Çakıroğlu, D. (2009). İşgörenlerin kendilik algılarının bireysel özellikler bakımından değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 489-496.
31. Türkiye İstatistik Kurumu. (TÜİK). (2025). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024. 6 Ocak 2025 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024-53783 adresinden erişildi.
32. Uludağ İhracatçı Birlikleri. (2021). Türkiye Otomotiv Endüstrisi Raporu. 18 Temmuz 2025 tarihinde https://uib.org.tr/tr/kbfile/turkiye-otomotiv-endustrisi-raporu adresinden erişildi.
33. Uğurlu, G. ve Yıldız, A. N. (2024). Günlük çalışma süresi ve sağlık sonuçları. Çalışma İlişkileri Dergisi, 15(2), 1-19.
34. Valirad, F., Ghaffari, M., Abdi, A., Attarchi, M., Mircheraghi, S. F. ve Mohammadi, S. (2015). Interaction of physical exposures and occupational factors on sickness absence in automotive industry workers. Global Journal of Health Science, 7(6), 276-284. doi:10.5539/gjhs.v7n6p276
35. World Health Organization (WHO). (2005). Promoting mental health: Concepts, emerging evidence, practice. 29 Temmuz 2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9241562943 adresinden erişildi.
36. World Health Organization (WHO). (2022). WHO guidelines on mental health at work. 11 Temmuz 2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240053052 adresinden erişildi.
37. Yıldız, Z. ve Taşyürek, O.C. (2020). Oto tamirhanelerdeki risklerin değerlendirmesi. Engineering Sciences (NWSAENS), 15(3), 124-138. doi: 10.12739/NWSA.2020.15.3.1A0456